..E-posta: ifre:
zEdebiyat'a Üye Ol
Ska Sorulanlar
ifrenizi mi unuttunuz?..
Tm insanlk bir tutkudur; tutku olmadan din, tarih, romanlar, sanat, hepsi etkisiz olurdu. -Balzac
iir
yk
roman
deneme
eletiri
inceleme
bilimsel
yazarlar
Anasayfa
Son Eklenenler
Forumlar
yelik
Yazar Katlm
Yazar Ktphaneleri



u Anda Ne Yazyorsunuz?
nternet ve Yazarlk
Yazarlk Kaynaklar
Yazma Sreci
lk Roman
Kitap Yaynlatmak
Yeni Bir Dnya Dlemek
Niin Yazyorum?
Yazarlar Hakknda Her ey
Ben Bir Yazarm!
u An Ne Okuyorsunuz?
Tm balklar  


 


 

 




Arama Motoru

zEdebiyat > Eletiri > Tarihsel Olaylar > Salih Zeki avdarolu




26 Haziran 2020
Osmanlca Nn Tketilii Dilimizi Tarzanca Ya evirdi  
Salih Zeki avdarolu
Dil inklbnn yanll...


:HBB:
Trkler olarak slmiyet i kabulmzn balangc olan XI. Yzyl, ayn zaman da, kitleler halinde bir g dnemimizdir. Batya doru balayan bu youn g hareketlerinde, zellikle Anadolu ya yneldiklerinde, gzerghlarndaki ran dan, nemli kltr etkileimleri ile birlikte, dil konusunda da baya bir alverileri olacakt.

Osmanl Trkesi, 13. yzyldan itibaren ekillenmeye balar,
15. yzyln ortalarnda Osmanl Devleti nin coraf snrlarnn alabildiine genilemesi ve siyas birliin mkemmellii, Trk topluluklar arasndakidil birliinin salanmasnda en nemli bir etken olacakt. Bu yzylda Trke, devletin resm dili, ilim, kltr ve sanat dili zelliini kazanacakt.

17. Yzylda,Osmanl msksi ile paralel bir ekilde mkemmelleir ve 20. yzyln ilk eyreini de iine alarak, zellikle yaz dilinin vazgeilmez format haline gelir.

Devlet nezdinde; Osmanlca yaz dilinden rahatszlk, daha, 20. yzyln balarnda ttihat ve Terakknin iktidarda olduu yllarda tartmaya alr.

Daha 1905 de ar Trkeye yneliin yeni yeni grlmeye baland bir dnemdir. O gnlerde okul dergisi nitelikte bir dergilan ocuk Bahesi yayn hayatna balar. Dergi, bir sre sonra, Celal Sahir Ali Ulv, kil Koyuncu vd. yazarlarn katlmyla Yeni Trkecilik akmnn en radikal savunucusu bir edeb dergi olacaktr.
1908den sonra, edebir dergiye dnecek olanak Servet-i Fnun,Halit Ziya Uaklgil ve Celal Sahir Erozan, yeniTrke hakknda ses getirecek yazlara imza atacaklardr.
Yayn hayatna, 1911 ylnda Selanikte yaymlanmaya balayan Gen Kalemler dergisi ile Mill Edebiyat akm ile Trke nin de tartlmaya balanacaktr.

Mill Edebiyat akmnn mensuplarnniddialarna gre; Divan Edebiyat, Arap ve Fars edebiyatnn etkisi ortaya kp gelien taklid, yapay bir edebiyattr. Tanzimat sonrasnda ortaya kan edebiyatlar ise her eyi Batl karakterdedir.
Daha sonra , yeni dil konusunu ileyen, olduka bol bir yayn, Trk okurlarnn hizmetine sunulacaktr.

Yine 1911 ylnda Trk Yurdu Cemiyetince; Trk Yurdu dergisi, yayn hayatna balayacaktr . Derginin toplamda, 20 yllk faal yayn hayat olacaktr.
Bu derginin nemli yazarlarndan olan Ziya Gkalp, Cumhuriyet in kuruluu ile, yeni rejimin ideologu olarak ortaya koyacak btn fikirleri gibi dil konusundada grlerini daha bu yllarda ortaya koyacaktr.
Ayrca; mer Seyfeddin ve Ali Canip Yntem de ayn dergide hararetli yazlar yaynlayacaklard.
Merutiyet dneminde gndeme getirilen, Farsa ve Arapa kkenli kelimelerin dilden atlarak, Trkenin sdeletrilmesi konusu, Cumhuriyetin kuruluunun hemen ardndan, dier inklplarda olduu gibi, dilde de, Trk halknn bu konudaki gr ve tercihinin alnmasna da lzum grlmeden Trk Dili, tarihte ei benzeri grlmeyen bir istil ve talnla birlikte, deta bir ykm yaayacakt.
Atatrkn; Bedenimin babas Ali Rza Efendi, hislerimin babas Namk Kemal, fikirlerimin babas ise Ziya Gkalp'tir' dedii anlatlagelir.
Bu sebeple Cumhuriyeti kurduktan sonra, Trk toplumu zerinde uygulanacak olan siyas, sosyal, kltr vd. reformlarda, nemli bir zaman dilimi ierisinde Ziya Gkalp in fikir ve grleri dorultusunda uygulamalarda bulunacakt.
Trke de yaplmas plnlanan deiikliliklerde mracaat edecekleri ilk ismin Ziya Gkalp olmas kanlmazd.
Trkiye nin hemen hemen btn meseleleri zerine yazd onlarca kitabn ierisinde, onun en bilinenkitab Trkln Esaslarnda, Trke konusuna sayfalarca yer verilir.
Gkalp, dilimizde gerekli dzeltmelerin yaplmas iin, dikkate alnmas gereken hususlar sralarken; Arapa ve Farsa btn kelimelerin stlmas ile yerine mevcut olan, ya da tretilecek Trke kelimelerin kullanlmasn, konuma dilinde halk edebiyatndaki dilin, yaz dilinde ise, stanbul lehesindekadn aksannn temel alnmasn nermektedir ki; bunlar lke gerekleriyle badamayan, fevkle topik tesbitlerdir.
Osmanlyla beraber slmiyet in mevcut uygulamasndan da olduka rahatszdr Gklp.Bir dnya dini olan ve temelde Arapa ile anlatlan ve ibadet edilen slmiyet ten de olduka rahatszdr.Btn bu rahatszlklarn ve buna kar ne yaplmas gerektii konusunda kendisine sz hakkn Cumhuriyet in iln edilmesiyle bulur.Ayn sene kaleme alp yaynlad TRKLN ESASLARIyeni rejimin deta ments olur.
Bundan sonra Cumhuriyetin Din, Dil,Hukuk,Eitim v.d.devrimlerine esas tekil eden fikirlerin ana ekseninde,bazen de btn detaylarnda Gklpin etkisi ak bir ekilde grlr.Liklik,Trke Kuran,Trke Ezan,Trke ibadet gibi kavramlara ykledii anlamlar ile Mustafa Kemlin bu konulardaki grleri bire bir rtr.
Ziya Gklp Osmanl ile ilgili analizlerinde , Trk toplumunun yeryzndeki dier akrabalar ile farkllklarn hi gz nne almam,bata dini,geleneksel deerleri ve bulunduu corafyaya hep at gzl ile bakm ve tabi ki yanlmtr.
Gklp Trk hars ile Osmanl Medeniyeti ni birbirinden ayrmaya alrken,slm dini ve Osmanl mparatorluu nun,Trkln bnyesi,vicdan ve hars(medeniyeti)zerinde yapt kkl deimeleri unutmu grnr.Mesel bir Yakut Trk ile Anadolu Trk arasndaki hars farkn dnmek lzmdr.Gklp geri bu fark grmtr ama,Anadolu Trkn teki soydalarndan ayran sebepler arasnda,kudretli,egemen bir mparatorluun etkilerini sylemek istememitir
Bu bilgiler nda Gklpi :
Cumhuriyeti yceltmenin yolunun,Osmanly aalamaktan getiine iman edercesine inananlarn fikri nderi konumundaki isimlerimden biri olarak deerlendirmemiz de herhaldeyanl olmayacaktr.


12 Temmuz 1932 de Trk Dili Kurumu kurulur.Bu kurumun oluumundan nce Osmanlcay ortadan tamamen kaldrmak amacyla teoriolarak hayal mahsul dnceler retilir.Bu dnceye gre dnyadaki btn diller Trkeden retilmi idi.
Hibir lkenin eine rastalamad bir vandalizme inklab ad verilir.Dil inklab.Bu ar tasfiyecilik kmaza saplannca sahneye yeni bir nazariye karlr:Gne Dil Teorisi.Bu dahiyne bulu intelijansiyann namusunu kurtarr.Trke btn dillerin anas olduuna gre zletirmee ne lzum varAma bir kere ok yaydan frlamtr.ntelijansiya ebed efin lmnden sonra bsbtn gemi azya alr.Dil Devrimi politikann emrindedir artk.Ona dil uzatmak,devlete kar koymaktr.Aydnn tek hrriyeti vardr :dili tahrip.Mektepler nesillerin hfzasn neseb-i gayr- sahih tilciklerle doldurur
Dilde inklab olmaz.htiyar tarih,dnyann hibir lkesinde byle bir lgnla ahit olmamtr.Toplum gelitike,dil de geliir.Osmanlca diye bir dil yoktur.Osmanlca,Anadoluya yerleen ve slmiyeti benimseyen Trklerin dilidir.Yani hlis Trkedir,Bat Trkesi
Btn bu inklplar yaplrken tabiidir ki TBMMnin oluru alnyordu.A

https://ferahnak.wordpress.com/2020/06/21/osmanlica-nin-tuketilisi-dilimizin-tarzanca-ya-cevirdi/?preview_id=585&preview_nonce=0e5977e2f4&preview=true



Syleyeceklerim var!

Bu yazda yazanlara katlyor musunuz? Eklemek istediiniz bir ey var m? Katlmadnz, beenmediiniz ya da dzeltilmesi gerekiyor diye dndnz bilgiler mi ieriyor?

Yazlar yorumlayabilmek iin ye olmalsnz. Neden mi? nanyoruz ki, yreklerini ve dncelerini ekinmeden okurlarna aan yazarlarmz, yazlar hakknda fikir yrtenlerle istediklerinde diyaloa geebilmeliler.

Daha nceden kayt olduysanz, buray tklayn.


 


zEdebiyat yazar olarak seeceiniz yazlar kendi kiisel ktphanenizde sergileyebilirsiniz. Kendi ktphanenizi oluturmak iin buray tklayn.

Yazarn tarihsel olaylar kmesinde bulunan dier yazlar...
Mukaddes Kitabmzdaki yetler ile Tarih Veriler Inda: Trkiyede Yahudicilik Hareketleri
Tarih Boyunca Trkemiz E sadeletirme Adna Yaplan hanetler ve Bunun Sonular
1923 Te Okullarda Trk Msksi retimi Yasaklanmt!..
Trkiye Nin 'Batllatrlma 'Projesi Kapsamnda Radyo Nun Misyonu Neydi?
Ziya Gkalp
Trkiye" de "Mzik Inklb" Nn Gereklememesini, "" Bunu Kar Devrimciler Engelledi "" Tezi Bir aresizliin tirafdr
Ayasofya' Nn Mze Olarak Kullanlmas Bir Mlkiyet Hakk hlalidir
Trkiye de Yarg 27 Mays Darbesi le Birlikte Bir Anda Guguk A Dnt ve Meydana Gelen Hasar Bir Daha Asla Tam Anlamyla Giderilemedi
Ziya Gkalp' In Muski nklb Gnlerinde Kendinden Menkul Mzikologluu
Sultan' uara Necip Fazla Dair Hatrlayabildiklerimiz

Yazarn eletiri ana kmesinde bulunan dier yazlar...
Yazdklar le Yaadklar Aykr Bir Sanat ve Edebiyat Adam
Cumhuriyetimizin Kurulu Felsefesi
Trkiye Nin nne Konmu batllama Hedefinin Ne Kadar Yanl Bir Hedef Olduunu Artk Anlamamz Gerektii Gnlerdeyiz
Chp Ne Kadar Solcu Ya da Sosyal Demokrat; Daha Dorusu Bu ddialar Ne Kadar Doru?
Emperyalist Dnyann Himayesindeki Piyanist Yine Sara Nbetlerinde
Cinuen Tanrkorur
Trkiyenin Siyaset Kronii Piyanocusu Gene Hariten Lied Okuyor!
27 Mays 1960 Darbesini ncesi ve Sonrasnda Sca Scana Yaamtk
Mnasebetsiz Muhtar Efendi
lke Olarak Yllardr Sosyal izofrenlerimizle Urayoruz

Yazarn dier ana kmelerde yazm olduu yazlar...
Vefatnn 67. Ylnda Ziya Osman Saba Y Rahmetle Anyoruz... [iir]
ki Bedene Tek Ruh [iir]
Ad Konulmam Duygular [iir]
Ak Bir Terennm se [iir]
Hayal Bazan Gerei Aar [iir]
Sensizlik Beyitleri [iir]
Yamuru Beklerken [iir]
Her ey Gemite Kald [iir]
Vesvese [iir]
"" Mzi Kalbimde Yaradr "" [iir]


Salih Zeki avdarolu kimdir?

Otuz yldan fazla bir sredir Geleneksel Trk Muskisi eitimi aldm. skdar Muski Cemiyeti' nde 20 yl korist - solist olarak grev yaptm. Bu gz Trk Muskisi zerine makaleler yazyorum. (bkz. www. musikidergisi. com)

Etkilendii Yazarlar:
N.Fazl , C.Meri, B.Ayvazolu,


yazardan son gelenler

yazarn ktphaneleri



 

 

 




| iir | yk | Roman | Deneme | Eletiri | nceleme | Bilimsel | Yazarlar | Babali Ktphanesi | Yazar Ktphaneleri | Yaratc Yazarlk

| Katlm | letiim | Yasallk | Sakllk & Gizlilik | Yayn lkeleri | zEdebiyat? | SSS | Knye | ye Girii |

Custom & Premade Book Covers
Book Cover Zone
Premade Book Covers

zEdebiyat bir zlenim Yapm sitesidir. zlenim Yapm, 2024 | Salih Zeki avdarolu, 2024
zEdebiyat'da yaynlanan btn yazlar, telif haklar yasalarnca korunmaktadr. Tm yazarlarnn ya da telif hakk sahiplerinin izniyle sitemizde yer almaktadr. Yazarlarn ya da telif hakk sahiplerinin izni olmakszn sitede yer alan metinlerin -ksa alnt ve tantmlar dnda- herhangi bir biimde baslmas/yaynlanmas kesinlikle yasaktr.
Ayrntl bilgi icin Yasallk blmne bkz.