..E-posta: ifre:
zEdebiyat'a Üye Ol
Ska Sorulanlar
ifrenizi mi unuttunuz?..
Dnyann her tarafndan retmenler insan topluluunun en fedakr ve muhterem unsurlardr. -Atatrk
iir
yk
roman
deneme
eletiri
inceleme
bilimsel
yazarlar
Anasayfa
Son Eklenenler
Forumlar
yelik
Yazar Katlm
Yazar Ktphaneleri



u Anda Ne Yazyorsunuz?
nternet ve Yazarlk
Yazarlk Kaynaklar
Yazma Sreci
lk Roman
Kitap Yaynlatmak
Yeni Bir Dnya Dlemek
Niin Yazyorum?
Yazarlar Hakknda Her ey
Ben Bir Yazarm!
u An Ne Okuyorsunuz?
Tm balklar  


 


 

 




Arama Motoru

zEdebiyat > Eletiri > Politik Olaylar ve Grler > Yeter zhal




17 Austos 2021
Taliban Neden Trkiye'nin Sorunu  
Yeter zhal
Btn dnya elini eteini ekerken, Trkiye neden bu kadar Afganistan sorununun iine girdi?


:HIA:
Biraz gndemimi irdeleyelim. Gndem Afganistan. Olaylar nasl bu hale geldi, biraz hatrlayalm. Ondan sonra da Taliban sadece Trkiyenin mi sorunu, bu soruya yant verelim. Bir soru soraym ve bu sorunun cevabn yazmn sonunda hep beraber yantlayalm bakalm cevaplarmz ne olacak?

Taliban neden Trkiyenin sorunu?

Btn dnya elini eteini ekerken, Trkiye neden bu kadar Afganistan sorununun iine girdi?

ncelikle Talibann ne demek olduunu renelim. Taliban, Arapa talib yani renci kelimesinin oulu, renciler demek. Taliban (renciler) 1994 ylnda 50 medrese rencisi tarafndan kuruldu. O dnem ABD ve Sovyetler Birlii souk sava halindeydi. slamclarn Afganistan hkmetini devirmek iin srekli karmaa kard dnem, 1979 ylnda ynetim Sovyetler Birliini lkesine davet etti. Sovyetler Birlii komnist rejimi savunmak iin Afganistana girdi ve 9 yl boyunca buradaki eriat kesime kar savat. Bu srada Sovyetlerin yenilmesi ve baarszla uramas iin ABD hi bo durmuyordu. eriat gruplara silah, mhimmat ve para yardmlar yaplyor ve militanlar eitiliyordu. Sovyetler Birlii bir yandan ABD ile bir yandan da onun besledii eriat milislerle savamaktan artk yorgundu ve maddi olarak byk zarar grmt. 1989 ylnda Afganistandan ekilme karar ald. Sovyetler Birlii ekilince Afganistandaki siyasi iktidar, eriatlar tarafndan kanl bir darbeyle ynetimden indirildi. 1992 ylnda ynetim boluundan ve ynetime talip birden ok grup olduundan i sava patlak verdi. ktidar savana tutuan gruplardan biri de hi kukusuz Taliband. 1994 ylnda Afganistan ve Pakistanda muhafazakr eitim veren okullardan mezun olanlar Talibann milisleri oldular. kargaa srerken bundan faydalanan Taliban milisleri ilk nce bakent Kabili ardndan ikinci byk ehir Kandahar ele geirdi.

Savalardan bkm usanm halka barl bir ynetim vadeden Taliban, yorgun halk tarafndan maalesef ki kurtarc olarak grld. 1996 ylna gelindiinde Taliban halkn desteini aldktan sonra Kabildeki son komnist Bakan Necibullah Ahmedzaiyi Kabil meydannda asarak idam etti. Bu tarihten sonra Afganistan hzla lamdan yaplm bir batakln dibine doru hzla srklenmeye balad.

Afganistan slam Emirlii olarak ilan edildi. Bu ilan S.Arabistan, Birleik Arap Emirlikleri ve Pakistan hemen kabul etti. Buradan g alan Taliban slam hukukunun ok kat bir yorumunu halka dayatmaya balad. Bu srada yerel ynetimlerin yolsuzluklaryla savaacaklarna da sz verince halk nezdinde daha da popler olmaya baladlar.

Ancak her lml gibi gc eline geirince felei aan Talibanl milisler, zihinlerindeki arpk ynetim eklini lkede uygulamaya koyuldular. Hemen kadnlara eitim yasakland. Doktorlar hari dier meslek sahibi kadnlarn almas yasakland. Kadnlara ok ar kurallar getirildi, uymayanlara en hafifi krba cezas olmak kaydyla lm cezasna kadar byk cezalar uygulanmaya baland. Bu despot ynetimle insanlar susturulunca dier yasaklar balad. Mzik yasakland mesela, sinemalar ve tiyatrolar kapatld, televizyon izlemek yasakland. Sporcularn giydii kyafetler byk sorun oluturmaya balad. Spor kyafetlerine kat kurallar getirildi. Spor msabakalar esnasnda ezan okunduu zaman ara verip namaz klmak zorunluydu. Bu ekilde getirilen akla ziyan kurallar yznden spor faaliyetleri neredeyse durma noktasna geldi. 2001 ylnda Bomiyan eyaletinde tarihi Buda heykellerini yok etme karar aldklarnda btn dnyadan tepkiler yad.

1999da BM, Talibana El Kaide balantlar olduu iin yaptrmlar uygulamaya balad. Sonunda takvimler 2001 ylnn Eyll ayn gsterirken ABDde ok byk bir saldr yaand. Btn dnya canl yaynda ikiz kulelerin uaklar tarafndan ykldn izledi. 2001 ikiz kulelerin d bir dnm noktasyd. O dnemin ABD Bakan Bush El Kaideye yardm ve yataklk eden Talibana Usama bin Ladini teslim etmelerini syledi. Bu talep karlk bulmaynca ABD ve Nato kuvvetleri aylarca Afganistan bombardmana tuttu. Bombardmana daha fazla dayanamayan Taliban ynetimden ayrlmak zorunda kald. Taliban ynetimden ayrlnca ABD Hamid Karzaiye geici hkmet kurmas iin yetki verdi.

Tarihler 2006y gsterdiinde dald sanlan Taliban yeniden g toplad. El Kaideden arta kalan terristler, id, Iraktan kaanlar, Pakistandan gelenler, Boka Haram ve deiik lkelerden katlmlarla eski gcne yeniden kavumutu.

ABD 2001 ylnda girdii Afganistanda tam 20 yl kald. Bu 20 yl boyunca 40 bin sivil insan atmalarda ld. 64 bin Afgan, 3500 Nato ve ABD askeri ld. Yzbinlerce Afganl lkelerinden g etti, yzbinlerce ev ykld, on binlerce insan sakat kald. Tpk Sovyetlerde olduu gibi ABD de Afganistann bataklndan kurtulabilmek iin rpnmaya balad. nk bu bataklktan artk k mmkn grnmyordu. Ne kadar debelenirlerse o kadar yara alacaklarn anlamlard.

2011 ylnda Obama ynetimi Talibanl baz yneticiler iin Katarda oturma izni verilmesini EMRETT! Talibanl yneticiler oturma izni alnnca Katara geti. Taliban yneticileriyle alt dzey ABD yetkilileri diyalog kurmaya ve baz anlamalar yapmaya balad. 2018de Trump dneminde dk yetkili bazndan kp direkt yksek rtbelilerin resmi olarak ve birebir yz yze grmeleri balam oldu.

Grmeler sonunda anlamalar yapld. Taliban istedii eyi elde etmiti. Artk bir bayraklar bile vard. Beyaz bayrak ve zerine Afganistan slam Emirlii yazan bir yaz. Bayrak iini hallettikten sonra 3 yl boyunca ABD gzetiminde Afganistanda glge bir ynetim kurmaya baladlar. 34 ilde PARALEL BR DEVLET kuruldu. Normal hkmet ilerine devam ederken Taliban konumland illere glge valiler atad. Hkim olduklar illerde i ve finansa el koydular, salk ve eitim yeniden Talibann kontrolne geti, mahkemeleri Taliban milisleri ele geirdi. Bu srada maddi olarak ayakta kalabilmek iin Afganistann Afyonunu dnyann mafya rgtlerine pazarladlar. Maden ocaklar Talibann eline geti, madenlere tek sz geen ve ticaretini yapan onlar oldu.

2021 ylna gelindiinde Biden ynetimindeki ABD, artk Afganistandan ekileceini tm dnyaya ilan etti. Bunu yaparken tabi ki arkasnda yzbinlerce Afganly brakmay gz nne ald. nk 20 yldr ABDnin orada kalabilmesi iin abalayan, yardm eden, Talibanla olan savanda cepheden cepheye koan, siyasi olarak ABD gdmne giren yzbinlerce insan vard. Bunlar arkada braklacakt. Bazlarna sz verildi, nk ileride ABDnin ii dnce yeniden kullanlacaklard. te bunlar Trkiyeye yollanacakt. Trkiye ynetiminin zaaflar, aklar, hatalar ve yapt bir sr yanllar ABDnin antaj kozu olarak kullanld ve sonunda Trkiye kaytsz artsz btn gneydou snrlarn mayndan arndrarak Afganllara at. Kaytsz kuyutsuz, elini kolunu sallayan Trkiyeye girdi ve girmeye de devam ediyor. Taliban Afganistann ynetimini ele geirdi. ABDye yardm eden erkekler kadnlar ve ocuklar arkalarnda brakarak tabanlar yalad. Baz kadnlar Taliban ynetimine girmemek, onlarn zulmlerini yeniden yaamamak iin intihar etmeye balad. Baz ehirlerden kadnlar evlerini barklarn terk edip kendi lkelerinde snmac gibi kamplara sndlar. Kadn yneticiler ldrleceklerini bildii iin kaplarna dayanacak Taliban Azrailini bekliyor.

Dnyay yneten byk lkelerin bakanlar ekranlara kp Trkiyeye para vereceklerini bu insanlara Trkiyede bakmamz EMREDYOR!

SONU:

Talibann ortaya kmas, Afganistandaki ynetim boluundan, kargaadan ve kaostan faydalanarak halka datt mavi boncuk ve verdii szler, halkn bunlara inanmas ve desteklemesi, iktidara gelileri, gelir gelmez baskc bir ynetimle insanlar piman etmeleri bir eyler artrd m?

artrmad m? Hadi devam edelim o zaman.

ABD ile anlama yapmalar, Sovyetlerle savamalar iin silah ve mhimmat destei almalar, lkede ynetim varken kendi PARALEL ynetimlerini kurmalar, slami medreselerden mezun olmalar, i ve finans sektrne el koymalar, baka lkelerden devirme adam toplamalar, Katar, peki bunlar size bir eyler hatrlatt m?

Yine mi hayr? O zaman devam edelim. Dnya apnda mafyalarla anlap uyuturucu satmalar, sattklar uyuturucu paralaryla silah almalar adamlarna datmalar, kadnlar bask altna almalar, kadnlara eitimi ve almay yasaklamalar, mzii, sinemay, tiyatroyu, televizyonu, gazeteleri, muhalefeti yasaklamalar peki bunlar size neyi hatrlatyor?

O zaman bir de gein arama motorunun karsna ve aynen unu yazn; Hikmetyar diz kt. Enter. Karnza kan ilk sayfaya tklayn, ne grdnz gelin buraya yazn.

imdi gelelim sayfann en bandaki soruya; Taliban neden Trkiyenin sorunu? anladnz m? Eer anlamadysanz, yazdklarm tekrar okuyun.



Syleyeceklerim var!

Bu yazda yazanlara katlyor musunuz? Eklemek istediiniz bir ey var m? Katlmadnz, beenmediiniz ya da dzeltilmesi gerekiyor diye dndnz bilgiler mi ieriyor?

Yazlar yorumlayabilmek iin ye olmalsnz. Neden mi? nanyoruz ki, yreklerini ve dncelerini ekinmeden okurlarna aan yazarlarmz, yazlar hakknda fikir yrtenlerle istediklerinde diyaloa geebilmeliler.

Daha nceden kayt olduysanz, buray tklayn.


 


zEdebiyat yazar olarak seeceiniz yazlar kendi kiisel ktphanenizde sergileyebilirsiniz. Kendi ktphanenizi oluturmak iin buray tklayn.


Yazarn eletiri ana kmesinde bulunan dier yazlar...
Ayn ile Vaki
Yusuf Halaolu Rportaj - Ermeni Meselesi
srail'in Gizli Oyunlar / Nazi Soykrm
'Bap' Dnyann Son Sayfas
Kitap Satma i

Yazarn dier ana kmelerde yazm olduu yazlar...
Zamann Boluklar [iir]
Yokluun [iir]
Kendime Mektup! [iir]
Hayr Desende [iir]
Git, Ama... [iir]
Unutamyorum [iir]
Dar Sokaklar [iir]
Ahhhhhh,yalanc Yarim! [iir]
Unuttum [iir]
Sinsi Bir K [iir]


Yeter zhal kimdir?

Yazmak yaam biimim, izmek ise suskunluumun aresi.

Etkilendii Yazarlar:
Etkilenmiyorum, sadece okuyorum.


yazardan son gelenler

yazarn ktphaneleri



 

 

 




| iir | yk | Roman | Deneme | Eletiri | nceleme | Bilimsel | Yazarlar | Babali Ktphanesi | Yazar Ktphaneleri | Yaratc Yazarlk

| Katlm | letiim | Yasallk | Sakllk & Gizlilik | Yayn lkeleri | zEdebiyat? | SSS | Knye | ye Girii |

Custom & Premade Book Covers
Book Cover Zone
Premade Book Covers

zEdebiyat bir zlenim Yapm sitesidir. zlenim Yapm, 2024 | Yeter zhal, 2024
zEdebiyat'da yaynlanan btn yazlar, telif haklar yasalarnca korunmaktadr. Tm yazarlarnn ya da telif hakk sahiplerinin izniyle sitemizde yer almaktadr. Yazarlarn ya da telif hakk sahiplerinin izni olmakszn sitede yer alan metinlerin -ksa alnt ve tantmlar dnda- herhangi bir biimde baslmas/yaynlanmas kesinlikle yasaktr.
Ayrntl bilgi icin Yasallk blmne bkz.