..E-posta: ifre:
zEdebiyat'a Üye Ol
Ska Sorulanlar
ifrenizi mi unuttunuz?..
Gzellik her yerde karlalan bir konuktur. -Goethe
iir
yk
roman
deneme
eletiri
inceleme
bilimsel
yazarlar
Anasayfa
Son Eklenenler
Forumlar
yelik
Yazar Katlm
Yazar Ktphaneleri



u Anda Ne Yazyorsunuz?
nternet ve Yazarlk
Yazarlk Kaynaklar
Yazma Sreci
lk Roman
Kitap Yaynlatmak
Yeni Bir Dnya Dlemek
Niin Yazyorum?
Yazarlar Hakknda Her ey
Ben Bir Yazarm!
u An Ne Okuyorsunuz?
Tm balklar  


 


 

 




Arama Motoru

zEdebiyat > nceleme > Entelektel > Ya Irmak




7 Mays 2023
Edebiyat Dncesi zerine  
Ya Irmak
Sanatn ortaa boyunca rahmani ve isel gayeleri nemsemi olmas bizi, bugnk edebiyatn bir eksen kaymas yaayp yaamad sorusuyla kar karya getirir.


:BEF:
eriinde yaz kavram da bulunan edebiyatn ilk bakta yazl metinleri artrd herkesin bildii bir gerektir.


Szn en grnr hali olan edebiyat, gzel sanatlarn teorik ierikli konularyla gelitike bu sanat dalndan biri olur ve dier gzel sanat dallarnn ortak estetik prensiplerini dile getirmeye balar. Bylece edebi bir eser ayn zamanda bir sanat eseri olup ortaya kar. Sanatn ortaa boyunca rahmani ve isel gayeleri nemsemi olmas bizi, bugnk edebiyatn bir eksen kaymas yaayp yaamad sorusuyla kar karya getirir. te o soru da yledir;

-Gerekten edebiyatn ierii deiiyor mu? Edebiyat, kendisinden beklenen edep misyonunu yitiriyor mu?

Daha sanatn tarif ve etki alanndan balayarak kayna, gayesi, din, ahlk, felsefe, toplum vb. alanlarla ilgili problemler edebiyatn da problemleri arasndadr. Hegelin disiplinli bir program haline getirdii gzel sanatlar, plastik, fonetik ve sz sanat olmak zere grupta toplanr. Bu grubun altnda be sanat dal (plastik = mimari, heykel ve resim; fonetik = musiki ve sz = edebiyat sanat) yer alr. Buna gre edebiyat hibir maddi malzemeye, alete, mekna bal olmayan, tamamyla zihn bir sanat olarak karmza kar. Yani malzemesi de gstergesi de soyuttur; soyut alanlarda (zihin, ruh, gnl vb.) karlk bulur. Duygu, dnce ve hayalleri dier sanatlarn ancak yoruma bal sembollerle ifade etmesine karlk edebiyat, madd dnya intibalarndan uur, uur alt, mistik ve metafizik boyutlara kadar insan olan her eyi apak veya alegorik-sembolik ekilde ifadeye muktedirdir. Bunu da sz denilen malzeme ile yapar. Bugnden farkl olarak klasik edebiyatlar ve ortaa edebiyatlarnn ou sz malzemesiyle duygu ve fikir dnyamz anlatrd. Daha ak bir ifadeyle edebiyat soyut olanla ilgilenir, insann maddesinden ziyade manasn konu alr, somut yanndan ziyade soyut yanna hitap ederdi. Bu tavr, yzyllar ierisinde edebiyata, hayat gzelletiren, form veren, insan ilikilerini dzenlemekte etkin bir sanat olma zelliini kazandrd. nsanlar uzun yzyllar boyunca edebiyat rnlerinden nezaket, zarafet ve incelik rendiler, hayatlarn dzenlediler, edebin snrlarn belirlediler. Getiimiz yzyln eserlerine baktmzda edebiyatn toplumu iyiye, gzele ve faydalya ynlendiren bir misyonla hareket ettiini grebiliriz. O halde ikinci soru udur:

-Edebiyat bugn zerine den o grevi hl yapmakta mdr; yapmal mdr?

Bunun cevabn vermeden evvel sanrm gen kuaklarn edebiyattan ne anladna da bakmamz gerekir. Harry Potter okuyan, Yzklerin Efendisini seyreden, vampir hikyelerinden holanan, klasik bir eseri okumak yerine onun televizyon veya sinemaya aktarlm eklini seyretmeyi tercih eden gen kuaklarn edebiyattan beklentisi nedir?

Veya biz onlara edebiyat adna neleri sunmalyz?

Materyalizmin insan ruhunu ezdii, elenme fikrinin renme abasna galip geldii, insanlarn somut olan soyut olana tercih ettii bu ada, eer istersek edebiyat insanlara bir tarz- hayat, bir yaam biimi de sunabilir. Ayrca edebiyat elendirirken retebilir de. Somut-soyut ilikisini irdelemeye baladmzda edebiyatn soyuttan yana bir grevi olduunu fark ederiz. Bugn bir edebiyat eseri, medeniyetler atmas gibi gsterilen farkl kimliklerin bir zenginlik saylmas halinde bir tarafyla onu meydana getiren sanatkrn kimliini ve dilini korurken dier tarafyla insanln ortak duygu ve dncelerini yanstarak beer bir misyon yklenebilir. stelik hangi millet veya dile ait olursa olsun edebiyat eseri, herhangi bir aracya gerek olmakszn orijinal yapsyla her seviyeden okuyucusuna dorudan doruya ulaabiliyor?

nsanln biraz daha duygu, biraz daha sevgi, biraz daha glmseme, biraz daha olumlu dnce ve biraz daha soyut kimlie ihtiyac olduu u ada -nk bunlar bir yerlerde unutup braktk- belki de zerinde durulmas gereken bir edebiyat problemimizin var olduunu hatrlamalyz.

iddetin glgesinde yaayan ve mekanik ilikilerin kskacnda kvranan insanln sanclarndan kurtulu reeteleri arasna birka draje eser katmay ve edebiyatn lgnlk boyutuna varan iddet ve fantezi tutkusunu normale indirmeyi yeniden dnmeliyiz belki de.

Ben kendi adma, vampir hikyeleriyle byyen gen kuan sancl bir gelecee doru kotuundan endie duymuyor deilim

Elbette siz byle dnmeye bilirsiniz

Kaln salcakla



Syleyeceklerim var!

Bu yazda yazanlara katlyor musunuz? Eklemek istediiniz bir ey var m? Katlmadnz, beenmediiniz ya da dzeltilmesi gerekiyor diye dndnz bilgiler mi ieriyor?

Yazlar yorumlayabilmek iin ye olmalsnz. Neden mi? nanyoruz ki, yreklerini ve dncelerini ekinmeden okurlarna aan yazarlarmz, yazlar hakknda fikir yrtenlerle istediklerinde diyaloa geebilmeliler.

Daha nceden kayt olduysanz, buray tklayn.


 


zEdebiyat yazar olarak seeceiniz yazlar kendi kiisel ktphanenizde sergileyebilirsiniz. Kendi ktphanenizi oluturmak iin buray tklayn.

Yazarn entelektel kmesinde bulunan dier yazlar...
Hasretin Sebebi: lham
Dnce (!) Den Notlar
Bilgelik

Yazarn nceleme ana kmesinde bulunan dier yazlar...
"Tufandan nce" Kitab zerine Notlar
Byk airlerin iirleri Nasl Okunur?
Kldarolu Tayyip Erdoann muhalifi mi, Yoksa, mefhum - U Muhalifi mi?
Bartl Cadlar
Devletler Nasl lr?
iirin ifresi Nasl zlr?
Pavesenin Yaama Ura
Dilin Dndrdkleri
Cihan Harbi Yahudiler ve Trkler
Portrait Of May Sartoris Tablosu'nun Dndrdkleri

Yazarn dier ana kmelerde yazm olduu yazlar...
Szn iei [iir]
Bilemezsiniz [iir]
Gzbebei Turusu [iir]
Ayrln Bitii [iir]
Sevgiliye Hasretle [iir]
Geceye Kside [iir]
Benimle lr Msn? [iir]
Beste-i Nigar [iir]
Tesirsiz iir [iir]
Kehribar Gzlm [iir]


Ya Irmak kimdir?

Felsefe ve edebiyat a! Yaync, gazeteci ve kitapsever. . .


yazardan son gelenler

 




| iir | yk | Roman | Deneme | Eletiri | nceleme | Bilimsel | Yazarlar | Babali Ktphanesi | Yazar Ktphaneleri | Yaratc Yazarlk

| Katlm | letiim | Yasallk | Sakllk & Gizlilik | Yayn lkeleri | zEdebiyat? | SSS | Knye | ye Girii |

Custom & Premade Book Covers
Book Cover Zone
Premade Book Covers

zEdebiyat bir zlenim Yapm sitesidir. zlenim Yapm, 2023 | Ya Irmak, 2023
zEdebiyat'da yaynlanan btn yazlar, telif haklar yasalarnca korunmaktadr. Tm yazarlarnn ya da telif hakk sahiplerinin izniyle sitemizde yer almaktadr. Yazarlarn ya da telif hakk sahiplerinin izni olmakszn sitede yer alan metinlerin -ksa alnt ve tantmlar dnda- herhangi bir biimde baslmas/yaynlanmas kesinlikle yasaktr.
Ayrntl bilgi icin Yasallk blmne bkz.