..E-posta: ifre:
zEdebiyat'a Üye Ol
Ska Sorulanlar
ifrenizi mi unuttunuz?..
Kurguyla gerek arasndaki ayrm, kurgunun mantkl olmak zorunda olmas. -Tom Clancy
iir
yk
roman
deneme
eletiri
inceleme
bilimsel
yazarlar
Anasayfa
Son Eklenenler
Forumlar
yelik
Yazar Katlm
Yazar Ktphaneleri



u Anda Ne Yazyorsunuz?
nternet ve Yazarlk
Yazarlk Kaynaklar
Yazma Sreci
lk Roman
Kitap Yaynlatmak
Yeni Bir Dnya Dlemek
Niin Yazyorum?
Yazarlar Hakknda Her ey
Ben Bir Yazarm!
u An Ne Okuyorsunuz?
Tm balklar  


 


 

 




Arama Motoru

zEdebiyat > Eletiri > Tarihsel Olaylar > Ya Irmak




19 Mays 2023
Arzu Yeterli Deil  
Ya Irmak
Hmanizm insan deiik farkllklarn zerine karmak, dini ve milliyeti ne olursa olsun insanca muamele edilmesi gerektii fikrine dayanyordu. Batda mezhep kavgalar, Hristiyan milletlerin birbirlerini boazlamalar kznca, hmanizm fikri de reva buldu; bu dnce sistemi de laik devletin douuna zemin hazrlad.


:ABF:
stanbulun fethi, Bat lemi, hatta btn insanlk iin pek ok eyin balangcdr; bunlardan birisi de hmanizmdir. stanbul fethedilince baz Bizansl bilginlerin talyaya snmalarndan sonra, bu lkede doan hmanizm fikri btn Avrupaya yayld. lk temsilcisi Floransal Marsilio Ficinio, en nllerinden biri de Hollandal Erasmustur.

Ayn dini paylamalarna ramen ayr millet ve ayr mezhepten olduklarndan Bizansl bilginler talyada horlanyorlar, kt muamelelere maruz kalyorlard. Yahudi asll Erasmus, Avrupaya serpilmi soydalarnn urad ok ar zulmlerden hakl olarak ac duyuyordu. Hmanizm insan deiik farkllklarn zerine karmak, dini ve milliyeti ne olursa olsun insanca muamele edilmesi gerektii fikrine dayanyordu. Batda mezhep kavgalar, Hristiyan milletlerin birbirlerini boazlamalar kznca, hmanizm fikri de reva buldu; bu dnce sistemi de laik devletin douuna zemin hazrlad. Bu devlet tarzyla Batllar kemiren kavgalar sona erecek, ar basklar altnda bulunan Yahudiler de rahat nefes alacaklard.

Bir meseleye zm yolu gstermek baka, o meseleyi zmek bakadr. Bilginler, yazarlar zm yolunu syleyebilirler, halk da ayn dorultuda baz sloganlar kullanabilir; ama bu grler, bu sloganlar millet hayatnda bir zellik haline gelmemilerse, fanteziden teye gitmezler. Hmanizmin edebiyatn yaparken ilerindeki aznlklarn kklerini kurutmak iin her areye bavurdular. Smrgecilii devlet siyaseti haline getirdiler; glerinin yettii milletlere, bilhassa Mslmanlara yapmadklarn brakmadlar. Dnyann drt bir yannda insanln yz karas olacak katliamlara, yamalara giritiler.

Hmanizmin tabii sonucu olarak insan haklar gndeme geldi. Hukukular insan haklarn formle ederlerken Amerikada, Endonezyada, Afrikada ldrdklerinin insan olduklar akllarna gelmiyordu. ok gemeden hmanizm ve insan haklarn milli menfaatlerinin arac haline dntrdler. Hangi devletin iilerine el atmak istiyorlarsa, bu sihirli silahlardan yararlanmaya baladlar.

Her eyimizle Batya ynelince, Avrupann fikir dnyasndaki hmanizm de aydnlarmz arasnda etkili olmakta gecikmedi. Hi kimse hmanizme ihtiyacmz olup olmadn dnmyordu. Hmanist olmakla kendimizden kurtuluyor, Avrupal, modern oluyorduk. Fakat aramzdaki aznlklar bu akmn hayatmz erozyona uratacan bildiklerinden, iimizde hmanist, kendi cemaatlerinde ise milli olmay hayat slubu haline getirdiler.

Halbuki kltrmz slami esaslara dayandndan milli olduu kadar hmanist muhteval idi. Ey insanlar, biz sizi bir erkek ve bir diiden yarattk ve birbirinizi tanmanz iin sizi milletlere ve kabilelere ayrdk. (Hucurat Suresi, ayet 13) Bu ve daha baz ayetler milletlerin realite olduklarn bildirdikleri gibi, mayamzn bir olduunu, rengi, dili ne olursa olsun btn insanlarn eitliini vurgulayan, bizatihi insana hitap eden, yceliklerini belirten pek ok ayet de vardr. Dolaysyla kltrmzde yorulan insan baz hususiyetleriyle milli iken, dier baz hususiyetleriyle de hmanisttir. Diyar diyar srlen mazlumlarn, kl art aznlklarn buluma yeri haline lkemizi getiren bu telakki idi. slamn hmanist ve milli telakkisi Osmanlnn tuntan kanatlarn btn aresizlerin snak yeri yapyordu. Bu ayn zamanda hayatn zn aksettiriyordu. Asrlarn tesinden gelen bu telakkiyle, yzyllar aydnlatan byklerimizin Rabbim vcudumu o kadar byk yaratsaydn ki cehenneminde baka bir kuluna yer kalmasayd. yakarn duyuyoruz. Derin cokunluklarn koca dervii Yunusun ufuklara yazlacak u sz de ayn kaynaktan geliyordu:

Yetmi iki millete bir gzle bakmayan

Halka mderris olsa da hakikate asidir

Hmanizm ve insan haklar gibi kavramlarn Bat iin elbette bir manas vardr. Ama lkemde btn meselelerimizi zecekmiesine hmanizm ve insan haklar gibi kelimeleri her duyduumda ya bir ahmakla ya da bir art niyetli ile kar karya olduumu fark ediyorum.

Kaln salcakla..



Syleyeceklerim var!

Bu yazda yazanlara katlyor musunuz? Eklemek istediiniz bir ey var m? Katlmadnz, beenmediiniz ya da dzeltilmesi gerekiyor diye dndnz bilgiler mi ieriyor?

Yazlar yorumlayabilmek iin ye olmalsnz. Neden mi? nanyoruz ki, yreklerini ve dncelerini ekinmeden okurlarna aan yazarlarmz, yazlar hakknda fikir yrtenlerle istediklerinde diyaloa geebilmeliler.

Daha nceden kayt olduysanz, buray tklayn.


 


zEdebiyat yazar olarak seeceiniz yazlar kendi kiisel ktphanenizde sergileyebilirsiniz. Kendi ktphanenizi oluturmak iin buray tklayn.

Yazarn tarihsel olaylar kmesinde bulunan dier yazlar...
Sorumluluklarda San da Solun da Pay Var!
Ylan ile Musa; Sleyman ile Karnca
Artk Kendine Gel Tarihi!

Yazarn eletiri ana kmesinde bulunan dier yazlar...
Neyimizi Kaybettik
Trk Sinemasnn Ezberini Bozan Ynetmen
Bir atma Zemini Olarak Kltr
Sinema Kltrel Meselemiz Haline Ne Zaman Gelecek?
Hizipi Memur Partisi Chp
Dikkat Bu Bir Siyasi Yazdr!
Katilleri Tanyoruz
No Comment
Sempati ve Antipati
Siyasetin Kilidini Amak

Yazarn dier ana kmelerde yazm olduu yazlar...
Szn iei [iir]
Bilemezsiniz [iir]
Gzbebei Turusu [iir]
Ayrln Bitii [iir]
Sevgiliye Hasretle [iir]
Geceye Kside [iir]
Benimle lr Msn? [iir]
Beste-i Nigar [iir]
Tesirsiz iir [iir]
Kehribar Gzlm [iir]


Ya Irmak kimdir?

Felsefe ve edebiyat a! Yaync, gazeteci ve kitapsever. . .


yazardan son gelenler

 




| iir | yk | Roman | Deneme | Eletiri | nceleme | Bilimsel | Yazarlar | Babali Ktphanesi | Yazar Ktphaneleri | Yaratc Yazarlk

| Katlm | letiim | Yasallk | Sakllk & Gizlilik | Yayn lkeleri | zEdebiyat? | SSS | Knye | ye Girii |

Custom & Premade Book Covers
Book Cover Zone
Premade Book Covers

zEdebiyat bir zlenim Yapm sitesidir. zlenim Yapm, 2023 | Ya Irmak, 2023
zEdebiyat'da yaynlanan btn yazlar, telif haklar yasalarnca korunmaktadr. Tm yazarlarnn ya da telif hakk sahiplerinin izniyle sitemizde yer almaktadr. Yazarlarn ya da telif hakk sahiplerinin izni olmakszn sitede yer alan metinlerin -ksa alnt ve tantmlar dnda- herhangi bir biimde baslmas/yaynlanmas kesinlikle yasaktr.
Ayrntl bilgi icin Yasallk blmne bkz.