..E-posta: ifre:
zEdebiyat'a Üye Ol
Ska Sorulanlar
ifrenizi mi unuttunuz?..
"Bana ev hikayesinden sz amayn. Artk benim oraya gideceim yok!" Fuzuli, Leyla ile Mecnun
iir
yk
roman
deneme
eletiri
inceleme
bilimsel
yazarlar
Anasayfa
Son Eklenenler
Forumlar
yelik
Yazar Katlm
Yazar Ktphaneleri



u Anda Ne Yazyorsunuz?
nternet ve Yazarlk
Yazarlk Kaynaklar
Yazma Sreci
lk Roman
Kitap Yaynlatmak
Yeni Bir Dnya Dlemek
Niin Yazyorum?
Yazarlar Hakknda Her ey
Ben Bir Yazarm!
u An Ne Okuyorsunuz?
Tm balklar  


 


 

 




Arama Motoru

zEdebiyat > Roman > Karakterler zerine > Mahmut AKAR




31 Ocak 2009
Jane Eyre: Rochester  
ROCHESTER

Mahmut AKAR


Jane Eyre, yaygn olarak, kolonyal ve postkolonyal adan romann ana karakteri Jane Eyre’in zgrlk mcadelesi, ve o dnemin erkek hegemonyas altndaki toplumda bir kadnn, tm gcyle erkeklere kar mcadelesi balamnda ele alnr ve bu kavramlar erevesinde irdelenir. Bunun yan sra Jane Eyre’in kimlik karmaas ve kimlik aray da bu romann nemli noktalar arasndadr.


:AJAAI:
JANE EYRE: ROCHESTER’IN ZGRLK ARAYII

Jane Eyre, yaygn olarak, kolonyal ve postkolonyal adan romann ana karakteri Jane Eyre’in zgrlk mcadelesi, ve o dnemin erkek hegemonyas altndaki toplumda bir kadnn, tm gcyle erkeklere kar mcadelesi balamnda ele alnr ve bu kavramlar erevesinde irdelenir. Bunun yan sra Jane Eyre’in kimlik karmaas ve kimlik aray da bu romann nemli noktalar arasndadr.
     
Bu makalede daha farkl bir yol izlenerek, daha masklen olarak deerlendirilebilecek bir yaklamla, Rochester’n zgrlk aray ierisinde geirdii sre ve bu sreten geerken yaad zorluklar tartlacaktr. Rochester aslnda tam bir kimlik bunalm ierisinde olmamakla beraber, gemi yaamnn omuzlarna ykledii ar vicdani ykten, sorumluluktan ve hatta eziyetten kurtulma abas yaamaktadr. Bu ama uruna Rochester yllarn vermektedir. Bunu izah ederken u ifadeleri kullanr:

     ‘… Hem senin iin, hem de ierideki zavall yaratk iin! Onun srrn gizlemek iin yllardr savayorum. Bu yzden her eyin ortaya kmasn istemiyorum.(Jane Eyre, 233)

     Aslnda Rochester bu ‘yaratk’ (233) diye nitelendirdii varln ifa olmamas iin yllarn ve servetinin bir blmn heba etmitir. Bu onun iin yle bir yktr ki aa kmas onun hayatnn mahvolmas, itibarnn, saygnlnn yok olmas anlamna gelmektedir. O da bunu bildii iin ac ekmektedir. Bu ac fiziksel bir ac deildir, vicdani ve insann iini actan bir szdr. Bu ac Rochester’n gemiinin bir meyvesidir. Rochester ailesinin yapm olduu bir hatann bedelini demektedir. Ailesine kzgn olmakla beraber elinden gelen hi bir ey yoktur. Yapabilecei tek ey servetini kullanarak bu yk lene kadar tamak, dier bir deyile bu byk, hayatn mahveden srr herkesten, en yaknndaki arkadalarndan bile saklamaktr.

Fakat bu srra ortak olan insanlar da vardr. Bunlardan biri Richard Mason’dur. Jane Eyre bu srrn muhtevasn bilmemektedir, fakat Richard Mason’un, Rochester’dan korkmasna ve ekinmesine ramen, ilerde Rochester’a zarar vermesinden korkmaktadr. Mason’un bu srra ortak olmas bile Rochester’ rahatsz etmektedir. Bu yzden Rochester gelecee ynelik kayglanmaktadr. Bu durum Rochester’ tedirgin eder. Rochester bu tedirginliini Jane Eyre ile bir sohbeti srasnda yle dile getirir:

‘Yok, Mason szmden kmaz benim, bilerek de, imkan yok, zarar vermez. Ama bilmeden, iyi niyetle, gnn birinde azndan kard srasz, yersiz bir szle beni… Mutlu olma imknndan ebediyen yoksun brakabilir.(236)

Bu satrlar aslnda Rochester’n nasl bir ruh hali ierisinde olduunu bizlere gstermektedir. Onun mutluluu aslnda hr iradesi, bir baka deyile, zgrl demektir. Bu yle bir yktr ki, onun mutlu olmasna engel olmaktadr. Aslnda Mason’a alp baz eyleri izah etmek olaylar kolaylatrabilir ve hatta Rochester’n geriye kalan yaamnda mutlu olmasn salayabilir. Ancak Rochester mutluluu iin Mason’un onay makam olmasn istemez, bunun nedeni de udur: Mason, Rochester’dan ekinmektedir ve eer Rochester’n da bu sr yznden ondan ekindiini renirse her ey deiebilir ve Mason bu srr ifa etmekte bir an bile tereddt etmeyebilir.
Jane Eyre’in ‘Syleyin, dikkat etsin, efendim! Korkunuzu kendisine an, tehlikenin de nasl nlenebileceini de retin.’(236) demesi zerine Rochester endiesini u cmlelerle ifade eder:

‘ Ah! Kk ahmak! Bu senin dediklerini yapabilsem zaten tehlike kalmaz ki! O anda yok olur. Mason’la ilk tantmzdan beri, ‘unu yap!’ dedim mi hemen yapar. Ama tek bir mesele var ki o konuda emir veremem ona! ‘Richard, bana zarar vermekten kan!’ diyemem, nk o bana zarar verebileceini bilmemelidir.’(237)

Jane Eyre olayn i yzn bilmedii iin Rochester’ tehlikeye atacak olan bu fikri saf bir tavrla ne srmtr.

Rochester iinde bulunduu durumun vehametini dolayl bir ekilde Jane Eyre ile paylamak ister. Ama kesinlikle yllardr kendisini mutsuz, umutsuz eden olay aklamaz. Sadece olaylarn seyrini vermekle yetinir. Buradaki amac aslnda kendini temize karmak, kendi masumiyetini kantlamak ve sonunda vicdani zgrln ortaya koyarak kazanmaktr. Bu yk kendisine yle ar gelmektedir ki, onu her geen gn biraz daha ezmektedir. Asl maksad kendi susuzluunu ispatlamak olan Rochester, gemite kalan ama istikbalini mahveden olay Jane Eyre’e u szlerle anlatr:

‘yleyse Jane, hayal gcn yardma ar, kendini iyi terbiye alm bir kz deil de kklnden beri martlm bir delikanl olarak dn. Sonra, yabanc bir lkeye gittiini, orada bir hata ilediini dn. Bu hatann cinsi, neden ilendii zerinde durma, sadece yaptn iin sonularnn seni mrnn sonuna kadar izleyeceini, hi yakan brakmayacak hayatn zindan edeceini dn. Bak… Su ilemekten bahsetmiyorum! Kan dkmek, ya da insan kanun karsnda hesap vermeye zorlayabilecek ir su deil benim sylediim. Hata, diyorum sadece… Her neyse, bu hatann sonucu olarak ektiin skntlara zamanla, dayanamaz oluyorsun. Biraz ferahlayabilmek, rahat bir soluk almak iin bir takm arelere bavuruyorsun. Bu yaptn iler pek sradan ilerse de kanun gznde su saylamayacak, tamamen meru hareketlerdir. Ama hala bedbahtsn. Daha le olmadan senin gnein batm. Sana yle geliyor ki bir daha hi domayacak! Layk olmadn, lezzet bulmadn birtakm ilikilerle oyalanyor, oradan oraya gezerek srgnde huzur, zevkte mutluluk aryorsun… Ama zekay krleten, duygular sndren ruhsuz, maddi zevkleri kastediyorum.’(238)

Rochester’ mahveden, esir alan, zgrln kstlayan ve Jane Eyre’e anlatmaya alt bu olay onun Jamaika’da tanp ailesinin telkinleriyle evlendii kars Bertha Mason’dan bakas deildir.

Aslnda, Rochester’n vicdann tatmin etmesinin bir yolu vardr. Burada tatminden kast Bertha Mason ile yapm olduu evliliin aybn rtmektir. Smrge lkesinde, yerli biriyle evlenmek ayp saylan,alaltc bir harekettir. Jane Eyre’in nikah treni esnasnda, aslnda Rochester’n evli olduunu renmesi zerine, Rochester haklln ispatlamak istercesine Bertha Mason hakknda u cmleleri sarf eder:

‘Beyler, Bertha Mason akl hastasdr, bir deliler soyundan gelmektedir… kuak boyunca, aileden deliler kmtr. Bir spanyol olan annesi hem deliydi, hem ayya. Kzyla nikahlandktan sonra rendim bunu. nk aile srlarn gizlediler benden.’(322)

Rochester belki de evli olduu halde bir daha evlenmek istemesinin nedenini bylece Jane Eyre ve etrafndakilere bu ekilde aklamak istemitir. Ancak o devirde evli olan birinin resmi olarak ikinci bir kez daha evlenmesi bir sutur. Rochester bunu bile bile evlenmeye kalkr. Bunun sebebi de artk kendisinin de mutluluu hak ettiine inanmasdr. Rochester kendi zgrln kazanmaldr, yllardr sakland, saklad bu ayb, onun zgrln kstlayan bu olay haklln ispatlayarak zerinden atmaldr ve yaptnn doruluunu vurgulamak istercesine unlar syler:

‘… Yani eimi… Karm! Beni kandrarak ne ile evlendirdiklerini bir grn de bu anlamay bozup hi olmazsa insana benzeyen biriyle evlenme isteimde hakl mym, deil miyim, syleyin!’(322)

Aslnda Rochester’n aresizliinin, zavalllnn da vurumudur bu szler. Jane Eyre karsnda hi bu kadar aresiz olmamtr. Jane Eyre onu bu dertlerden kurtaracak bir kurtarcdr, nk onu karlk beklemeden seven tek insandr. Rochester Jane’in kendisini bu dertlerden kurtaracana inanmaktadr. Ve kurtarcs kendisinin zaten evli olduunu renince hayretler ierisinde kalr. Rochester bu olaylar olmadan nce, ierisinde bulunduu bu durumdan Jane Eyre’in kendisini kurtaracandan emin bir vaziyette u szleri sylemitir:

‘ Bundan on yl nce ben, yar deli bir halde dolatm Avrupa’y. Yanmda yol arkada olarak nefret, fke, tiksinti vard. imdi ruhum ifa bulmu, arnm olarak dneceim Avrupa’ya… Yanmda beni avutacak bir melekle.’ (286)

Rochester’a gre Jane Eyre onun kurtarc, azat edici meleidir.      Rochester en sonunda zgrln kazanr ama bunun iin bedel der. Thornfield yanar, Bertha Mason yangn karr ve yangnda kendisi de lr. Rochester hizmetilerden birini yangndan kurtarmaya alrken bir elini ve bir gzn kaybeder. Bylelikle yllardr tad kambur gitmitir ama giderken Rochester’ dan da bir eyler alp gider. Bundan sonra Rochester her eye ramen zgrlnn tadna varmaya balar, ve Jane Eyre ile evlenir.






Syleyeceklerim var!

Bu yazda yazanlara katlyor musunuz? Eklemek istediiniz bir ey var m? Katlmadnz, beenmediiniz ya da dzeltilmesi gerekiyor diye dndnz bilgiler mi ieriyor?

Yazlar yorumlayabilmek iin ye olmalsnz. Neden mi? nanyoruz ki, yreklerini ve dncelerini ekinmeden okurlarna aan yazarlarmz, yazlar hakknda fikir yrtenlerle istediklerinde diyaloa geebilmeliler.

Daha nceden kayt olduysanz, buray tklayn.


 


zEdebiyat yazar olarak seeceiniz yazlar kendi kiisel ktphanenizde sergileyebilirsiniz. Kendi ktphanenizi oluturmak iin buray tklayn.


Yazarn dier ana kmelerde yazm olduu yazlar...
Khalled Hossen ve Charlotte Bronte [Deneme]


Mahmut AKAR kimdir?

1983 Mu doumluyum. ilk ve orta renimimi Mu'ta tamamladm. 2006 ylnda YY ngiliz Dili ve Edebiyat blmnden Mezun oldum. Halen Van'da ngilizce retmeni olarak almaktaym.

Etkilendii Yazarlar:
Edward Said, Dostoyevski


yazardan son gelenler

bu yaznn yer ald
ktphaneler


 




| iir | yk | Roman | Deneme | Eletiri | nceleme | Bilimsel | Yazarlar | Babali Ktphanesi | Yazar Ktphaneleri | Yaratc Yazarlk

| Katlm | letiim | Yasallk | Sakllk & Gizlilik | Yayn lkeleri | zEdebiyat? | SSS | Knye | ye Girii |

Custom & Premade Book Covers
Book Cover Zone
Premade Book Covers

zEdebiyat bir zlenim Yapm sitesidir. zlenim Yapm, 2023 | Mahmut AKAR, 2023
zEdebiyat'da yaynlanan btn yazlar, telif haklar yasalarnca korunmaktadr. Tm yazarlarnn ya da telif hakk sahiplerinin izniyle sitemizde yer almaktadr. Yazarlarn ya da telif hakk sahiplerinin izni olmakszn sitede yer alan metinlerin -ksa alnt ve tantmlar dnda- herhangi bir biimde baslmas/yaynlanmas kesinlikle yasaktr.
Ayrntl bilgi icin Yasallk blmne bkz.