..E-posta: ifre:
zEdebiyat'a Üye Ol
Ska Sorulanlar
ifrenizi mi unuttunuz?..
Yaamak iin topu toplam alt haftam kalsayd ne mi yapardm? Tulara daha hzl basmaya bakardm. -Isaac Asimov
iir
yk
roman
deneme
eletiri
inceleme
bilimsel
yazarlar
Anasayfa
Son Eklenenler
Forumlar
yelik
Yazar Katlm
Yazar Ktphaneleri



u Anda Ne Yazyorsunuz?
nternet ve Yazarlk
Yazarlk Kaynaklar
Yazma Sreci
lk Roman
Kitap Yaynlatmak
Yeni Bir Dnya Dlemek
Niin Yazyorum?
Yazarlar Hakknda Her ey
Ben Bir Yazarm!
u An Ne Okuyorsunuz?
Tm balklar  


 


 

 




Arama Motoru

zEdebiyat > nceleme > Yazarlar ve Yaptlar > gkhan




15 Mays 2006
Necip Fazl ve Anne  
iirlerinde anne

gkhan


yazmz edebiyatmzn zgn airlerinden stad necip fazldaki anne unsurunu aklamak


:CDFHI:
NECP FAZIL’DA ANNE UNSURU

Gkhan Ayverdi.



Bu almamzda iirimizin, byk airlerinden Necip Fazl Ksakrek’in iirlerindeki anne unsurunu aklamaya alacaz.

Yl 1916...I.Dnya Sava devam ediyor… Payitaht stanbul’ da bir hastane odas…12 yanda bir ocuk hasta annesini ziyaret ediyor. Annesi, yanndaki yatakta yatan veremli bir kzn baucundaki iir defterini iaret ederek ‘’senin air olman ne kadar ok isterdim’’ diyor. Bu olay daha sonraki blmlerde airin kendi azndan anlatmaya alacaz. imdi iir hayat zerinde bilgi vermek yerinde olacaktr.(1)

Her satr yaznn bir haysiyeti vardr. Fikriyatn, btn eserlerine nak nak ileyen, kelimelerini adeta bir sarraf titizliiyle kullanan adam, stad Necip Fazl. Kalemiyle kimine zehir kimine merhem olan, kelam ve kalem ilmini yrek ateinde piirerek, mutlak hakikat arayn iir giziyle varlk lemine sunan bir airdi o.(2)

Necip Fazl’a gre:


„iir mukkaddes eiin sprgesi, air de boynundaki sprclk borcuyla insan olunun en yksek rutbelerinden birisi…
Ben bu rutbelerin en yksei iinde, O’nun mmetlik liyakatinin en alak ferdi olarak, o mukkaddes eiin sprcsym. Kendimi byle takdim ederim“ diyor ile kitabnn banda...(3)

fkelerini, polemiklerini; dini, milli temele dayal ak iddialarn, inan ve fikir motiflerini; fkra, piyes ve hikyelerine koyan Necip Fazl stn sanatkrlk gcn daha byk ve youn llerde iirine yanstr.(4)

niversitede renciyken Yeni Mecmua’da yaymlad ilk iirlerinde(1923) hece ls iinde ayr bir ses yaratt kabul edilen Necip Fazl, Rza Tevfik ve Faruk Nafiz beeni izgisi zerinde, kaynan alaturka duyarllklardan alan gen bir air aday olarak grnr. Bu yllarn tarihlerini tayan “Ayrlk Vakti”,”Ttn Ruh”,”Hayal” gibi iirlerinin bulu ve syleyi zellikleri ynyle orta dzeyi atklar sylenemez.(5)

Necip Fazl ilk aamaya (1926–1930) yllarnda ulam, ounluu Milli Mecmua(1924–28) ve Hayat(1928–29)dergilerinde yaymlad iirlerde getirdii temalar ve bunlar ileyi ynnden deiik bir kiilik ortaya koymutur. Yllar sonra(1962’de) kendisinin de ban kopartmadn belirttii bu dnem rnleri arasnda “Kaldrmlar”,”Otel Odalar”,”Sayklama”,”Bu Yamur”,”Noktrn”,”Gel”,”Geen Dakikalarm” gibi iirleri saylabilir. air bu dnemde, saklanma gereini duymadan iini dkerken, bir yandan Faruk Nafiz ve teki hececilerin varamadklar syleyi olanaklarna varm, ypranm benzetilerden kendisini uzak tutmay baarmtr. Bu nedenle iirlerinde kendi temalarna bal bir duyarllk ve deiik biimler gelitirdii grlr.
Hatta 27 yanda “Kaldrmlar” gibi, sembolizm imgeleri ile dolu iiri Bab- ali gazetelerinde yaynlanrken, dnemin sembolizm duayeni Ahmet Haim “Bu ocuk nereden buluyor bunlar? Bu ocua dikkat edin” diyerek hayretini belirtecektir.(6)
Necip fazl eserlerinde olgunluk dnemine 1930–1945 yllarnda ulam ve bu dnem Varlk, Aa, Olu, Ses, Byk Dou dergilerinde yaynlad ”Zaman”,”Senfoni”, gibi iirleri bu dnemin rnleridir.

Necip Fazl, ilk genlik yllarnda ksa bir sre dnemin beeni snrlar ierisinde lke iiri arama eilimleri tarken, daha sonralar bunalm izgisine ykseldii grlmektedir. Daha ok bireysel patlamalar, i buhranlar iire konu olmaya balam, bunun sonucun da lm konusu ar basmaya balamtr. lm konusunun dolayl ve dolaysz olarak daha sonraki iirlerinde de somut biimlerde gelitike Necip Fazl’n gizemcilii (mistisizmi) olumaya balar. Ayn dnemlerde farkl konulara eilmeyi ihmal etmemitir, mesela “Kaldrmlarda” insanlarn yaam, kalabalk kent yaam, toplumsal zorunluluklara eilmitir.(7) Kendi i yaamn iirlerine konu ederken Allah, cin, sonsuzluk gibi konulara yer vermeye balam, bu dnem eserleri arasnda bulunan “Senfoni”de ilk kez sonsuzluk temasn ilemitir. airin isel araylarnda en temel noktay oluturan Allah, ou zaman iirlerine ana konu olmutur. ile adl eserinde bulunan “ile”, ”Nur”, “Allah Derim” gibi iirleri bu konu zerine yazlm ve bu konuyu ileyen iirleri “ile” adl eserinde Allah blmnde toplanmtr.

Zamann tesine gemi bir air olarak Necip Fazl, stn bir sluba, kiilie, zekya sahiptir. Btn bu zellikleri airliinde birletiren airin, ilk yazma hevesi annesi sayesinde ortaya kmt, bu olay onun azndan aktarmak bu blmde yerinde olacaktr.

“Bahanesi tuhaftr:
Annem hastahanedeydi. Ziyaretine gitmitim…Beyaz yatak rtsnde, siyah kapl, kk ve eski bir defter… Bitiikte yatan veremli gen kzn iirleri varm defterde … Haberi veren annem, bir an gzlerimin iini tarayp :
—Senin dedi; air olman ne kadar isterdim!
Annemin dilei bana, iimde besleyip de on iki yama kadar farkna varamadm bir ey gibi grnd.”

Bu olaydan mdr bilinmez, anne konusuna zaman zaman yer vermi ya da iirlerinin dizelerinde kullanmtr. rnein Kaldrmlar adl iirinde “Kaldrmlar ileke yalnzlarn annesi” diyerek anne efkatine bir benzetmede bulunmutur. Canm stanbul’da “Ana gibi yar olmaz, stanbul gibi diyar” derken dnyann en kutsal duygusu olan anneliin dnyada vaz geelimeyecek en byk sevgi olmasn stanbul’la badatrmtr. (8)

Necip Fazl’n anne konusunu iledii iirlerden bir kann incelemesini yapacamz bu blmde anne unsurunun anlatmndaki zelliklere dikkat ekmeye alacaz.












ANNEME MEKTUP

Ben bu gurbet ile dtm deli,
Her gn biraz daha szlmekteyim.
Her gece, iine mermer deli,
Bu souk yatakta bzlmekteyim.

Bylece bir lahza kaldm zaman,
Geceyi koynuma aldm zaman,
Gzlerim kapanp daldm zaman,
Yeniden yollara dzlmekteyim.

Son gnm yaklat grnesiye,
Kalmad bir adm yol ileriye:
Yzn grmeden lrsem diye,
zlmekteyim ben, zlmekteyim.(1924)(9)

iirde anne kelimesinin hi kullanlmam olmas dikkat ekicidir. Anneyi anlatan ey ona duyulan zlem olmu ve anne hayali bir ekilde anlatlmtr. Bu esere sembolik bir hava katm, anneye duyulan zlem, gurbetin verdii ac, buhran, kasvet havas, iire konu olmutur. Ayrca iire Necip Fazl’n iirlerindeki dier konu zelliklerinin yansd da grlmekte ”Yzn grmeden lrsem diye, zlmekteyim ben, zlmekteyim.” dizelerinde lm unsuruna yer verilmi, ayrca bu korkuyla birletirilmi. Belki de gurbetin verdii yalnzln, kavuamama korkusunu ortaya karmasndan dolay byle bir unsura yer verilmi olabilir. Benzetmeler, gurbet ve yalnzlk unsurlarnn glendirilmesine ynelik kullanlm olarak karmza kmakta, “Ben bu gurbet ile dtm, deli, Her gn szlmekteyim. Her gece, iine mermer deli, Bu souk yatakta bzlmekteyim.”.
iirin geneline bakldnda yazld dnem itibariyle Necip Fazl’n, ilk aama dnemi zelliklerini yanstmakta, nk iirde bir aray duygusu gizlide olsa hissedilmekte, ou iirinde olduu gibi ikilemelere yer vermektedir “zlmekteyim ben, zlmekteyim.”. Ayrca ileride yaayaca bohem dnemi diyebileceimiz dneme dair baz sinyaller vermekte, iirin btnndeki i buhranlar, araylar buna rnek olabilir.




ANNECM

Ak sal ban alp eline,
Kara hlyalara dal anneciim!
O titrek kalbini bahtn yeline,
Bir ince ty gibi sal anneciim!

Sanma bir gn geer bu karanlklar,
Gecenin ardnda yine gece var;
ocuklar hkrr, anneler alar,
Yal gzlerinle kal anneciim!

Gzlerinde aksi bir derin hiin,
Kanadn yaylm, rpnmak iin;( 10)
Bu k yolculuk var, diyorsa iin,
Beni de beraber al anneciim!... (1926)(10)


Necip Fazl’n ocukluk dneminde yaad hayat, annesine dkn bir kiilik oluturmu ve incelediimiz iki iirdede bunun yansmalarn gryoruz. Bu iirdeki anne unsuru sembolik deil, somut olarak ifade edilmitir. iirde yine bir kasvet ve umutsuzluk havas bulunmakta “Sanma bir gn geer bu karanlklar, Gecenin ardnda yine gece var;” dizeleriyle airin iine dt umutsuzluk ak bir ekilde ifade ediliyor. Ayca kadercilik dncesine yer verilmi “O titrek kalbini bahtn yeline, Bir ince ty gibi sal anneciim” dizeleri buna rnek olabilir. Bu iirde ilenen lm, annenin lmdr, zaten air ilk dizede “Ak sal ban alp eline,” szleriyle annesini yalln hissettirmeye alm ve son dizelerde onun lmesi ihtimaline alm ama yine onunla olmak isteini ifade etmektedir. Yazld dnem asndan ele alndnda ilk aama dnemi zelliklerini yanstrken, bu iirde daha fazla bir bohem havasna girmi grlmektedir.


ANNEME

Anne girdin dme.
Yorgann olsun duam;
Mezarnda me.

Anlamam, anlatamam.
Den dt peime,
Artk vadeler tamam... (1982)(11)


Daha nce incelediimiz iirlerin yazld dneme gre ok daha sonra yazlm bir iirdir. air annesinin lmne alm bir hava ierisindeyken, zlemini yine de yitirmemitir “Anne girdin dme” dizesinde bu belirgin olarak ortaya kmtr. air yine bir sknt ierisinde annesine seslenmekte ancak duygularn ifade etmekte zorland bir anlam ortaya koymu,”Anlamam, anlatamam.” Diyerek yaad duygu younluunu ortaya koymaktadr .
iiri, Necip Fazl lmnden bir yl nce yazm ve lm sanki kendisine malum olmu havas yaratm “Artk vadeler tamam…”dizeleri byle bir anlam douruyor.

Necip Fazl’n iirlerindeki anne, hep uzaktadr, zlenmektedir. Yaad skntlarn, anlatamad duygularn, araylarn, lm duygusunu… Anne zerine yazd iirlerinde bu duygularn ya bir ksmn, ya da hepsini ayn anda iirlerinde grmek mmkndr. Anne her zaman aranan huzurun simgesi olmutur, kaldrmlar iirindeki gibi efkat kuca olmu, Canm stanbul’da dnyadaki en salam sevginin simgesi olmutur. “iiri biz iman iin bilmiiz” diyor. Necip Fazl iman ararken hayatnn kaybolduu anlarnda en byk yardmcs annesi olmutu. iirlerininde en byk dertleme kaynadr anne, bu konuda yazd iirlerinde hep iini dkme duygusu hkimiyet kurmutur.

Sonu olarak Necip Fazl iirlerinde, yaad skntlar, i dnyasn aktarrken en gzel kayna annedir. nk ona derdini anlatrken daha gl, daha ak bir ekilde yazyor, iirini. Duygularn en fazla yaad zamanlar yazma istei duymu, bu yaanan bohem duygularnn en klmaz anlarnda anne ona k olmu, onu aydnlatan bir k olmutur.


KAYNAKA:

1.M. Sadk Arslan, stadn 100.yl ansna
2.Mcahid Demin, stad, ilk adm
3.N.Fazl Ksakrek, ile 52.bas. Bykdou yay.
4.Ahmet kabakl, Trk ed.anks.3.cilt ist.1997
5..Kurdakul,adaTrk ed.cilt 3evrensel yay.2000
6.. Kurdakul,a.Trk.ed.cilt 3 evrensel yay.2000
7..Kurdakul,a.Trtk.ed.cilt 3evrensel yay.2000
8. N.Fazl Ksakrek, ile 52.bas. Bykdou yay
9. N.Fazl Ksakrek, ile 52.bas. Bykdou yay
10. N.Fazl Ksakrek, ile 52.bas. Bykdou yay
11. N.Fazl Ksakrek, ile 52.bas. Bykdou yay



Syleyeceklerim var!

Bu yazda yazanlara katlyor musunuz? Eklemek istediiniz bir ey var m? Katlmadnz, beenmediiniz ya da dzeltilmesi gerekiyor diye dndnz bilgiler mi ieriyor?

Yazlar yorumlayabilmek iin ye olmalsnz. Neden mi? nanyoruz ki, yreklerini ve dncelerini ekinmeden okurlarna aan yazarlarmz, yazlar hakknda fikir yrtenlerle istediklerinde diyaloa geebilmeliler.

Daha nceden kayt olduysanz, buray tklayn.


 


zEdebiyat yazar olarak seeceiniz yazlar kendi kiisel ktphanenizde sergileyebilirsiniz. Kendi ktphanenizi oluturmak iin buray tklayn.


Yazarn dier ana kmelerde yazm olduu yazlar...
Yreimin Sevgilisi [iir]
Trkmen Kz [iir]
Kzma [iir]
Yrim [iir]
Mefkre [iir]
yle Bir... [iir]
Keke [iir]
ki Bahar [Deneme]
lmszlk [Deneme]
Kimin Kuruncusu [Eletiri]


gkhan kimdir?

Tanml bir hayat snrl bir hayattr. . .

Etkilendii Yazarlar:
ahmet kabakl,m.fuat kprl,necip fazl ksakrek,orhan veli,can dndar,critof garange,


yazardan son gelenler

 




| iir | yk | Roman | Deneme | Eletiri | nceleme | Bilimsel | Yazarlar | Babali Ktphanesi | Yazar Ktphaneleri | Yaratc Yazarlk

| Katlm | letiim | Yasallk | Sakllk & Gizlilik | Yayn lkeleri | zEdebiyat? | SSS | Knye | ye Girii |

Custom & Premade Book Covers
Book Cover Zone
Premade Book Covers

zEdebiyat bir zlenim Yapm sitesidir. zlenim Yapm, 2024 | gkhan, 2024
zEdebiyat'da yaynlanan btn yazlar, telif haklar yasalarnca korunmaktadr. Tm yazarlarnn ya da telif hakk sahiplerinin izniyle sitemizde yer almaktadr. Yazarlarn ya da telif hakk sahiplerinin izni olmakszn sitede yer alan metinlerin -ksa alnt ve tantmlar dnda- herhangi bir biimde baslmas/yaynlanmas kesinlikle yasaktr.
Ayrntl bilgi icin Yasallk blmne bkz.