..E-posta: ifre:
zEdebiyat'a Üye Ol
Ska Sorulanlar
ifrenizi mi unuttunuz?..
"Leyla'nn ii naz ve ive; Mecnun'un gz ya eme eme..." -Fuzuli (Leyla ile Mecnun)
iir
yk
roman
deneme
eletiri
inceleme
bilimsel
yazarlar
zEdebiyat - Yazar Portresi - Abdullah ar ELGN
Abdullah ar ELGN - ar
Site i Arama:


Ana Sayfa
  Kerim zbekler Hakknda (Abdullah ar ELGN) 20 Nisan 2023 Meslekler & Yaam 

Aratrmac, Gazeteci, Eitimci, air ve Yazar Kerim ZBEKLER Hakknda bir nceleme

  lyas Ali Datan, Hayata Can Suyu (Abdullah ar Elgn (Abdullah ar ELGN) 13 Ocak 2023 Halk ykleri 

LYAS AL DATAN IN HAYATA CAN SUYU ADLI KTABI ZERNE Abdullah ar ELGN KTAP HAKKINDA BRKA SZ: Editrln Faruk DEMRELin yapt Kitap: Ubuntu Yaynlar: 64 tarafndan numaral eser olarak yaynlanyor. Basm: Bizim Bro, Matbaa, Ankara; Sertifika Numaras: 49059, olan kitap Birinci Basm: Eyll, 2021, tarihi olarak veriliyor. 13.5x21 Ebatnda, Karton kapak iinde, birinci hamur saman kda baslyor. Kitabn geliri, SMS Hastalarna Can Suyu olmas 1Kitap 1Nefes bal ile okuyucusuna sunuluyor. Teekkr sayfasnda ise kitabn birinci basmna destek kan: Akdeniz Huzurevi Yal Bakm Merkezi ile Akdeniz Medyasna teekkr ediliyor. Kitap toplam: 160 sayfa olup, iinde zevkle okunabilecek yirmi (20) hikye barndryor: Sekizinci sayfada yer alan: Neden Hayata Can Suyu? sorusuna cevap veriliyor. SMS (Sipinal Mskler Atrofi) ad verilen hastala yakalanm ocuk, gen ve yallarn SGK (Sosyal Gvenlik Kurumu)nun karlamad bu ilac alamamalarndan doan can kayplar ve onlara yardm amal kan, bu kitabn, bir nebze olsun bunlara Can Suyu olabilmesini umut eden, bir sayfalk temenni sylemleri yer alyor. KTAPTAK HKYELER: Kitap Annemin Sradan Bir Gn adl hikyesi ile balayp, Tuzlayalm da Kokmasn hikyesi ile son buluyor: Annemin Sradan Bir Gn, Arkadam Paron Salih, Bykehir Yaam Kou, Darwinin, Yanlgs, Eski Numara, Gazoz Kapa, imdeki ocuk, lk Ak, Kambur Ruhlar, Kanseri lk Defa Yenen Kadn: Mavi, Kara Kedi Kbusu, Ku Yuvas, Kk Pembe Kanat, Mays Potkal, Orada Bir Ky Var Uzakta, Senli Kiiler ve Yerler, Son Ebe, Tayin Meselesi, Tuzlayalm da Kokmasn HAYATA CAN SUYU, KTABINDAK HKYELERN KONU ve TEKNK YAPISI: HKYE: Yaanm veya yaanabilir bir olay, belli kurallara bal olarak anlatan ksa yazlara hikye (hikye) denir. Hikyede kiiler, hayatlarnn sadece bir ynyle ele alnrlar. Olay; veya kiilere ait ayrntlara girilmez. Hikyede kii ve olay says azdr. Kimi zaman olaya gerek duyulmaz. Hayatn bir kesiti alnarak hikyeletirilir. Bir an n hikyesi oluturulur, insan gerei bir iki yanyla ele alnr. lyas Ali DATANn: Tayin Meselesi, Orada Bir Ky Var Uzakta adl eserinde bu durumu grmek mmkn olmakla birlikte, kii ve olayn ayrntlarna kanlmtr. rnek: kymz kartal tepesini andran bir mevkide, ku bak ovada, olup bitenleri grecek ykseklikte konulanm bir Trkmen kyyd. lyas Ali DATAN, Hayata Can Suyu: Annemin Sradan Bir Gn, s.9 Annem, tek can ile alternatif bir hayat biimi dnmeden alrd. Kydeki btn analar gibiydi. Kendi anasndan grdklerini rendiklerini bir nesil daha srdrme misyonu vard. lyas Ali DATAN, Hayata Can Suyu: Annemin Sradan Bir Gn, s.9 Gecenin en karanlk yan, afan skmek zere olduu andr. Tan vakti, birazdan grl grl bir yaamn Srrealist bir mutusunu tamaktadr. Bunu keyif iin deil, her gn sorumluluk diye bilen anneme romantizm dilinde anlatamam. lyas Ali DATAN, Hayata Can Suyu: Annemin Sradan Bir Gn, s.10 Ortaada zellikle Hindistanda Bin bir Gece Masallaryla salam bir hikye geleneinin varl bilinmektedir. Bu gelenek Arapadan yaplan evrilerle Avrupaya yaylmtr; ancak bu a Avrupasnda yaygn olan hikyeleri, masal, efsane, rivayet anlatmlarndan ayramyoruz. Bizde, 1839 Tanzimatn ilann takiben dnemde, Batnn etkisiyle edebiyatmza giren modern hikyeden nce Trk Edebiyatnda yzyllar sren salam bir hikye gelenei vard. Gnmzde de yaayan halk hikyeleri, meddah hikyeleri, ky odalarnda sazl szl anlatlan hikyeler, tandr ba hikyeleri, kraathanelerde anlatlan hikyeler, halk masallar, bu gelenein birer belgesi olarak karmza karlar. VIII. IX yy. ortaya kan; fakat XIII. ve XIV. yzyllarda yazya geirildii sanlan Ouznmeler, Dede Korkut Hikyeleri, ada hikye tekniine uygun yaps ve kurulumu ile Trk Edebiyatn kuranlarn Batdan ok nce hikyeyi kefetmi olduunu gstermektedir. Hikye hayatn btn iinde; fakat bir blm zerine konulmu derinlii olan bir gzlktr. Bu gzln arkasnda kimi zaman olay, geliim evreleriyle; kii, zaman, evre balants iinde, hikye boyunca incelenir. Burada yazar, bir plana bal kalr. Klasik vaka hikyeleri dediimiz bu hikyelere lyas Ali DATANn Hayata Can Suyu adl kitabndaki hikyeleri ile de benzerlik gsteriyor. Bu teknik yap, Fransz yazar Guy de Maupassant tarafndan yaygnlatrld iin; klasik vaka hikyelerine: Maupassant Tarz Hikye de denir. Bu tarzn bizdeki en nemli temsilcileri mer SEYFETTN, Refik Halit KARAY, Hseyin Rahmi GRPINAR gibi yazarlardr. Hayata Can Suyu hikye kitab ile lyas Ali DATAN, bu yolda ilerlemek istemektedir. Hikyede, kimi zaman gzln arkasndan incelenen olay deil, hayatn kk bir kesiti, insan gereinin kendisidir. Bu tarz hikyenin dnya edebiyatndaki temsilcisi ise Anton EHOVdur. EHOV tarz hikyede baarl yazarlarmz arasnda Sait Faik ABASIYANIK, Memduh evket ESENDAL vardr. lyas Ali DATAN ise bu yolun bana ulam, kendisinden ileri yrmesi beklenen, gelecek vadeden hikyecilerden sayabiliriz. Hikyede Olay, Plan ve Konu: Vaka hikyelerinde durum, faaliyet nem arz etmektedir. Hikye boyunca olay eitli ynleriyle irdelenir. Ayrca olayn balamas, gelimesi ve belirli bir sonuca ulamas gerekir. Sonu, okuyucuyu artmaz; olayn geliim aamasnda yer yer, meraklandrma eleri grlr; dmler oluur; arkasndan zmler gelir. lyas Ali DATANn Hayata Can Suyu kitabndaki hikyelerinde Plan, Konu ve Olay grmek mmkn oluyor. Hikyede Olay zerinde sz sylenen, fikir yrtlen olay; veya durumdur. Hikyelerde yaanm; veya yaanabilir olaylar ele alnr. lyas Ali DATAN Hayata Can Suyu hikye kitabnda bunu gerekletirmitir. Hikyede Plan Hikyede plan hikye eidine gre deimektedir. Bu tr bir olay hikyesinde, serim(giri), dm(gelime), zm(sonu) blm vardr. Serim: Blmnde olay, kii ve kiiler genel anlamda tantlr. Zamana ve mekna bal zellikler, olay; ve kiilere bal olarak verilir. Dm: Yazar, hikyede, olayn ak iinde kiiler, zaman, yer elerine ynelik bilinmezler dmn oluturur. Hikyelerin hacim olarak geni ve kapsaml olmamas, dm saysnn da snrl olmasn salar. Merak esi olay srkler. zm: Olay Hikyelerinde merak eleri, ana dm, genellikle beklenmedik biimde zlr. Hikyedeki ana olay okuyucuyu etkileyecek bir sonuca ular. Klasik olay hikyelerinde ulalan bu sonu srpriz olmaz. zm blm, hikyede her eyin bittii anlamnda deildir. Birok hikyede, hikyenin balangc; ve sonucu, okuyucu tarafndan tamamlanr. Belli bir olay zerine kurulmayan, anlatmn n planda olduu, hayatn bir kesitinin anlatld hikyelere Durum Hikyesi denir. Kurucusu Anton EHOV dur. Yazarn bir plan yapma zorunluluu yoktur. Durum Hikyelerinde serim, dm, zm dzeni, olay hikyelerinden farkldr. Olay Hikyelerinde nemli ve ncelikli olan merak esi, Durum Hikyelerinde kiisel ve sosyal yorumlardan, duygu ve hayllerden sonra gelir. Durum Hikyelerinde belli bir dnce gdlmez. Yazar kendi kiiliini saklar. Durum Hikyelerinde hikye kahramanlar tam olarak tantlmaz. Kiilerin hayat tarzlar, zaman ve mekna bal olarak, doal anlatm iinde okuyucuya sezdirilir. evre ve insana ait ayrntlar dikkatle ve tm canllyla verildii halde; dmlerin zm belli bir sonuca ulamaz. Olaylarn ve durumlarn ak, okuyucunun hayl gcne braklr. Durum Hikyelerinde ou zaman olay hikyenin bittii yerde balar. Hikyede Zaman Zaman, hikyenin temel elerinden biridir. Klasik Olay Hikyelerinde anlatlan olay veya olaylar, zamana balanr. Olay belli bir zaman dilimi iinde balar, geliir ve biter. lyas Ali DATAN Hayata Can Suyu kitabndaki hikyelerinde zamana balanm. Belli bir zaman diliminde balayp, bazan bir gnde bazan da gnlere yaylarak bitiyor. Hikyenin konusuna ve yapsna gre zaman uzar veya ksalr; ancak hikyede yllar alan bir zaman, sz konusu deildir. lyas Ali DATAN Hayata Can Suyu kitabndaki Tayin Meselesi adl hiykyede bu durum istisnadr. Durum Hikyelerinde, akan zamana yer verilmez. Belli zaman iinde gelien olay ve olaylar zinciri olmad gibi, olaya bal deien bir zaman da yoktur! lyas Ali DATANn Hayata Can Suyu: Tayin Meselesi hikyesinde olaylar yllarca srmtr. Mekn Klasik Olay Hikyelerinde olayn getii yere mekn denir. Yazar olayn geliimi iinde, fazla detaya inmeden, olayn getii mekn da anlatr. Durum Hikyelerinde mekn anlatlmaz, sezdirilir. Mekna ilikin verilen ayrntlar, hikye konusuyla balantldr. lyas Ali DATANn Hayata Can Suyu adl kitabndaki hikyelerinde mekn ok renkli, eitli ve zengindir. rnein: Arkadam Paron Salih, Bykehir Yaam Kou, Darwinin Yanlgs, Gazoz Kapa, imdeki ocuk, lk Ak, Kambur Ruhlar, Kanseri lk Defa Yenen Kadn: Mavi, Kara Kedi Kbusu, Ku Yuvas, Kk Pembe Kanat, Mays Potkal, Orada Bir Ky Var Uzakta, Senli Kiiler ve Yerler, Son Ebe, Tayin Meselesi, Tuzlayalm da Kokmasn en gzel rneklerdir. Hikyede Kii, Kiiler Hikyede: Birinci, ikinci ve nc kii gibi snflandrma yaplr. Birinci kii ba kahramandr, dierleri ise yardmc elemanlardr. lyas Ali DATANn Hayata Can Suyu adl kitabndaki hikyelerinde kiiler: Anne, baba, ocuk, komular, arkadalar, kambur ruhlar, oyunlar, hastalklar, ky, kasaba, ehir, olarak grlmektedir. Olay Hikyelerinde: Hikye kiileri az da olsa fizik ve ruh zellikleriyle tasvir edildikleri halde; Durum Hikyelerinde, kiiler tantlmaz, olayla ilgili ynleri ne karlr. Hikyede Yazm Dili ve fade eitleri Hikye kiileri, gnlk konuma dilinin tm canll ile karlkl konumaktadrlar. Hikye dilinde cmleler genellikle ksadr. Anlatm, gnlk syleyite grlen deyim ve szcklerle zenginletirilmitir. lyas Ali DATANn Hayata Can Suyu adl kitabndaki hikyelerinde ifade eitleri: Salihin bir baka huyu da srekli olarak ban soluna evirip arkasnda birinin olup olmadn kollamakt. Tedirgin bir yz haliyle sanki sol yanndan bir hamle gelecek gibi yayordu!.. lyas Ali DATANn Hayata Can Suyu: Arkadam Paron Salih, s.15 Salihin kafasna sopalarla vurmular. Hastaneye gtrlp bana diki atlm. Sonraki gnlerde kafasndaki yara iyileti; ancak ald darbelerden dolay sk sk bann ardn sylyordu lyas Ali DATANn Hayata Can Suyu: Arkadam Paron Salih, s.18 fade eitleri Olay ve Durum Hikyelerinde anlatlanlar ya yazar tarafndan ya da hikye kiisi tarafndan dile getirilir. Hangi durumda olursa olsun, hikyeye, anlatcnn bak hakimdir. Olay ve durum, anlatc tarafndan ynlendirilir. Anlatc, hikye kahraman; veya kahramanlar adna dnr. Hareketleri ve durumlar anlatc yorumlar. Grld gibi hikyede iki trl anlatm biimi vardr. Hikye kahraman tarafndan anlatlanlar hikyelerde birinci kiili anlatm; yazarn azndan anlatlanlar ise hikyelerde "nc kiili" anlatmdr. Baz hikyelerde bu iki anlatm biimi, birlikte kullanlr. lyas Ali DATANn Hayata Can Suyu adl kitabndaki hikyelerinde ifade biimleri kendi azndan nakledilmektedir. Bu anlatm tarz, birinci kiili, "nc kiili" ve Ben Anlatcl ifadelerdir. Hikye dilinin zenginlii, yazarn dile hakimiyetiyle ilgilidir. Hikye dili, yazardan yazara, ayrca hikye trne ve konusuna gre deiir. Durum Hikyelerinde ise gnlk dil kullanlr. rnek: imdiki halimle yal bir smenim. Rengim yer yer bordoyu hatrlatr. Kelerim delinmi, iimdeki mukavvalar grnmektedir. gen biiminde ortaya kan bu mukavva paralar tkenmez kalem ile boyanmaktan bir hal almtr. lyas Ali DATANn Hayata Can Suyu: Bir Smenin Hikyesi, s.20 Memuriyet hayat biz smenler iin de etme bulma dnyasdr!.. Etme smeni yerinden, yeni smen de seni eder kknden. Diye smen atalarmzn bir sz vardr! Zaten bu denli sk ynetici deitiren bir lkede srekli smen deimesi de normaldir!.. lyas Ali DATANn Hayata Can Suyu: Bir Smenin Hikyesi, s.21 MODERN HKYE Yazarn, insanlarn her gn grdkleri; fakat dnmedikleri baz durumlarn gerisindeki gerekleri hayl ve birtakm olaanstlklerle anlatt hikye biimine Modern Hikye denir. Hikyede bir tr olarak 1920li yllarda ilk defa Batda grlen bu anlayn en nemli temsilcisi Franz KAFKAdr. Bu trn bizdeki temsilcisi Haldun TANER, hikyelerinde, genellikle byk ehirlerimizdeki yozlam tipleri, sosyal ve toplumsal bozukluklar, felsefi bir yaklamla ele alr. Yazar sade anlatmna ince bir yergi ve yer yer, alay katarak, olay ve kiilerin gerek ynlerini gz nne serer. lyas Ali DATANn Hayata Can Suyu adl kitabndaki hikyelerinde durum farkldr. Ky hayatn, kydeki bir ailenin yaay biimi, Dibek, Soku, Cem Evi, Yufka Aras Somun Drmeci, Kara Lastik ve edik, eri, Eek akas, Knal Keklikler ve ekirgeler, Ba Bozumu, Peri Bacalar ve Yedi Kzlar, Harman Yeri, Buruk Dursun ve Deli Hava, Karaba, Gazel ve Yangn, Okul, Kara Kavak, eme/Pnar, Yunak, En Ba; Paron Salih, Smen vb. bir ynla konular ve bunlarn etrafnda gelimi anlatmlar yer almaktadr. NOTLAR Trk Edebiyatnda ilk hikyeler, Samipaazde Sezainin yazd kk eserlerdir. Batl anlamda hikyenin Trk Edebiyatndaki ilk temsilcisi mer Seyfettindir. Avrupa tarzn ilk HKYE ve ROMANCILARI Ahmet Mithat Efendi, Emin Nihat Bey, emseddin Sami Beydir. Ahmet Mithat Efendi neirlerinde 1870 ylnda KISSADAN HSSE, LETAF i RVYETin ilk be blm ile balar. 1873te balayp, 1875te biten Emin Nihat Beyin MSAMERETNAMEsi ikinci teebbstr. 1875te EMSETTN SAMݒnin TAAUK i TALAT FTNATdr. Modern Hikyenin Trk Edebiyatndaki temsilcisi ise Halit Ziya UAKLIGL ve Haldun TANERdir. Trk hikyecilii, ilk olarak lk a, Trkistan, Binbuda Ktpanesinde bulunan Uygurca, Samoyete, Sankrite, Soguta hikyeleridir. (Kaynanam Kara Papam Kara, kiz Karde Hikyeleri) Bunlar Anadoluda masala ve tarih eserlere girmitir. Bunlar da: Ouznmelerimiz, Dedekorkut Hikyelerimizdir. Sonraki yzyllarda ise bunu: Leyl ile Mecnn, Ferhat ile irin, Yusuf ile Zleyha, Arzu ile Kamber, Zalolu Rstem Kroluvb. hikyelerdir. Hoa giden, elendirici anlatmlar olarak gelien hikyeye, bu anlamyla Homeros destanlarnn ve Heredot Tarihinin anlatmlarnda da rastlanr. Ortaada zellikle Hindistanda Binbir Gece Masallar ile salam bir hikye geleneinin varl bilinmektedir. Bu gelenek Arapadan yaplan evirilerle Avrupaya yaylmtr; ancak bu a Avrupasnda yaygn olan hikyeleri, masal, efsane, rivayet anlatmlarndan ayramyoruz. lyas Ali DATANn Hayata Can Suyu adl kitabndaki hikyelerinde geen olay gerek hayatn ii ve ta kendisidir. Hikye trnn ilk byk baarsn XIII. Yzylda talyan Edebiyatnda gryoruz. Bu yzylda yazlan hikyelerin byk ounluu nktelidir; ancak macera hikyeleri de az deildir. Hikyeye bugnk anlamda ilk edeb kimlii kazandran talyan Yazar Boccaciodur. Sanat, Rnesans hikyecilerini de etkilemitir. Rnesanstan sonra hzla gelien hikye XIX. Yzylda edebiyatn en yaygn trlerinden biri olmutur. Ayn yzylda, Tanzimatn ilann takiben Batnn etkisiyle edebiyatmza giren modern hikyeden nce Trk Edebiyatnn yzyllar sren salam bir hikye geleneine ulamasn salamtr. Bir ksm gnmzde de yaayan halk hikyeleri, meddah hikyeleri, halk masallar bu gelenein tanklardr. XIV. ve XV. yzyllarda yazya geirildii sanlan Dede Korkut Hikyeleri, Ouznmeler, ada hikye tekniine yakn kurgusu ve planyla Trk Edebiyatnn bir ksm anlatmlarda Batdan ileride olduunu gsteren eserlerdir. Hikye kelimesi ilk olarak Tanzimatta Roman karlnda kullanld. Bugnk anlamda hikyelere ise kk hikye denildi. Haldun TANER: Hikyeyi romann ksas, roman hikyenin uzunu sanmak bence yanltr; hem hikyenin hem de romann ayr zellikleri vardr. Teknii baka ileyii baka slubu baka iklimi baka. diyor. MODERN HKYE Yazarn insanlarn her gn grdkleri; fakat dnmedikleri baz durumlarn gerisindeki gerekleri hayl ve birtakm olaanstlklerle anlatt hikye biimine Modern Hikye denir. Hikyede bir tr olarak 1920li yllarda ilk defa Batda grlen bu anlayn en nemli temsilcisi Franz Kafkadr. Bu trn bizdeki temsilcisi Haldun Taner hikyelerinde genellikle byk ehirlerimizdeki yozlam tipleri sosyal ve toplumsal bozukluklar, felsef bir yaklamla irdeler. Yazar, sade anlatmna ince bir yergi ve yer yer alay katarak olay ve kiilerin gerek ynlerini gz nne serer. NOTLAR: Trk Edebiyatnda ilk hikyeler: Sami Paazde Sezainin yazd kk eserlerdir. Batl anlamda hikyenin Trk Edebiyatndaki ilk temsilcisi mer Seyfettindir. Modern hikyenin Trk Edebiyatndaki temsilcisi ise Haldun Tanerdir. Roman ve hikye arasndaki farklar Dikkatten karmamak gerekir. Roman nedir? Hikye nedir? Roman ile hikye arasndaki fark ne? Bu sorulara cevap aramak, bir mecburiyet olmutur. Edebiyat dnyasnda, biliniyor gibi grnen birok kavram, aslnda tam olarak nedir bilinmemektedir. Hikyeyi bu grle amak ve tanmlamak yerinde olacaktr: Kelime olarak, talyancadan, Novella kelimesinden gelmitir. Trke anlam ile de: Yeni mnsna gelmektedir. Hikyenin tanm; az insanlardan oluan, snrl bir periyodikte geen, snrl bir evrede cereyan eden, ksa bir kurgusal edebiyat anlatmdr. Hikyelerin, genellikle, srpriz; ama mantkl bir sonular vardr. Hikyelerin konusu, tipik olarak, tek ynldr. Kronolojik zaman dilimi, hzl bir ekilde ilerler ve ok ksadr. Hem kii says hem de evre, snrldr. Romanda halk dili olmaldr. Roman, geni hacimli, en azndan bir; ama genellikle birden fazla kiiyi ihtiva eden, uzun zaman dilimini gerektiren, bir uzun kurgusal edebiyat metnidir. Kiisel geliim zerinedir. Romandaki kiiler, genellikle ayn ve dar bir evreden deil; deiik evredendir. Roman, temel bir merkez; ama birok eylem eitliliini barndryor. ANLATICILAR TP (TPOLOJS, KARAKTER) 1.Anlatc Tipi (Karakteri) Bir anlat metni ile ilk karlaldnda ilk tanlan eleman hikyeyi nakledendir. Burada sylenilen hususun sadece kurgulu metinleri kapsamad aktr. Kurgu metinlerin sistemli incelenmesi yapldnda da anlatc ya da anlat vastas olarak adlandrlan lengistik figrn byk bir nem ihtiva ettiini sylemek mmkndr. Roman sanatnn temeli bak asna gre, onun problemi zerinde ykselir. Bunu grmemezlikten gelen yazar, zerinde durduu temy ve anlam aktarmada yeterince baarl olamaz. Anlatmn seviyesinin tespitinde karlatmz yaplarn ierisinde, kurgu anlatlarn en temel unsuru olan anlatc, anlatclar hem d anlatc hem de i anlatc olarak grebiliriz. Bunlarn her ikisi de anlattklar metin ierisinde, pozisyonlara gre iki balk altnda toplanrlar: ayet bir anlatc anlatt hikyenin katlmclarndan biri ise, benzer anlatc dr. Anlatc anlatt hikyenin dnda kalan, katlmclarndan biri olmad bir konumda ise, o taktirde benzer olmayan anlatc olarak isimlendirilir. Micke Balin adlandrmasyla: A: D Anlatc B: Karakter Anlatc (Snrl). Dier bir benzer ayrmla da: Ben Anlatc(lar) ve nc Kii Anlatc(lar) olarak tespit etmem mmkndr. Bu bilgiler nda hikyeye yaklatmzda anlatc, bu kurgu dnyasnn varlklarndan biridir. I. Tekil ahs konumundaki anlatc hikye kahramanlarndan biridir. Olaylar yaayan ve anlatan ayn kiidir. rnek: Malm lkemizde, zellikle de Kamu Kurumlarnda referans olmadan, Tavsiye Kart gtrmeden bir brokrata i yaptrmak, kolay deil!.. Bizde her i buna bakar. Tavsiye Kart veya sz geer bir referans olmayan ve tarada alan bir memur belki yllarca ilk atand yerde kalr. Hatta orada unutulur. Emekli olunca memleketine dnp ailesine yle kavuur!.. lyas Ali DATANn Hayata Can Suyu: Tayin Meselesi, s.147 Alt ay getikten sonra e durumundan tayin iin dileke verdik. Karlkl dileke ve matbu Red Yazs atmalar be yl srd Umut dnyas ite. nsan bana gelmeyince bilmiyor. Kim ne derse ona yneliyorum. Memlekete dndkten sonra hanm alt ile mecbur ediyorum. Terminalde ikimizin de gzlerinden yalar boanyor!.. Hanm teselli ediyorum. lyas Ali DATANn Hayata Can Suyu: Tayin Meselesi, s.149 Ellerim nmde bal Mdrm Tark Beyin ellerine atldm.Mdr deil sanki baba Bu ii olmu bil! dedi. Allah sizi inandrsn. im nasl huzur doldu. Adamn ellini tutup zorla ptm Ben bu iyilii arkadalarma anlatp Mdr verken, ayc zzet geldi. Anlattklarna kulak misafiri olmu: Brak Bey! O dzenbaz adamdan sana hayr yok! demesin mi? Btn hevesim kursamda kald lyas Ali DATANn Hayata Can Suyu: Tayin Meselesi, s.150 Metin aktarmnda tekil I.ahsn (m) kullanlmas anlatc tipinin tesbiti iin nemli bir ipucudur. Bu hikyede anlatc, ben anlatcdr. Hikyede anlatc tipini ele veren nemli ipularndan biri de, anlatcnn hikye kahraman ile ayn ortamda (hapishane) olduunu belirtmesi ve onun hal ve hareketlerini gzlemleyebilmesi ve onlar aktarabilmesidir. lyas Ali DATANn Hayata Can Suyu: Arkadam Paron Salih, Kambur Ruhlar, Kanseri lk Defa Yenen Kadn: Mavi, Ku Yuvas, Kk Pembe Kanat, Mays Potkal, Orada Bir Ky Var Uzakta, Senli Kiiler ve Yerler, Son Ebe, Tayin Meselesi, Tuzlayalm da Kokmasn Kiiye dayal anlatmlarda anlatc, karakterin fizyolojik zelliklerini, gen yal d grn ile ilgili giyim ve kuamna nem vermesi, eilimleri, duruu, bak, insan zerinde brakt izlenimler ve ismi verilmelidir. Bunlar anlatcya aktarlan nemli unsurlardr. rnek: Be ylda bizim hanmn btn salar aarm Benim kafam da srmal ayna gibi olmu. Ben hanma bakyorum, o bana bakyor. Neredeyse birbirimizi tanyamayacaz. Be yl nce evlenen o gen insanlardan eser kalmam Grnt olarak, yalanm ve km gibi dursak da daha yamz gen lyas Ali DATANn Hayata Can Suyu: Tayin Meselesi, s.154 Yazar, Yani Anlatc Hikye Katlmclarndan Biri Olarak: a) Karakteri fizyolojik bakmndan tantmas, b) Kahramann ismi ve ailesi hakknda az ok bilgi vermesi, c) Aktrn, renmeye yani bilgi edinmeye ak olmasn sylemesi gibi unsurlar anlatcnn tipini veren nemli ipulardr. Anlatc hikye kahramannn isel duygularn anlatmak iin onun i dnyasna inmemi, gizli duygu ve dnceleri anlatma yoluna gitmemitir. Bu adan anlatc; 1- Dorudan (bamsz, dolaysz) konuma aktarmn, 2-Olay rgsnde, karakter, tasvir vb. hususlarda, otoriter bir anlat sylemini sememesi vb. durumlarda anlatc tipi ben hikye si anlatcdr. Birinci (Ben hikyesi) Kii Anlatmcs: 1. Anlatm Seviyesi Hikye, anlatm seviyesi bakmndan deiik bir konumlamadadr. Bu konumlama; anlatcnn kurgu metnin bir katlmcs olmas, dolaysz konuma tekniinin n planda olmas ve mdahale snrnn sfr dzeyinde olmas gibi unsurlarn niteliklerinden anlamak mmkndr. Hikye: A) Temel metin B) Alt anlatlar (metinler) Temel metin / ereve metin, anlatcnn metnidir. Anlatc, hikye kahraman olmakla birlikte, olay rgsn, kurgu metni nakleden kiidir. Bu durum, anlatcnn konum ve bak asn mekn, zaman, ritmik oluumlarn yapsnda deimelere, yapsal nitelikler kazanmasna, zengin kurgusal yapnn ya da tersi durumun ortaya kmasna ve bunlarn belirginlemesine neden olmaktadr. Olayn bir kahraman olan anlatc, aktrn yaam, fiziksel yaps, duygu dnyas (ak dnyas), gelecek tasarmn kurgusal ve ritmik yaklamlarla anlatmtr. Temel metnin anlatcs olan anlatc, zamanlarda yer yer sramalar yapm, yer (mekn) tasvirlerinde ise baarl deildir. Olayn getii yer (hapishane), anlatcnn projektrne hi yansmamtr. Tasvirler genellikle aktr zerinde younlamtr. Bamsz dolaysz konuma aktarm Free Direct Speech) ile anlatc direk aradan ekilerek aktr ile alc aktarcnn varlna hi ihtiya duymadan iletiim kurarlar. Diyaloglarda anlatc, muhatap konumundadr ancak mdahil veya dolayl bir aktarc konumunda deildir. Diyaloglarda belirginleen en nemli noktalardan biri de anlatcnn anlatc konumundan karak bireysellemesidir: rnek: Bu arada hanmla telefonda konuuyoruz. Aslnda konumuyoruz. Telefonun bir uunda o alyor, dier ucunda ben alyorum!.. Artk dayanacak gcmz kalmam. Baktk bu iin sonu yok! Boanmaya karar verdik. Byle birbirimizin hayatn mahvedeceimize herkes kendi yoluna gitsin diyoruzDa daa kavuuyor, insan insana kavumuyor... lyas Ali DATANn Hayata Can Suyu: Tayin Meselesi, s.150 Bu kurgusal yapy sembolize etmek gerekirse; Alt anlat metninin anlat sistemi Anlat seviyesi kurgusal bir zenginlik tadn sylemek mmkndr. Ana metin dnda, ancak yap ve kurgu bakmndan yine ana metine bal olan bir alt metin ortaya kmtr. Bu metinde de bir anlatc ve bir dinleyici (muhatap) sz konusudur. Gnderici ve alc dnda bir alc daha vardr ki, bu alc metin d muhatap olmakla birlikte temel metnin ve alt metnin temel anlatcs st anlatc (ben)dir. DZYAZI TRLER Dzyazlar ilenen konu ve konunun ilenme tekniine gre iki ana grupta incelenir: A. Hikyeleme yazlar B. Dnce yazlar HKYELEME YAZILARI ROMAN : Yaanm veya yaanmas muhtemel, gerek veya geree yakn olaylarn belli bir dzen ierisinde anlatld, yer, zaman ve ahslarn belli olduu uzun yazlardr. Konularna Gre yle Adlandrlr: Psikolojik Roman, Tre Roman, Macera Roman, Tezli Roman, Ky Roman, Tarihi Roman, Egzotik Roman, Mektuplu Roman, Bilim-Kurgu Roman, Biyografik Roman... Etkilendikleri Edeb Akmlara Gre: Klasik Roman, Romantik Roman, Realist Roman, Naturalist Roman" gibi adlar alrlar. 2. Hikye (Hikye) : Yaanm ya da yaanmas muhtemel, gerek veya geree yakn olaylarn, belli bir dzen ierisinde anlatld orta uzunluktaki yazlardr. Dnya Edebiyat'nda hikye trnn ilk rnei talyan yazar Boccacio'nun Decameron (Dekameron) adl eseridir. Hikye tr, Trk Edebiyat'nda Tanzimat Dnemi'nde ortaya kmtr. Dnya Edebiyat'nda Realizm (gerekilik) akmnn etkisinde hikyeler ikiye ayrlr: a) Olay Hikyesi: Fransz yazar Guy de Maupassant tarafndan gelitirilmitir. Bu nedenle Maupassant tarz hikye olarak da adlandrlr. Hikye, belli bir olayn etrafnda geliir. Trk Edebiyatnda Olay Hikyeciliinin en nemli temsilcisi mer Seyfettin'dir. b) Durum (Kesit) Hikyesi: Sovyet yazar Antony ehov tarafndan gelitirilmitir. Bu nedenle ehov tarz hikye olarak da adlandrlr. Bu tr hikyelerde belirli bir olay yoktur. Hayattan bir kesit sunulur. Durum hikyeciliinin Trk Edebiyatndaki en nemli temsilcisi Sait Faik Abasyank ve Memduh evket Esendal'dr. HKYE ile ROMAN ARASINDAK BENZERLKLER a) Her ikisinin de yazar bellidir. b) Her ikisinde de giri, gelime ve sonu blmleri vardr. c) Her ikisinde de gerek veya geree yakn olaylar anlatlr. d) Her ikisinde de olaanst zelliklere sahip olmayan, normal yapda kahramanlar (kiiler) vardr. e) Her ikisinde de olaylarn getii zaman ve mekn bellidir. HKYE ile ROMAN ARASINDAK FARKLAR 1) Hikye ksa ve orta uzunlukta bir yaz trdr. Roman ise uzundur. 2) Hikyede kii says romana gre daha azdr. 3) Hikyede genellikle bir tek olay anlatlrken, romanda birbirine bal olaylar anlatlr. 4) Hikyede olaylar ksa bir zaman kapsar, romanda ise genellikle uzun bir zaman sz konusudur. 5) Romanlarda olayn getii dnemin siyas, sosyal, tarih durumu hakknda bilgi edinilir. Bu durum hikyelerde pek yoktur. 6) Hikyelerde snrl bir mekn sz konusudur. Romanlarda ise olaylar daha geni bir corafyada meydana gelir. KTABA ELETR: Hayata Can Suyu adl kitapta yirmi hikye yer almaktadr. Kitap kapanda, yazarn ocukluunun zlemi olan, bir bisiklet edinme hevesinin hayli, resmedilmi. Arka kapaa ise bu hikyeden bir blm aktarlarak okuyucunun ilgisi ekilmek isteniyor. Kitap Kapan n tarafnda bir kitap ve zerinde imi bir balon, aalar ve altnda avularn arasnda bir kalp bulunmaktadr. Arka kapakta sadece: Kitapta kendine dair bilgiler bulduunda ama! Seninle yklerimiz bir deilse de ortak yaanmlklara ayna tuttuu kesindir. Anlatlanlar yaamn suretidir! diyerek bitirilmektedir. Kitabn srt ksmnda ise sadece, yazarn ad ve kitabn ismi yazlm. ou oldu bittiye getirilen bu tr kitaplarn basklarnda, mutlaka bir eksiklik bulunmaktadr. Bu kitapta da yle olduu gzkyor. Matbaaclar, yaynclar, eseri tashih edenler ve yazar, kitabn basks yaplp kapak taklmas iinde dahi gzlemci olmal; ve kitabn kaliteli bir bask iinde, yeniden bir tashihe gerek kalmayacak kadar doru ktndan emin olmallar. Matbaa ile koordineyi kesmemelidir. Bu konuda yazarlarn da ii takip etmesi gerekir. Bizde her ne sebep ise kitap yazlp bitirildikten sonra, yazar da ii matbaacya ve dizgiciye havale edip baslncaya kadar matbaaya uramyor; halbuki bu davran, yazarn kendi iini ehil olmayanlara havale etmi olmasndan baka bir ey deildir. Kitap, matbaada baskya girip kitap kapaklarnn takmna kadar yazarn da yeni bir ocuun doumunu beklercesine merakl olarak, matbaa ile yakndan temasta bulunmas gerekmektedir. Bakalarna havale edilen her i gibi bu trde yaplan basklarda da byk hatalar meydana geliyor. Kitabn arka kapanda olmas gerektii halde, yanl alglanarak, tercihe bal olduu zannedilen, kitabn konusuyla ilgili bilgi eksikliidir. Kitabn arka kapanda olmas zarur olan; ancak verilmeyen bu bilgiler verilerek kitabn ksa tantm mutlaka yaplmaldr. Bu kitabn konusu nedir, neden bahsetmektedir? Ne maksatla yazlmtr? Ksa, bir tantm okuyucu iin ok nemlidir. Bylelikle okuyucu, bu kitabn tamam hakkndaki bilgiyi, kitabn tamamn okumadan anlamas ve bu konuya ilgi duyuyor ise kitab almas bakmndan bilgilendirilmi olacaktr. Eer, bu bilgi ilgisini ekerse ve konu kendisini ilgilendiriyor, merak uyandrm ise kitap, okuyucuya: Al beni!. diyecektir. Aksi durum ise, kitap konu ve olaylar asndan okuyucunun ilgisini ekmedii halde, okuyucuyu kitab almaya zorlanm; ve onu kandrm olacaktr. Bu ise, ne yayncya ne de yazara yakan bir durum deildir. lyas Ali DATANn Hayata Can Suyu adl kitabnda, kitabn iinde geen hikyelerden birinden, bir aktarma yaparak, dikkat ekilmeye ve kitabn dier hikyeleri de ite byle, denmeye getirmesi yerinde olmu; fakat hikyeden bir kesit sunmamtr. Kitabn srtna yazlmas gerek: Kitabn, nerede basld, hangi il, hangi yl olarak kapak srtnda belirtilmesi yararl olurdu. SANATININ HAYATI Yozgat / ekerek / Kaml Kynde 08.01.1977 ylnda dnyaya geldi. Ei de bir Kamu Kurumunda alan lyas Ali DATAN evli ve iki kz ocuu babasdr. Ankara Hacettepe niversitesi Sosyal Hizmetler Eitimi okuyan lyas Ali DATAN, bu eitimin gerei olarak: Kadn, erkek, ocuk, genlik ile ilgili Sosyal Yardmlar; yallk, engellilik alanlarnda Proje Gelitirici, Uygulayc ve dareci olarak alt. Halen Muratpaa Belediyesinde Sosyal Hizmetler Uzman olarak almaktadr. AKEV niversitesi Sosyal Hizmetler Blmnde 2018-2020 yllar arasnda, yar zamanl dersler verdi. SOSYAL HAYATI: Trkiye Okuluk Federasyonunda Mill Hakem, Sosyal Hizmet Uzmanlar Derneinde ye, Toplumsal Cinsiyet Eitlii Dernei ye, Uluslararas Af rgt ye, Tm Belediye ve Yerel Ynetim Hizmetleri Emekileri Sendikasnda da yelik yapmtr. SANATININ ESERLER: 1) Ku Yuvas 2) Kadna Ynelik iddetin Ksr Dngs (Ses yk zendirme dl) 3) Ben Profeministim (Elephant Yaynlar 2. Bask) 4) Hayata Can Suyu

  afak Sahiplinin zkan Hseyin Hakknda Yazd "lmn stne Yryen Adam" Kitab Hakknda Birka Sz Abdullah a r Elgn (Abdullah ar ELGN) 1 Austos 2021 Yazarlar ve Yaptlar 

ZKAN HSEYN HAKKINDA BR KA SZ

  Ankara Sevdam (Abdullah ar ELGN) 15 Ocak 2014 Ak ve Romantizm 


  Kbrs Bar Harekat'nn 37. Yl Kutlu Olsun (Abdullah ar ELGN) 25 Temmuz 2011 Dnya 

20 Temmuz 1974, Trkiye Cumhuriyeti ald bir kararla Kbrs'a BARI HAREKATINA baland. Bu harekatla Trkiye Kbrs Trk Halkn kesin bir soykrmdan kurtarmtr. Bugn, 37. yl dnmn kutladmz KIBRIS BARI HAREKATI ile "KIBRIS TRK HALKI" hr ve bamsz olarak, yoluna devam etmektedir

  Topyekn Eitim (Abdullah ar ELGN) 23 Aralk 2010 Tezler 

Eer lkenizi seviyorsanz eer bu halk seviyorsanz, bu millet evlatlarn hastalkl toplum olmaktan sizler kurtarabilirsiniz. Var msnz dediklerimi uygulamaya?.. Hep birlikte yeni bir eitim oluturma ya?.. Var msnz uykunuza kymaya, rahatnza dur demeye, yorulmamaya, dinlenmemeye?... Var msnz bu necip millete hizmete?! Cevabnz “Evet!” ise millet sizi bekliyor. Bahtnz ak, yolunuz aydnlk olsun…

  Gelecein Trkiyesi (Abdullah ar ELGN) 27 Eyll 2010 Trkiye 

Birleik devletlerin her ferdi doar domaz, devlet gvencesinde olacak, her trdeki sosyal haklara ve statlere sahip bulunacak. Corafyada doan her canl Allahn kutsal bir emaneti kabul edilerek koruma altnda bulundurulacak. Doan her fert, artlar gerei kendini byk davalar, byk lkler iinde bulmaldr. Bu lklere erimek onun Kzlelmas olmaldr. Devlet yle isteyecek, yle byk lkler; ve uzak ufuklar haylerini ssleyerek yetiecektir. Bu devletin btn fertleri bilecek ki savalarda lenler ehit, kalanlar gazidir. Devlet-i li(Byk Devlet) Topraklarnda gnein batmad devlet Devlet-i ebed mddet(lmsz Devlet) Hilfet-i ryu zemin(Yeryznn Halifesi) Sultanl bahreyn(Karalarn Sultan) Hakanl Bahreyn( Denizlerin Sultan) Yedi iklim ve dier topraklar ile krre-i arzn mutlak sahibi... Bu grlesi bir rya olacak. Bununla yatlp bununula kalklacak. lahi kelimetullah nizamn, btn yeryzne yayma ryas grlp durulacak. Birleik devletlerin heyecan diri ve canl kalacak.

  sa Kayacan ve Eseri, "Bana Yazlan iirler" (Abdullah ar ELGN) 6 Eyll 2010 Kltr atmalar 

(2007) teziyle Kayseri Erciyes niversitesi’nde Tuba GNEL’in (2008) deiik ynleriyle hayat ve eserleri “TEZ” konusu yapld. NOSKO Mill Kltr Komisyonu yesi olarak alan Azerbaycan’n bakenti Bak’de bulunan niversitelerce iki ayr “Fahri Doktora”, bir fahri Profesrlk payesi alan ve Ginnes Rekorlar Kitabna Bavuru almalarn srdren KAYACAN’n, Burdur merkez ve Tefenni ilesinde Belediye Meclisleri kararlaryla ad Burdur’da bir caddeye Tefenni lesi ve Ece kynde birer sokaa verildi. Burdur’da l Halk Ktphanesinde bir salona “SA KAYACAN OKUMA SALONU” levhas asld.

  Songl Dndar'n Hikye Kitab "ofr Aa" (Abdullah ar ELGN) 11 Mays 2010 Yazarlar ve Yaptlar 

Kitapta Terekeme (Karapapak) Hikyeleri: Yrelerinde yaanlarn hayatlarndan gerek olaylar ele alnyor. Bartrma, Model Uak, Almanc Zeko ve Suya gtrp Susuz Getirme, Pamuk iileri, Hayl Perdesi, Dnde Silah Yasa, Ziyaret Da, Cin Deresi, Kemer Davas, Meyhana, Kelbayi Emi, emil Kii, Daynn Ayakkablarn Dzelt, Motosiklet, Gm, Di ekimi, Kan Davas, Radyo Tamiri, Diri Adama Sala, Yryen Sepet, Beik Kertmesi, Asker Mektubu, Kitapta Geen Tekerleme Szckleri, Kaynaka olmak zere blmlere ayrlyor.

  Ulviye Savtur'un Hayat ve Eserleri (Abdullah ar ELGN) 8 Nisan 2009 Toplumcu 


  An - Der 2007 iir Antoloji Kitab Hakknda (Abdullah ar ELGN) 8 Nisan 2009 Toplumcu 


  Ahmet zdemir'in Eseri (Abdullah ar ELGN) 8 Nisan 2009 Toplumcu 


  Ahmet nal am'neseri Hakknda (Abdullah ar ELGN) 8 Nisan 2009 Toplumcu 


  Afet Krat'n iirleri Hakknda (Abdullah ar ELGN) 8 Nisan 2009 Toplumcu 


  Ali Rza Navruz, ksz Uykular Braktm Yatama (Abdullah ar ELGN) 9 Ekim 2008 Toplumcu 


  Murat Duman"n Kitab (Akn Dm) (Abdullah ar ELGN) 9 Ekim 2008 Toplumcu 


  Trkan Snmez Dakn'n iir Kitab zerine (Abdullah ar ELGN) 9 Ekim 2008 Toplumcu 


  Muhammet Ali Ecevit ve "Glistan" iir Kitab zerine (Abdullah ar ELGN) 9 Ekim 2008 Toplumcu 


  Melik ztrk ve Mays, 2008 Sergisi zerine Dnceler (Abdullah ar ELGN) 9 Ekim 2008 Toplumcu 


  Ltf Develi (Lutuf Veli) 'Nin Eserleri zerine (Abdullah ar ELGN) 9 Ekim 2008 Toplumcu 


 

 



VATAN AKIM
Bu canm topraa fedadr benim
Kanmla, topra kar; vatan akm
Bir huzur iinde, yce gnlm
Diyardan diyara, sr, vatan akm

Toprak et bedenim, savur dalara
Karsn topraa, can; vatan akm
Kllerimden, snr yapn dalara
Serhadlerde gzc, kal; vatan akm

Vatan toprana serilsin beden
Toprakla belensin, ten; vatan akm
Tanklar arkasna gerilsin beden
Vatan sevdasna, doy; vatan akm

Zincir kelepede srnsn beden
Akan kanlarmla dol; vatan akm
Bam topranda, armkta beden
Tatan yastklara, doy; vatan akm

Tm vatan sathnda duyulsun nn
Gnllere bir ak, sal; vatan akm
Bir efsane olsun yaanan gnn
Gelecee destan, kal; vatan akm

Kanm, damla damla akp, urunda
Yreklerde bir iz, kal; vatan akm
Bilesin ki ar senin urunda
lmeyip srnse, az; vatan akm
Abdullah ar ELGN
cagrielgun@hotmail.com




 




| iir | yk | Roman | Deneme | Eletiri | nceleme | Bilimsel | Yazarlar | Babali Ktphanesi | Yazar Ktphaneleri | Yaratc Yazarlk

| Katlm | letiim | Yasallk | Sakllk & Gizlilik | Yayn lkeleri | zEdebiyat? | SSS | Knye | ye Girii |

Custom & Premade Book Covers
Book Cover Zone
Premade Book Covers

zEdebiyat bir zlenim Yapm sitesidir. zlenim Yapm, 2023 | Abdullah ar ELGN, 2023
zEdebiyat'da yaynlanan btn yazlar, telif haklar yasalarnca korunmaktadr. Tm yazarlarnn ya da telif hakk sahiplerinin izniyle sitemizde yer almaktadr. Yazarlarn ya da telif hakk sahiplerinin izni olmakszn sitede yer alan metinlerin -ksa alnt ve tantmlar dnda- herhangi bir biimde baslmas/yaynlanmas kesinlikle yasaktr.
Ayrntl bilgi icin Yasallk blmne bkz.

 

Bu dosyann son gncelleme tarihi: 30.09.2023 19:52:21