..E-posta: ifre:
zEdebiyat'a Üye Ol
Ska Sorulanlar
ifrenizi mi unuttunuz?..
"Kirazlar ve dutlarn tadn ocuklar ve serelerden sor." -Goethe
iir
yk
roman
deneme
eletiri
inceleme
bilimsel
yazarlar
Anasayfa
Son Eklenenler
Forumlar
yelik
Yazar Katlm
Yazar Ktphaneleri



u Anda Ne Yazyorsunuz?
nternet ve Yazarlk
Yazarlk Kaynaklar
Yazma Sreci
lk Roman
Kitap Yaynlatmak
Yeni Bir Dnya Dlemek
Niin Yazyorum?
Yazarlar Hakknda Her ey
Ben Bir Yazarm!
u An Ne Okuyorsunuz?
Tm balklar  


 


 

 




Arama Motoru

zEdebiyat > Bilimsel > Politika > Bayram Kaya




25 Nisan 2018
Mruru Zaman 14  
Bayram Kaya
Nasl saa sola kontrol edilemez bir durumla yumruk savuran bir eylemli ile kontrolc durumla neter sallayan eylemler; amal amasz eylem olmakla ikisi ayn eylem deilse; mruru zaman gerisinde sisler ardnda olup biteni gnmzle ilikilenen kii fikriyle bundan bihaber kii fikri ayn deildir. Bi haber kiinin sylemi fikirse; fikir zgrlyse; haberli kiinin sylemi nedir?


:ABEF:
taati artrmak; itaati salamak iin gzda verme istei iinde olan efendinin, ibret verme iin klesini ldrmesi; dier yandan efendinin smrecei kle saysnn ve smrnn azalmas olmakla efendinin istemedii durumdur. Ztlarn sizde (efendide) eliki olarak belirmesi diyalektiin yasasdr.

Bu yasa gerei, ldrmekle azalan smr olanann elikisi iinde olan El, diyecekti ki; : "El’iniz ok merhametlidir. Klenin de El’idir. Siz El’in kulusunuz. Sizin en glnz, zalimden (efendiden) hakkn alannzdr" diyecekti. “En glnz zalimden hakkn alannzdr” sylemi; “efendinize itaat edin. Efendisine itaat eden bana itaat eder” diyen El’in sylemiyle tmden eliecekti.

El’in “ Sahibine (byne-efendisine) itaat eden bana itaat etmi olur” diyen sylemi smry ortaya koymak istemenin ihsas ve ihdasyd. Dier eliki ldrmelerle azalan kle saysn nlemek iin direnii meru etmi gibi grnrse de yine El’in smrsn ortaya koyacak klelerin saysnn azalmamasn istiyordu.

ldrdnz klenin yerine yenisi nereden gelecekti? Her kle baka baka El sahiplii uhdesinde olmakla dokunulmazdlar. O halde yeni kle iin size bir yol kalyordu. O da baka El hkmranlna saldrmakt. Deilse bu sz, bir takdir ile zalimin zalimliini kaldrmak yerine “direnin” demek zulm ve zalimin varln onaylamakt. Zalim neden vardr? El takdirli sahiplii olmakla vardr. Sahipliini daha da artrp sahipliini srdrmek iin vard. Sahiplii kim takdir etti? El? Zalimlik var kabul edin ama zalimde hakknz aln diyen kim? El. Bu sz tersten efendiye, “ldrme” demekti.

Bu sylem dier bir kleci anlayl yansma ekliyle saygda kusur edilmeyen byklere efendilere kar “direni yapmaya dn ve meruiyet vermekti” Efendi bununla kalmayacakt. nk efendi gelecei bilmiyor. Gelecekle ilgili ngrleri de yoktur. Bu nedenle efendi; verimi artrmak iin mlknden bir ksm yeri kleye; ‘klenin kendisi iin alaca bir zaman ve mekn alan ayrp klenin kendisine almas iin kleye verecekti’. Bu feodalizmdi. Dinlerin ana kayna olan iman ideolojisiydi. Bu El biraz sonra yeryz sahipliine soyunan bir El’ olacakt.

Efendi, kendi bencilliinin gerei olarak zulm; zalimlii; kendi mutlak sahiplik tutumunu, ngrmt. Efendi yine kendi mutlak tutumunun sreklilii ve gelecek iinde kendi esenlii iin; kendi dndaki nedenden tr ve kendisine alacak klelerin olmas gerektiinden; efendi bu szlerle kendi zulmn frenlemeyi de renmiti. Firen yapmasn yine kendi tutumu iinde ngrmt. Yani efendi gereinden ok oalm olan klelerin, belli saysna kadar azalan srele zulmediyordu.

Belli saydan sonra azalan kle says, kendi zenginliini etkiler. O zaman da efendi zulm etmemek iin frene basar. oalan kle saysn azaltmas; azalan klenin zenginlii olumsuz etkilemesi; zenginlii azalan efendinin, kleyi ldrmemek iin efendinin firene bast srece dikkatle baknca; dikkatli bir okur bunu; sistemin kendi kendisini organize etmesi olduunu grr. Yani bu doann kural olan, oto kontrol sistemiydi. Sistemin geri bildirime evrimi zerinde kendi kendisini kontrol etmesiydi.
Gzda yine efendinin sahipliini artrmakla, efendinin zenginliini srekli klmakla ve efendiye itaati ortaya koymakla efendi yararnayd. Ama kle iin gzda hem bir ikenceydi hem de efendinin ldrmeye kar ldrmemesi durumu olmakla efendinin firene basmasyd.

El; “ El indinde sizin en glnz zalimden hakkn alannzdr” derken zalimlii kaldrmyordu. Kasabn sevdii deriyi yer vurmas gibi (para edecek deriyi daha az paraya satn almak iin yerden yere vurmas gibi) El de ortadan kaldrmad zalimlii yerden yere vuruyordu. Sanki zulm kendi n grmemi gibi zulm yeriyordu. yiyi, doruyu sylyordu! yi doru olan da sizin efendiye olan taat ve itaatinizdi.

Bunda da aacak bir ey yoktu. Srekli zulm, alan kleyi yok ederdi. Kle olmaynca da alan bir emek retimi olmayacakt. Takdirde bulunacakla, keyif yapacak olan saltanat sahiplii de yok olacakt.

nce sosyal olan sreci, sonra da toplumsal olan srecin balatcs; ihtiyacn karlanmasyd. htiyacn karlanmas salt olanlard. Salt olan bencil ben olmakla sizin iinizdeydi. e kar d ile girimeniz; sizdeki salt olan nedenle zorunlu bir girimeydi. Yani gereksinme duyan duygu iteydi. Gereksinmelerin giderilmesi olan evre de, dtayd. Gereksinimle gdl olan siz, gereksiniminizin karlanaca yer olan evreye doru eylemliydiniz. Bylece kendi i ile dnz arasnda giri k olan bir “alan etkisi” olumutu.

Dtaki alan etkisi karsnda sizde var olan korunma ve savunma duygularnz kaygyd. Doada avlanma ve doada toplama faaliyeti yaptnz esnada gerinizde kalan yavru bakm gibi kayg ve zorluklarnz vard. Bu nedenle iinizdeki kiisel salt olu sizin gibi kiilerle birlikte sizi kolektif (tekrarlarn olumakla-rekrsife olula- yardmlaan organize olula) kld. Kolektif byme, evre kaynaklaryla snrlad.

Ve kolektif byme istediiniz gibi rast gele deildi. Gerinizle yaplacak geri iletime uzakl kadar geni olan evre; kolektif bymeyi snrlad. Kolektif byme; evre kaynaklarn salatan evre kadar olmaya doru byd. Geriyle iletime olmaktan kaynakl snrlama sreci de, kiiler yeteneine bal snrlanmayd. Bunlar ilk kolektif olu sreleri iinde, kolektif bymeyi snrlayan oto kontrollerdi.

Kolektif byme en az; gerinizle iletiime nedenle, sizi besleyecek evre kaynaklar nedenle snrland. Besin kayna iin blgeyi bytseniz, geri ile iletime olma buna engel oluyordu. Bymeyen evre besin kaynaklar da belli sayya yetmekle blge alan etkisi nfusa etki ediyordu. Bylece mevcut kolektr, kolektif bymeyi zorunlu snrlyordu. Bunlarla, bunlar gibileri; kolektif bymeye durdurucu olanlard. Yani oto kontrold. Yani kolektif byme belli snra gelince kendi kendine sonland. ine kapand. evreden yaltld. Ancak reten ilikiler kolektif bymeye dinamo etkisi yapt.

retim yapmakla dinamo etkisi kazanan reten alann iinde, meruiyet ve mtekabiliyet vard. Adalet yoktu. Bu taraf iinde meruiyet olan retim; dier yanyla gruplar aras meruiyet iinde takas olan bir mtekabiliyet esasna dnyordu. Adalet; kleci srecin, mtekabiliyet zerinde adaletsiz olmasyla kleci sistemin kendisini dzeltmek iin ortaya koyduu skalayd. Adalet kleci olan bir dildi. El; kolektif sistemin mtekabiliyetti olan tme yakn ksmn kendine kiisi sahiplik yapt. Bu durum sistemin efendi tarafn fikir vermek balamnda %80 orannda pozitif yapt. Kle taraf da kaybettii mtekabiliyetler kadar negatifleti.

El, Ltufla, sadakalarla, zektlarla, ikramiyelerle sahipliinden verip kle tarafna doru ayarlandka adalet kendi pozitifliini artrd. Ama bu hibir zaman efendilerin pozitifliini negatiflie dndrme deildi.

te adalet ok kes El tarafndan negatife kaydrlan klelerin skalasn; birazck pozitif tarafa ekmekle, klelerin azna srlen lokumlu emzikti. Meruiyet olan mtekabiliyeti sre iinde sen (grup) bana kundura retmiyorsan ben de sana (grupla) buday retmiyordum. Sistemin sekans ve sistemin pozitiflii buydu. Meruiyet, bilimsel tanmlarn ortaya konamad zamanlarda; grnglerden oluan bir denkletirmeydi.

Salt olan kiisi znellikle balatrsak (ki yle); kii znesi doyma, korunma, savunma gibi salt olanlardan tr belirlidir. Kii bu belirlenim olan ynelimle doa ile kendisi arasnda eylemli bir alan amaktadr. inde salt olan kii, alan bu alann iine ortaklaan dzenleimle dier kiileri katt. Bylece hem alan bytt. Hem ortamn alan etkisini bytt. Bu kiisi alan artk geri dnsz ekilde kolektif olmutur.

Geri dnemezsiniz. nk imdiki evre, balang koullar olan evre deildir. Bu nedenle geri dn eski balangcn evre koullarn ve imdiki bunca sahiplik ve paylamlar barndramayaca iin geri dnn ayakta durmas hayli zor olacaktr. Balang koullarn, imdi olup bitenler arasnda kritie ettiimiz zaman eskideki olanlar doruya ok yakn anlam ve anlatlarla bilip syleyebilirsiniz.

Yani Arimet kanunundan trans Atlantik yapmna nasl geliyorsanz; teknik olarak trans atlantikten de Arimet yasalarna ularsnz. Atom modeli; proton, ntron, elektron, elektrik, pozitif, negatif yklerdi. Henry yasas, om yasas, Kirof yasasyd. Endktans yasas, kapasitans yasasyd. Gerilimlerle akmlar kanunuydu. Alan etkisiydi. Elektrik devresiydi vs. Trnden yasalar entegrasyonu iinde televizyona, android insana geliyorsanz; televizyondan da, android insandan da; ileri adm olann zerine basarak geri admlarla tek tek bu yasalara gidersiniz.

Yani imdiniz iinde olanla, gemite olan; kolektifi znel olula ve kolektifi beyinle % 98-99 oranndaki bir yaklak olula ortaya koyarsnz. Ksaca iimizdeki salt olutu eylemlikle belirlenip girien dtaki alan, artk kii etkili alan olmaktan ok, kolektif etkili alandr. Kolektif etkili alandan; kii etkili alana kolayca gidersiniz. leri admn tersi olan ileri admn zerine basan geri adm sreleri iinde gidersiniz. Bunlar kantn kantdrlar.

Yksek dzeyli kolektif bilme; az ok her bir kiilerde de bulunur. Bu nedenle kiinin kendi kolektif bilinci kadar bir kapasite iinde snrl sonlu olmas sonucuyla; bu kantlar ortaya konabilmektedirler. Hibir ey size yzde yz doruluk vermez. Daima istisna durumlar vardr. Yzde yz doruluklar ortaya koyamayacamz istisnalar hep olsa da, kolektif akl uygarl buraya getirmitir.

Kiilerdeki bu eylemli olu kendi dndaki doa yasalarna bal oluun eimi ve tehdidi altndayd. Kii bu ve bu gibi tehditlere kar ayn alan iinde kendi gibilerle eylem birlii ortaya koymakla kolektif oldu. na kolektifle balamt. lk kolektif olular ok geriye gitmeden salt olan tayan iimizin dtaki eylem alan iinde yapt birlikte davranlar kotaran sreleriyle sosyal ve toplum sal olmulardr.

Bir fikir sahibi olmak iin bu benim kanndr; bu benim fikrimdir diyebilmek iin; eri olan dorusuyla dzeltmek iin; akll olmak iin gnmz, toplumu, evreni anlamak iin vs. mruru zaman anlamanz bilmeniz gerekir. leriniz, gerinizle anlalr. imdinize doru iz brakan durumun tersine; iz brakmadan geri iz olan admlarnzla geriye doru gittiinizde ileri de geri de ok byk oranda bilinir ve anlalrdr.

Bu gidi gelilerde Mruru zamandan gnmze gelebileceiniz gibi gnmzden mruru zamana giden referansa gre dorultmalar iindeki bilginiz nedenle fikriniz olur. Bilgisi olmayann syledii fikir; fikir olarak kaale bile alnmazlar. Bilgisi olmayann fikir olur telakkisi fikir deil, sadece beyin ifrazdr.

Nasl saa sola kontrol edilemez bir durumla yumruk savuran bir eylemli ile kontrolc durumla neter sallayan eylemler; amal amasz eylem olmakla ikisi ayn eylem deilse; mruru zaman gerisinde sisler ardnda olup biteni gnmzle ilikilenen kii fikriyle bundan bihaber kii fikri ayn deildir. Bi haber kiinin sylemi fikirse; fikir zgrlyse; haberli kiinin sylemi nedir?

Mruru zaman ok bilgileri gn yzne karan tarihsel olu ve geri balanml referans sreleridir. Mruru zaman byle olmakla akln kritie edici dorultmasn oluturmaktadr. Btn anlama ve anlatmlar mruru zaman ilikileriyle anlalr ve anlatlr. Dnya sizin de mruru gemiinizdir. Sizin bu gnnz dnk dnya olan gemi ile aklanr. Mruru zamana ilikilerle kant olmayan anlamlar edinmeden yaplan sylemler botur. Bu tr bo olu tpk patolojik ve kontrol edilemez el-kol sallama seanslar gibi birbirini tutmaz; sonu gelmez nlamalardr.

Nasl patolojik kontrolszlk yorgun dmekle kendisini sonlandrrsa. Mruru zaman sreleri ile kesikli, snrl ve sonlu olmayan beyin ifrazlar; kendi iinde beyin ifrazl yorulmalaryla sonlanr. Deilse iki kere ikiyi mruru zaman kaynaklaryla sylemek, snrl sonlu ksa bir mesaidir. Deilse beyinde fraz bitene kadar srmekle snrl sonlu olmak deildir. Bazen elmann yenmesi kanttr. Bazen de salk ve enerjili olua bakarak; salkl olu elmann yendiine kanttr. Buradaki elmann yenilir enerji verir besinler olaca unutulmamaldr. Deilse salkl olmak veya enerjili olmak; salt elma yemekle olmaz.



Syleyeceklerim var!

Bu yazda yazanlara katlyor musunuz? Eklemek istediiniz bir ey var m? Katlmadnz, beenmediiniz ya da dzeltilmesi gerekiyor diye dndnz bilgiler mi ieriyor?

Yazlar yorumlayabilmek iin ye olmalsnz. Neden mi? nanyoruz ki, yreklerini ve dncelerini ekinmeden okurlarna aan yazarlarmz, yazlar hakknda fikir yrtenlerle istediklerinde diyaloa geebilmeliler.

Daha nceden kayt olduysanz, buray tklayn.


 


zEdebiyat yazar olarak seeceiniz yazlar kendi kiisel ktphanenizde sergileyebilirsiniz. Kendi ktphanenizi oluturmak iin buray tklayn.

Yazarn politika kmesinde bulunan dier yazlar...
Mruru Zaman 7
Mruru Zaman 3

Yazarn bilimsel ana kmesinde bulunan dier yazlar...
El Bel Baal 2
Tarihsel 2
rade 1
Tarihsel 1
Anlamak Gerek 71
Anlamak Gerek 43
Kurtuluun Felsefesi (Ak 2)
Sosyal liki Toplumu Hedeflemez 2
Anlamak Gerek 55
Anlamak Gerek 70

Yazarn dier ana kmelerde yazm olduu yazlar...
Aslna Yz [iir]
Vah ki Vah [iir]
sis Dersem k Erekigal Dersem... [iir]
Grmez ey [iir]
Tekil Tikel Tkel [iir]
ve Leddlln, Amin [iir]
Mevsimsel [iir]
Mavi Yare [iir]
Ykla Direni Direnie Ykl [iir]
Merep 3 [iir]


Bayram Kaya kimdir?

Dnyay yaantlaan abalar iinde duygunun nemi hi yitmezse de, pay giderek azalmaktadr. Sosyo toplum bazl, genel bir almla balayan almalarm da; bilim felsefesi iinde olunma gayreti gdld. Bu nedenle yazlarn tarisel, sosyo toplumsal evrimli ve trl doa bilim verileri gdl alma olmasna gayret edildi. Genel felsefem iinde bir bilgi; ne kadar ok bantsyla sylyorsanz, o bilgi o kadar bilinir bilgidir.


yazardan son gelenler

 




| iir | yk | Roman | Deneme | Eletiri | nceleme | Bilimsel | Yazarlar | Babali Ktphanesi | Yazar Ktphaneleri | Yaratc Yazarlk

| Katlm | letiim | Yasallk | Sakllk & Gizlilik | Yayn lkeleri | zEdebiyat? | SSS | Knye | ye Girii |

Custom & Premade Book Covers
Book Cover Zone
Premade Book Covers

zEdebiyat bir zlenim Yapm sitesidir. zlenim Yapm, 2023 | Bayram Kaya, 2023
zEdebiyat'da yaynlanan btn yazlar, telif haklar yasalarnca korunmaktadr. Tm yazarlarnn ya da telif hakk sahiplerinin izniyle sitemizde yer almaktadr. Yazarlarn ya da telif hakk sahiplerinin izni olmakszn sitede yer alan metinlerin -ksa alnt ve tantmlar dnda- herhangi bir biimde baslmas/yaynlanmas kesinlikle yasaktr.
Ayrntl bilgi icin Yasallk blmne bkz.