..E-posta: ifre:
zEdebiyat'a Üye Ol
Ska Sorulanlar
ifrenizi mi unuttunuz?..
Sevginin bulunmad yerde us da arama. -Dostoyevski
iir
yk
roman
deneme
eletiri
inceleme
bilimsel
yazarlar
Anasayfa
Son Eklenenler
Forumlar
yelik
Yazar Katlm
Yazar Ktphaneleri



u Anda Ne Yazyorsunuz?
nternet ve Yazarlk
Yazarlk Kaynaklar
Yazma Sreci
lk Roman
Kitap Yaynlatmak
Yeni Bir Dnya Dlemek
Niin Yazyorum?
Yazarlar Hakknda Her ey
Ben Bir Yazarm!
u An Ne Okuyorsunuz?
Tm balklar  


 


 

 




Arama Motoru

zEdebiyat > Eletiri > ada Sanat > Ouz Dzgn




29 Mays 2019
Mstehcen Sanatla mtihanmz  
Mslman Sanatlarn Mstehcenlikle mtihan

Ouz Dzgn


Mstehcen, Arapa kkenli bir kelime irkin ve ayp anlamna gelen h-c-n kknden gelen mstehcen kelimesi, ahlk adan utan verici fiilleri ifade etmek iin kullanlr.


:ACGI:
Mstehcen, Arapa kkenli bir kelime irkin ve ayp anlamna gelen h-c-n kknden gelen mstehcen kelimesi, ahlk adan utan verici fiilleri ifade etmek iin kullanlr.

Sanat ve mstehcenliin bir aradalna binlerce yldan beri ortaya konulan sanat eserlerinin varlyla, ahit olmaktayz elbette.

Sanat bir yansma olarak gren ve hakikatin sanat yoluyla temsil edilebileceine inanan antik Yunan dncesinin mstehcenlie kaplarn sonuna kadar atn gryoruz.

Kendini bil! dsturunu temele alan Platon ve Aristoteles benzeri erdem filozoflarnn ahlak ve erdeme dair vurgular yaama dairdir ancak ounlukla sanat da ahlaktan azade grmezler.

Platonun o dnemin sanatna kkten bir kar duru sergilediini grmekteyiz. Onun idealar anlayna gre sanat, insanlarn kendilerini kandrd bir hayal dnyasn dourmaktadr. Burada Platonun hakikati nemseyen ahlk bak da gze arpmaktadr.

Bu dnya, idealarn yansmas olduu gibi sanat eseri de bir yansma olan bu dnyann yansmas, yani kopyann kopyas olmaktadr. Bu nedenle Platon iin sanat, doksalar aleminin daha altnda bir deere sahip grnmektedir.

Platon ahlk noktada insanlar yanla ynlendirebilecek mitolojik hikyelerin, iirlerin, anlatlarn rencilerden uzak tutulmas gerektiine inanr.

Aristoteles ise sanat farkl dnyalar ve gzellikler sunan bir imkn olarak karlar. Ona gre sanat insan bilgili klan bir aratr.

Sanatn bu didaktik yn insan erdemli klmak iin bir ara olarak kullanlabilecektir. Tragedya trne ayr bir nem veren Aristoteles, tragedyann hedefi olarak katharsisi gsterir.

Ona gre katharsis, ahlk bakmdan zararl duygularn ortadan kaldrlmasna vesile olacaktr. Bu noktada Aristoteles, srf katharsisin imkn iin arl sergilemenin gerekliliini dnr. Bu durum insann ahlk olann doruluunu anlayabilmesi iin gereklidir.

Platon ise tragedyann insan zayf dreceine inanr ve bu nedenle onun, daha sonra Aristoteleste grlecei gibi sanatla ahlakn gelitirileceine dair bir gr savunmas dnlemez.

Ancak bu iki dnr de erdem dnrdr. Onlara gre akln kullanan insanlar nefislerine sahip olan insanlardr. Onlara gre ahlakl insanlar, ifrat ve tefritin arlklar yerine ahlk ve adil olan orta yolu benimseyeceklerdir.
slam medeniyetinde ise edebiyat edebden gelmektedir, sanatn Sni ile irtibatl oluu gibi edebiyat da edeple ili dldr.

Mslmann hayat edeb izgisinin snrlarnn dna kamayaca gibi sanat da edebe riayet etmek zorundadr ve bu nedenle onun sanatnn yazl ve szl ksmna edebiyat denir.

Mslman sanatkrlar hakikatin temsil edilebileceine dair Yunn gr de kabul etmezler ve bu nedenle de ebru, hat, tezhib, ini, minyatr benzeri sanat imkanlarn kefedip gelitirmilerdir.

Byle bir Mslman sanatkrn edebiyat yoluyla edepsizlik yapmas yani hakikati olduu gibi yanstma iddiasnda bulunmas ya da mstehcen bir anlaty/tasviri ortaya koymas dnlemez.

O bilir ki btl olan tasvir ettiinde o btl deneyimlememi olanlarn zihinlerini de kirletecek ve o ktl/ayb baka baka insanlara da yayacaktr.

Bugn televizyonda karmza kan kimi programlar, kimi diziler kadar roman ve hikye trnde ortaya konulan anlat biimlerinde de cinsel vb. ahlakszln (bazen iyi niyetlerle de olsa) tasvir edildiine ska rastlyoruz.
Aristocu tragedya anlayna ve hatta antik Yunann mitolojik anlatlarna dayandrlabilecek bu tercih u kesindir ki, slama ve Kurana kesinlikle dayandrlamaz.

Mslman sanatkr btl tasvir etmemelidir. Ne sinemada, ne resimde, ne romanda, ne iirde ve ne de hikyede edepli olandan taviz vermemelidir. Bu konuda elbette farkl grler olabilir.

Ve elbette tarihte kimi byk Mslman alimler bile kimi eserlerinde mstehcen saylabilecek kimi ifadeler, temsiller kullanmlardr. Ancak genel itibariyle bu kullanmlar metaforik ve simgesel kullanmlardr.

O ifadelerde hakikati olduu gibi temsil etme iddiasndan ziyade, temsilden yola karak hakikati sezdirme aray kendisini hissettirir. Bu anlamda mstehcenlii tasvirin niyeti de toptan kt olarak damgalanamayacak gibi gzkmekte

Evet, tarihsel srete yaananlar her ne olursa olsun slam budur. slamn vahiyle belirlenen hudutlar vardr. slamn Hz. Muhammed gibi bir rneklii vardr.

slam, zina benzeri eylemleri haram olarak kabul eder ve yasaklar. Babamzn olu da olsa bu hakikat tm Mslmanlar balayacaktr.

Bu balayclk, Kantn kategorik buyruundan treyen ahlak yasasnn herkes iin istisnasz genel geer bir yasa oluundan daha kesin bir genel geerlilie sahip olacaktr elbette.

Hayat bir btn olarak kavrayan ve kavratan slam dini, mstehcenliin/ahlakszln edebiyat ve sanat yoluyla yaylmasna da kar olacaktr.

slam dinini kendi istedikleri gibi deil de, bu din ne ise ylece kabul etmek de Mslmanlarn asli vazifesidir.

Mslman sanatlar da elbette antik Yunann ya da modernitenin hakikate kar orantsz iddet uygulayan sanat anlaylarn benimsemekle deil, slamn hassasiyetlerine riayet etmekle ykmldr.

Bugne kadar olan olmutur. Modern ve sekler dnceler Mslman sanatlar da Hristiyanlar, Budistleri ve dierlerini ayartt gibi yanllara sevk etmitir.

imdiden sonra Mslman sanatlara den nash bir tvbe ile tvbe etmek; ortaya koyacaklar edepli edeb eserlerle sanat ve edebiyatlarn ebedletirmektir.



Syleyeceklerim var!

Bu yazda yazanlara katlyor musunuz? Eklemek istediiniz bir ey var m? Katlmadnz, beenmediiniz ya da dzeltilmesi gerekiyor diye dndnz bilgiler mi ieriyor?

Yazlar yorumlayabilmek iin ye olmalsnz. Neden mi? nanyoruz ki, yreklerini ve dncelerini ekinmeden okurlarna aan yazarlarmz, yazlar hakknda fikir yrtenlerle istediklerinde diyaloa geebilmeliler.

Daha nceden kayt olduysanz, buray tklayn.



Ouz Dzgn kimdir?

Yazar edebiyatn her alannda almalar yapyor.

Etkilendii Yazarlar:
Btn yazarlardan az ok etkilendi. Zaten insanolunun zellii deil midir iletiimde bulunduu varlklardan etkilenmek?


yazardan son gelenler

 




| iir | yk | Roman | Deneme | Eletiri | nceleme | Bilimsel | Yazarlar | Babali Ktphanesi | Yazar Ktphaneleri | Yaratc Yazarlk

| Katlm | letiim | Yasallk | Sakllk & Gizlilik | Yayn lkeleri | zEdebiyat? | SSS | Knye | ye Girii |

Custom & Premade Book Covers
Book Cover Zone
Premade Book Covers

zEdebiyat bir zlenim Yapm sitesidir. zlenim Yapm, 2024 | Ouz Dzgn, 2024
zEdebiyat'da yaynlanan btn yazlar, telif haklar yasalarnca korunmaktadr. Tm yazarlarnn ya da telif hakk sahiplerinin izniyle sitemizde yer almaktadr. Yazarlarn ya da telif hakk sahiplerinin izni olmakszn sitede yer alan metinlerin -ksa alnt ve tantmlar dnda- herhangi bir biimde baslmas/yaynlanmas kesinlikle yasaktr.
Ayrntl bilgi icin Yasallk blmne bkz.