..E-posta: ifre:
zEdebiyat'a Üye Ol
Ska Sorulanlar
ifrenizi mi unuttunuz?..
Doallk sahip olunan deil, kazanlmas gereken bir erdemdir. -Cervantes
iir
yk
roman
deneme
eletiri
inceleme
bilimsel
yazarlar
Anasayfa
Son Eklenenler
Forumlar
yelik
Yazar Katlm
Yazar Ktphaneleri



u Anda Ne Yazyorsunuz?
nternet ve Yazarlk
Yazarlk Kaynaklar
Yazma Sreci
lk Roman
Kitap Yaynlatmak
Yeni Bir Dnya Dlemek
Niin Yazyorum?
Yazarlar Hakknda Her ey
Ben Bir Yazarm!
u An Ne Okuyorsunuz?
Tm balklar  


 


 

 




Arama Motoru

zEdebiyat > Deneme > Toplum > ltfi akaray




26 Ocak 2008
Sosyo - Kltrel Bir Erozyon;"dil ile Din Arasnda Kayp Kimlikler... ""  
dil ve din zerine bir deneme...

ltfi akaray


Bir toplum iin dramlarn en byklerinden biri,herhalde,kendi ksa mazisinde yaad tarihi ve kltrel deerlerin bireyleri tarafndan alglanamamasdr.Hayr,yanl anlalmasn okuma veya dinleme problemi deildir burada kastettiimiz;okuma ve dinlemesine ramen ksa mazisinden kopuk olmas,kopuk yaamasdr.Bu sorun sadece ondan kaynaklanan bir sorun da deildir;bunda eitim,kltr ve sanat hayatmzn yaad akamet ve kaht-i rical dediimiz “adam ktl” ya da yetimi insan kalitesinin dk seviyede seyretmesi de balca amiller arasnda saylabilir.


:BHFA:
Bir toplum iin dramlarn en byklerinden biri,herhalde,kendi ksa mazisinde yaad
tarihi ve kltrel deerlerin bireyleri tarafndan alglanamamasdr.Hayr,yanl anlalmasn
okuma veya dinleme problemi deildir burada kastettiimiz;okuma ve dinlemesine
ramen ksa mazisinden kopuk olmas,kopuk yaamasdr.Bu sorun sadece ondan kaynaklanan bir sorun da deildir;bunda eitim,kltr ve sanat hayatmzn yaad
akamet ve kaht-i rical dediimiz “adam ktl” ya da yetimi insan kalitesinin dk seviyede seyretmesi de balca amiller arasnda saylabilir.
Kendini “din” ve “dil-lisan” alannda yetitirmi,o alanda uzman kiiler rehberliinde mrekkep yalam insanlarn son eyrek asrda yaadklar hsrandan te bir aresizliin
kvrandran sanclardr.
Fakltenin lo salonlarnda Fatih’in vezirlerinden olan Ahmet Paa’nn;..

“Canma bir merhaba sundu ezelde em-i yar
yle mest oldum ki gayrin merhabasn bilmedim”

beytiyle giri yaparak Trk dilinin zenginliine,iirin ve nesirin muazzam ahenk hazinesine
giri yapm sonra Nabi’nin;

“Bende yok sabr u skun sende vefadan zerre
ki yoktan ne kar fikr idelim bir kerre”

beyitiyle ivme kazanan iir ainal eyh Galip’in;..

“Gl te glbn te glen te cybr te
Semender-i tynetan- aka bestir lalezar ate”

msralaryla devam etmiizdir.Fuzuli’nin Leyli ve Mecnun ile “Su kasidesi”nin o pek
muhteem esrarn aklayan yorumlarla genileyen kltr halkamz ve bilgi daarcmz
aruz ve hece vezninin zengin rnekleriyle devam etmi en son ada Trk iirindeki serbest l ve nesirin sekin yaptlaryla nihayete ermitir.
Artk Trk Dili ve Edebiyat’nn en mmtaz bilgileriyle donanml insanlar olarak
sahip olduunuz bu daarc an gelien teknolojik imkanlarnn da desteiyle rencilerinizle paylaacak,yeni heyecanlarn tetikledii evk ile bilgi daarcnz daha da
gelitireceksinizdir.
nnz aktr artk ve tek bir hamle kalmtr geriye;
Zihninize depoladnz o bilgi daarcnn kapsn amak!..


Snftasnz,bir metin okuyorsunuz veya bir iir terennm ediyorsunuz,bir anda;
-Hocam,”derya” nedir? veya “irfan” ne demektir?,sorusuyla muhatap oluyorsunuz…
Bu sorularn kayna asrlar ncesinde yazlm olan ar ve adal edebi metinler,
Divan iirleri deil;yalnzca eyrek asr ve biraz ncesi kaleme alnm olan iirler
veya romanlar!..
Fuzuli,eyh Galip,Nedim hatta Akif deil okuduunuz;Yahya Kemal,Necip Fazl,Orhan
Veli’dir.Peyami Safa’nn “9.Hariciye Kouu”nun satrlardr Ak Paazade tarihi veya
Namk Kemal’in nesirleri de deil.
Bir Fransz rencinin Montaine’in “Denemeler”’ini veya bir Alman’n Goethe’nin iirlerini okurken kendi hocalarna byle bir sual tevcih edeceini dnebilir misiniz?..
Almanya’nn Limburg kentinde dolarken Marx’n,Paris’in Saint Michel ve Saint Germaint des Pres’inde dolarken Pascal ve Auguste Compte’un izlerini cadde ve sokaklarda yaar,o tarihi her an teneffs edersiniz;onlardan kopmanz,aradan asrlar gese de o kltrden bamsz kalmanz tahayyl edilemez…

Tarkan ve Burak Kut’un arklarn hayranlkla terennm eden yeni neslimizin daha eyrek asr tesinden balayarak kendi tarihi kltr mirasndan kopmas ve uzaklamas neyle izah edilebilir;..
-Anlamamak,anlayamamak,kendi yakn gemiindeki seleflerinin dilini zememek ve onlarn dnce dnyasna ulaamamak!..
Aslnda “Batllama” serveni ve sreci adn verdiimiz bu “toplum mhendislii”nin ksa bir mazisine bakacak olduumuzda dilde yaadmz dejenerasyonu gzlemlemek mmkndr!..
Belki biraz traji-komik kaacak ama u rneklemeler nereden nereye geldiimizi gsteren
ac gereklerdir;..

Takriben 40-45 yl ncesi bir hal-i pr melalin ifadesi;..

"Karma niden knca ziydesiyle aakaldm.. Nasl bir ed taknacama
hkm veremedim, det vecde geldim. Buna mukbil az bir mddet sonra
kendime gelir gibi oldum, yznde beni fevkalde rahatlatan bir tebessm
vard.. stm bam toparladm, kendinden emin bir sesle 'akam-
erifleriniz hayrolsun' dedim..

Yine takriben 30-35 yl ncesi;..

"Karma niden knca fevkalde ardm.. Nitekim ne yapacama hkm
veremedim, heyecandan ayaklarm titredi. Amma ve lkin ksa bir sre sonra
kendime gelir gibi oldum, nitekim yznde beni ferahlatan bir tebessm
vard.. stme eki dzen verdim, kendinden emin bir sesle 'hayrl
akamlar' dedim.."

20-25 yl ncesi;..

"Karma birdenbire knca ok ardm.. Ne yapacama karar veremedim,
heyecandan ayaklarm titredi. Ama ok gemeden kendime gelir gibi oldum,
yznde beni rahatlatan bir glmseme vard.. stme eki dzen verdim,
kendinden emin bir sesle 'iyi akamlar' dedim.."

10-15 yl ncesi ;..

"Karma birdenbire knca ok ardm.. Fen hlde kal geldi yni.. Ama
bu i bizi bozar dedim. Baktm o da bana bakyor, bu i tamamdr dedim..
Manitay tavlamak iin doruldum, artistik bir sesle 'selm' dedim.."

Gnmz;..

"bi onu karmda yle grnce falan oldum yni.. Olum bu i bizi kasar
dedim, fen geriz dedim, enjoy durumlar yni.. Ama concon muyum ki ben,
baktm ki o da bana kesik.. Sarl olum dedim, bu manita senin.. 'Hav ar yu
yavrum?'"…

Trke’nin en yaln ve en lirik ifadelerinde ortaya kan Yunus Emre iirlerini
anlayp tahlil edemeyen bir beyin kendisine sunulanlarla yetinmek zorunda
kalacak,kendisini iinde skp kald o cenderede “Kangal kpekleri”ne nasip
olan “150 ile 300 kelimelik” alglama daarcndan biraz daha zengin
bir kelime daarc ile ifade edecek…
Ama hibir zaman Peyami Safa ile “9.Hariciye Kouu”nda yakaladmz
o muhteem daarca ulaamayacak,Trke’nin asaletine teet geecek…
Caddeleri ve sokaklar yaadmz bu evrim srecinin izleri ile dolu olan,
gzleri kendisine yabanc bir kltrn kelime daarcna zebun edilen
bir neslin “yldz” yerine “star” demeyi tercih etmesinden tabii bir ey olamaz!..
Ne gzel ifade ediyor yce insan Mevlana bu amaz;..

-“Kalbi ve sz bir olmayan insann yz dili olsa bile o yine dilsizdir”…

Kalbimizi skp aldlar bizden,..
Mevlana,Yunus,Fuzuli,Namk Kemal,Akif ve dierleri…
Bunlar bizim kltrmzn kalbi,tarihimizin damarlar…
Bunlar anlamamak,anlayamamak demek hafzasn kaybetmi ve kisvesini
arayan aresiz insan demektir…
Kalplerimiz ile szlerimiz uyumuyorsa bugn kullandmz kelimelerin ve dilin
rengi ok nemli deildir;..
nemli olan o kalp ile uyuan ortak “dil”i bulmaktr!..

Bir dier kanayan yaramz ise “Din”…
Onun iinde bulunduu ve geirdii “sosyal travma” ok daha vahim…
Orta Asya krsallarndan Maverannehr’e dek uzanan Trk-slam corafyasnda
Farabi,bn-i Sina,Maturidi,Ebu Hanife,Buhari,Ahmed Yesevi,Mevlana,Ebussuud Efendi
gibi slam Medeniyeti’nde silinmez izler brakan yzlerce bilge kiilik yetitirmi ve bu mmtaz bilgelerin ellerinden ve dillerinden sadr olan binlerce eseri ktphanelerinde
muhafaza etmi “Bereketli Topraklar”da bugn “Din” ve onun ilevi “Dinsel
Yaam” dilden daha fazla bir evrim geirmi,daha ok dejenerasyon ve deiime uramtr.
Hatta kendi topraklarnda “yabanc” addedilmi ve “gnl srgn” bir muameleye tabi olmutur.
Dahas kendi nfuzu kitaplarda ve beyinlerde hapsedilerek sosyal aktivitenin dnda braklmtr. Tpta,mhendislikte renilenlerin sosyal hayatta uygulama oran her zaman mmkndr ve bunlarn uygulanabilirlii ve geliimi ise toplumlarn ekonomik ve kltrel yaplarna gre deiim gsterir.Edebiyat,belki dilde geirdiimiz evrimden dolay,divan edebiyatnn anlalma ve yaatlma akametine urasa da halk edebiyat ve popler edebiyat
ile canlln ve ilevselliini koruyabilmektedir.
Ya Din ve dinin retileri?..
“slam’da ruhbanlk yoktur” dsturuyla bu en son ve en yce dini en keskin ve kaln bir izgiyle Hristiyanlk ve Yahudilik’ten ayran slam Peygamberi’ne inat “din adam!!” sylemi
icat eden ve “dinin adam” olmaktan kanan insanlar iinde acaba “din adam” kisvesi giydirilen insanlarn konumu ve etkisi nedir?..
lahiyat Faklteleri’nde Kur’an bilimi(Tefsir),hadis,slam Hukuku ve metodolojisi,Kelam,
slam Tarihi gibi alanlarda renim gren ve hatta ihtisas yapan,..
-Kur’an’da nasih ve mensuh(ayetlerin indirili srelerinde grlen bireysel ve toplumsal
davran deiimleri)
-Kur’an Tarihi’nde grlen “israiliyyat(slam ncesi ve sonras yaygn gerek d rivayet ve menkbeler)
-Ravi’(rivayet eden) ve metinlerine gre hadis tasnifi…
-slam Hukuku’nda “mzaraa akdi(ortak zirai iletim),ikale akdi(vade fark),feraiz(miras hukuku)…vs…
-Allah’n isimleri ve sfatlar konusunda yaanan itikadi tartmalar
-Hilafet ve Kureylilik meselesi,Sffin ve Cemel vak’alarnn toplumsan yansmalar
-slam corafyasnda ortaya kan itikadi hareketler ve tarihsel sreleri
-slam tasavvufunda vahdet-i vcud ekol ve panteizm benzerlik ve farkllklar..,

gibi daha nice ciltler ve ktphaneler dolusu ilmi daarcktan feyiz alan bu talihli!!
ve mmtaz ahsiyetlerin mft,retmen veya prof. olarak muhatap olduklar
sorular genellikle elli ya zeri lm ve tesi endiesi kaplam dudaklardan dklen;..

-Hocam,akamn farzndan sonra kldmz snnet namazn evvabin olarak drde mi yoksa
altya m tamamlayalm?..

-Kuluk namazn drt rekat m yoksa sekiz rekat m klmak snnettir?..

-llerin ruhlarnn cuma akamlar kendi hanelerini ziyaret etmesi doru mudur?..

-Hocam,ryamda bir kpein bana saldrdn grdm,bu neye iarettir?..

-lnn gz kapal olmas ve glmsemesi hayra m iarettir?..

-Kyamet Cuma gn m kopacak?..

Gibi onlarca,yzlerce ii bo ve anlamsz sorular…

Hani Nasrettin hocann da ok bilmi ve merakl cemaati sormular ya hocaya;..

-Hocam,cenazeyi tarken tabutun nnde mi yoksa arkasnda m duralm?..

Hoca da bu ok gerekli ve nemli soruya onlara ders niteliinde cevap vermi;..

-inde bulunmayn da neresinde bulunursanz bulunun!..

inde bulunduumuz toplumda bebeklere tecavz,cadde ve sokak ortalarnda fuhu ve uyuturucu pazarlklar,gn ortasnda gasp ve hrszlk,faiz ve tefecilik gibi sularn
ve gnahlarn zirveye vurduu bir “sosyal cinnet!”te karlabilen en nemli ve acil soru ve sorunlarmz bunlar ne yazk ki…

Asl burada vurgulamamz gereken en ac ve vahim olgu ise dini konularn “magazin potas”na atlarak “reyting!!” arac haline sokulmas…
Yaadmz bereketli topraklarda! ses sanatlarndan daha abuk ve kolay mehur olmann yolu artk “aykr dini sylemler”den geiyor!..
Cannz m sklyor unutulmaktan ya da medyatik bir ahsiyet olarak ekranlardan arz- endam
eylemek mi istiyorsunuz;patlatn bir “aykr sylem!!” ve ssleyin onu “yeni din anlay ve yorumu kisvesi”yle olsun bitsin!..Zaten ada din anlay ve yorumlarn sabrszlk ve agzllkle bekleyen medya speklatrleri sizi yeni ve gzde “yldz toplum mhendisi” yapma konusunda yaracaklardr…
Kurban bayramlar geldiinde;..
-Horoz da kesseniz olur,nemli olan ameller deil niyetlerdir,..
Ramazan geldiinde;..
-Cinsel ilikiyle oru alabilir,..
Ezan ve Trke ibadet konusu gndeme geldiinde;..
-nemli olan Allah’a edilen dualarda anlam btnl ve niyettir,Arapa deildir,…
Namaz konusu geldiinde,..
-Salat kelimesi “dua” yerine de gemektedir,dua da namazn yerine geebilir ve gnde
be vakit namaz olduu konusunda Kur’an’da sarih bir ifade yoktur,diyerek bireysel shovunuza devam edersiniz,..
-Tarihi ve sosyolojik olaylarn kronolojisini bulmak veya gelecek adna astrolojik formller
kefetmek iin ayetleri matematik ilemlere tabi tutar “modern simyaclar” olarak merakl
beyinlere taze haberler! sunarsnz…
Bartsne gelince;..
-Nur suresinde geen ibareleri bedenin sadece ba alt ksmna yerletirir,medya speklatrlerinin bekledii o muhteem mutuyu verirsiniz!..
Televizyonlarn “flash programlar”,”favori tartmalar”,”reyting rekortmenleri” istisnasz
bu programlardr.Hatta daha cazip olmas ve reytinginin tavan yapmas iin bizim
ada ve ssl!!,byklar ve salar zenle boyanm din adamlarnn karsna manken
veya ses sanatlarn karp beraber sarma-dola ederseniz “elence!!” tam kvamna gelmi
gndem belli olmutur.Artk fetvalar havada umaya,ayetler kamufle edilip makyajlanmaya
balam;din nihayet gerek mevkiine yerletirilmitir…
Hem tv’lerimizin mehur enkrmenleri hem de stand-up’lar grevlerini yerine getirmenin
rahatlyla topluma “doru mesajlar!!” vermilerdir.Zaten patronlar da yllardr “araziye gre strateji ve harekat” taktiini gttnden stlenilen misyon baaryla icra edilmitir!..
Son ilahi mesaj olarak Musevilik ve Hristiyanlk’n urad “tahrifat”tan beri’ olan slam
dini bylece “post-modern Mseyleme” tiplerinin marifetli elleri ve beyinleri sayesinde
deimi ve aa uydurulmutur!..
Musa’nn ardndan gelen Samiri’nin,sa’nn ardndan gelen znik konslnn Tevrat ve
ncil’de gerekletirdikleri tahrifatn bir benzeridir aslnda bizim Samirilerin yaptklar,tek farkla;Kur’an’n semantiine dokunmadan mana olarak iini boaltmak!..

Teknolojideki ba dndrc gelimelere paralel olarak her daim kendini yenileyen modern bilimler karsnda slam’n konumu ne olmaldr?..
Deien ve gelien insan ve toplumun ihtiyalarn karlama konusunda dini kaynaklardan
ne lde yararlanabiliriz?..
Tp ve ekonomi dnyasnda,kltr,sanat ve sportif faaliyetlerde,insan haklar ve hukuk alannda yaadmz gelimeler ve yeni durumlar karsnda Mslmanlar olarak ne kadar hazrz?..Kendi dini donelerimizi kullanma asndan yeterli bilgi ve donanma sahip miyiz?,
Yeni durumlara ve gelimelere kar aratrma ve almalarmz ne seviyede?..
Ne yazk ki,Kur’an gibi esiz ve muhteem bir kaynan ontolojik ve antropolojik yaklam konusunda bugne dein ciddi bir alma ve aratrma yaplmamtr.ABD ve baz batl
lkelerdeki eyalet sistemi ve bunlardaki ok hukukluluktan sitayile bahseden entel kafalar
acaba bu sistemin temellerinin asrlar ncesinde Mslman entelekteller tarafndan atldndan ve gelitirildiinden ne kadar haberdardrlar?..
Kendi toplumundaki her zmszln ve hak ihlalinin aresini AB referanslarnda arayan kafalar Ahmet Cevdet Paa’nn Osmanl’nn son dnemlerinde kaleme ald ve ok hukuklu
bir kaynaktan yararlanarak kendi toplumunun ihtiyacna gre bina ettii “karma ve seme
anayasal hukuk” olan “Mecelle-i Ahkam-i Adliye”yi ne kadar tanmaktadrlar?..
Olsun,bunlarn ne nemi var ki,nemli olan Din’i kendi ihtiya ve isteklerimizin,heves ve zevklerimizin arkasna atarak onu sadece Budistler gibi “semboller ve ayinler”,Klan toplumlar gibi “totemler” kalbna soktuumuzda bir daha elitlerimizin ve burjuvalarmzn
canlarn skmayacak,onlarla bark yaayacaz,dini ve dnyay onlara gre dizayn edeceiz,olmak ya da olmamak;ite btn mesele bu!..
nmzde AB referanslar,yanmzda batl dostlarmz,arkamzda ise “reyting imparatorluu”nun magazin avclar veeeee,..
papaz cbbeli,haham bereli,Dalaylama bastonlu yeni hocamz,sonra arkasndan manken kzlarmz eliinde “ekran muhabbetleri!!”..

Dil ve Din demitik…
Cebimizde tadmz maddi kimlikten te “Ben”imizi ortaya koyan,”z”mz
ortaya koyan bu kimliin kayb telafisi mmkn olmayan sosyal bir dejenerasyon ve felaketin
ba msebbibidir.”Kimliimi kaybettim,hkmszdr” diyerek verdiimiz zayi’ ilanlarnn
ardndan maddi kimliimizi bulabilir,olmazsa yenileriz ama;..
ne papaza imam cbbesi,ne hahama sark giydirebilir,ne de Dalaylama’nn eline asa verebilirsiniz,tpk Londra,Paris ya da Berlin’de herhangi bir caddede yer alan bir maazaya
“star” yerine “yldz” levhas astramayacanz gibi!!..

Selam ve sevgi ile,..


Ltfi AKARAY








Syleyeceklerim var!

Bu yazda yazanlara katlyor musunuz? Eklemek istediiniz bir ey var m? Katlmadnz, beenmediiniz ya da dzeltilmesi gerekiyor diye dndnz bilgiler mi ieriyor?

Yazlar yorumlayabilmek iin ye olmalsnz. Neden mi? nanyoruz ki, yreklerini ve dncelerini ekinmeden okurlarna aan yazarlarmz, yazlar hakknda fikir yrtenlerle istediklerinde diyaloa geebilmeliler.

Daha nceden kayt olduysanz, buray tklayn.


 


zEdebiyat yazar olarak seeceiniz yazlar kendi kiisel ktphanenizde sergileyebilirsiniz. Kendi ktphanenizi oluturmak iin buray tklayn.

Yazarn toplum kmesinde bulunan dier yazlar...
Kzm ve Ben... Ya da Zamanda Yolculuumuza Alegorik Bir Yaklam...
Kaht-i Ricalin Tam da Zirvesindeyiz...
"Tek Adam"... ark Dnyas'nn "Mitolojik konu"
"Siyasi Ahlak" ve "deal Devlet" zerine Tarihsel Bir Analiz...
Alg Operasyonlar... Ya da "Malumat Baba Tahir'den Gnmz Medyasna"
Verin Deerlerimi!..
"Ganimet"i Grnce Uzladan Vazgemek...

Yazarn deneme ana kmesinde bulunan dier yazlar...
Ktl Amare'yi Anarken...
imdeki Med - Cezir...
Kelimeler Kser mi, Ksyorlar te
anakkale...
Mevlana ve Biz...
Dua...
Iid,nusra,so ve Dierleri... Neo - Liberalizmin "Kresel Tetikileri"
Gl ve Blbl zerine Bir "Serenad"...
Men Dakka Dukka...
Eer Sorarlarsa

Yazarn dier ana kmelerde yazm olduu yazlar...
Ne rendin Dersen Ey Yr... [iir]
Yaayarak reneceksin ocuk... [iir]
Uyansn Umutlarm Gne Gzlerinde... [iir]
Bizden Gidenlerin Adn Zaman Koymular... [iir]
Leyla'ya Mektuplar - II - [iir]
Muna (Li) Saya [iir]
Dmelerim Hep Senin Yznden... [iir]
Gelecek mi O Kervan... [iir]
Acm Kaybettim Despina... [iir]
Alasam Yamurlarda... [iir]


ltfi akaray kimdir?

yazlmam en son iiri,sylenmemi en son trky yreinde arayan adam. . .

Etkilendii Yazarlar:
Mevlana,Yunus Emre,M.A.Ersoy,Nazm Hikmet,Necip Fazl,Yahya Kemal,Sezai Karako, vs...


yazardan son gelenler

 




| iir | yk | Roman | Deneme | Eletiri | nceleme | Bilimsel | Yazarlar | Babali Ktphanesi | Yazar Ktphaneleri | Yaratc Yazarlk

| Katlm | letiim | Yasallk | Sakllk & Gizlilik | Yayn lkeleri | zEdebiyat? | SSS | Knye | ye Girii |

Custom & Premade Book Covers
Book Cover Zone
Premade Book Covers

zEdebiyat bir zlenim Yapm sitesidir. zlenim Yapm, 2023 | ltfi akaray, 2023
zEdebiyat'da yaynlanan btn yazlar, telif haklar yasalarnca korunmaktadr. Tm yazarlarnn ya da telif hakk sahiplerinin izniyle sitemizde yer almaktadr. Yazarlarn ya da telif hakk sahiplerinin izni olmakszn sitede yer alan metinlerin -ksa alnt ve tantmlar dnda- herhangi bir biimde baslmas/yaynlanmas kesinlikle yasaktr.
Ayrntl bilgi icin Yasallk blmne bkz.