..E-posta: ifre:
zEdebiyat'a Üye Ol
Ska Sorulanlar
ifrenizi mi unuttunuz?..
iir, duygularn dilidir. -W. Winter
iir
yk
roman
deneme
eletiri
inceleme
bilimsel
yazarlar
Anasayfa
Son Eklenenler
Forumlar
yelik
Yazar Katlm
Yazar Ktphaneleri



u Anda Ne Yazyorsunuz?
nternet ve Yazarlk
Yazarlk Kaynaklar
Yazma Sreci
lk Roman
Kitap Yaynlatmak
Yeni Bir Dnya Dlemek
Niin Yazyorum?
Yazarlar Hakknda Her ey
Ben Bir Yazarm!
u An Ne Okuyorsunuz?
Tm balklar  


 


 

 




Arama Motoru

zEdebiyat > nceleme > Trkiye > Aziz Dolu




5 Haziran 2024
Anadolu'nun Trkl  
Aziz Dolu
Anadolu; en az yedi bin yllk Trk beii..


:DI:
Gnmz Trkmenistannda yer alan Anau/Anav blgesinden Ortadouya gen Kengerler, Trkistandan getirdikleri bilgi-birikimle burada Smer uygarln balatr. Onlar Turuklar (Turukku), Hattiler takip eder. Sonrasnda birbiri ardna gelen Sakalar (skitler), Urartular, Medler, Partlar, Hunlar, Hazarlar, Kpaklar ota kurup, tu dikerler. Son olarak -dnya tarihini en az Kengerler kadar etkilemi olan- Trkmenler (Ouzlar/Ogurlar) ve onlarn peinden erkezler, Zazalar, Krtler (Gurmanlar) diye sralanan dier Turan/Trk boylar blgeye gelir.

Amit Ovas, Trkiyenin gneydousunda yer alr. Diyarbakr ve Mardin, anlurfa gibi illerimizin baz ksmlar ovaya dhildir. Hatta Musul-Telfer-Halep-Gaziantep diye geni bir yay izip buralar da Amit Ovasna dhil edebiliriz. Ouz boyundan gelen Akkoyunlularn klak yurdu olan Amit Ovasna kimi kaynaklarda Beriye (Beriyye) denildii de olmutur. Ouz/Bayndr boyu tarafndan kurulan ve bakenti Diyarbakr olan Akkoyunlular Devleti en parlak gnlerini Uzun Hasan dneminde yaamtr. Uzun Hasann bal olduu oyman yaylak olarak kulland yre ise Erzincan-Tercan taraflardr. Akkoyunlular konfederasyonu ierisinde ok sayda Ouz (Trkmen) uruu ve/veya oyma vardr. Bunlar kn Gneydouda klarken, baharn geliiyle birlikte kuzeye doru hareketlenmektedir. rnein Avarlar Kayseri-Sivas taraflarna karken, Beydililer Bingl-Bitlis taraflarnda yaylamaktadr.

Kuman/Kpak Trkesinden gelen amit szcnn amed, amd, amut gibi syleni biimleri de vardr. Szcn anlam ise huzurlu ve keyif veren demektir. Gemi zaman Trkesinde sevgili anlamnda kullanlan amrak szc ile de ilintilidir. Sevgili; mutluluk ve nee kaynadr sonuta.

Tpk Amit gibi Frat ve Dicle adlar/szckleri de Trkedir. Dnyaca nl Trkolog ve Etrskolog Prof. Dr. Ferudun Aasolu Celilov -Tanr Elisi brahim adl kitabnn 15inci sayfasnda- Araz, Kr gibi n Asyann en byk nehirleri olan Frat ve Diclenin kadim adlar Trke Br (sonralar Bura-t) ve tigel (sonralar Digle) eklinde adlandrlrd. Bu adlar M.. 3000 yllarnda ivi yazlarna yansmt. demektedir. Trklerin, gittikleri her yere eski yurtlarndaki yer adlarn da tadklar dnldnde tigel/Dicle ile til adnn ayn olduu grlr. Ruslar -Attilann adna da esin (ilham) kayna olan- til Irmann adn Trkl artrd gerekesiyle deitirip Volga yapmaya almtr.

Anadoluya ve/veya Ortadouya gelen Kuman/Kpak Trklerinin kaderini din seimleri belirlemitir. Mslman olanlar ya Ouzlarla (Ogur), Krtlerle (Gurman) kaynam ya da Msrda, Suriyede olduu gibi dil ve kltr olarak Araplamtr. Kimi -szde- tarihiler Klemenler (Memluklar) derken bizzat dnemin Arap kaynaklarnda Ed-devletit Turkiyya (Trkiye Devleti) olarak geen Ortadoudaki Trk devletini oluturan ana unsur Kuman/Kpaklardr. Yine Kafkasyada, Kuzeydou Anadoluda ve Artuklu Beylii topraklarnda da Kuman/Kpak nfus sz konusudur. Hatta yresel mzik aletlerimizden kemene de Kuman/Kpaklarn kltrmze bir armaandr. Hristiyanl kabul eden Kuman/Kpaklar da benzer bir sre yaarlar. Ortodoksluu benimseyen Kuman/Kpaklarn bir ksm Rumlarla, Greklerle (Yunan?), Slavlarla karp erirken; Gney Kafkasyaya yerleip Gregoryan mezhebine giren Kuman/Kpaklar da Haylarla (Ermeni?) karp erimitir. Gnmz Ermenistannn % 40nn Kuman/Kpak kkenli olduu sylenmektedir. Sibiryadan Dou Avrupaya, Gney Asyadan Kuzey Afrikaya kadar uzanan dzlemde yer alan Kazakistan, Tataristan, Bakurdistan, Krm, Ukrayna, Romanya, Hindistan, Msr gibi lkelerde ve farkl adlar altnda Kuman/Kpak topluluklar yaamaktadr. nemli oranda bir Kuman/Kpak nfus da Macaristann Kuman blgesinde varln srdrmektedir. Atatrkn daveti ile 1936 ylnda lkemize gelip -bata Osmaniye olmak zere- Toroslarda trk derlemeleri yapan hatta Ankarada bir de trk arivi oluturan dnyaca nl mzikolog Bela Bartok, Macaristann Kuman blgesindendir. Kendisi Mavilim trks ve daha birok eseri kltrmze kazandrmtr. Bizans tekfuru iken Mslman olup, Ataman (Osman?) Gzi ile yolda olan ve -seyrek sakalndan dolay- Kse lakabyla anlan Mihalin Kuman/Kpak olduu ile ilgili de bir sylenti vardr. Kuman/Kpaklarn, Grclerle ve kimi Balkan topluluklar ile karm da sz konusudur. Grc Krallnda ordunun vurucu gcn Kuman/Kpaklar oluturmutur. Kuzeydou Anadoludaki Atabekler Devleti ve adn -ak benizli/tenli bir kadn olan- Prenses Tamaradan alan Akdamar Kilisesi de yine Kuman/Kpaklara aittir. Tamara ve Tomris ayn anlamdadr ve demirle ilintilidir bu arada. Krm, Litvanya gibi lkelerde varln srdren Musev/Yahudi Karay Trkleri de Kuman/Kpak boyundandr. Ve yine Azerbaycandan Orta Avrupaya, sraile, ABDye kadar yaylan -Hazar bakiyesi- Akenaz Musevlerin/Yahudilerin arasnda da ok sayda Kuman/Kpak kkenli Trk bulunmaktadr. Grld zere Trk-slam sentezi emperyalistlerin tezgahdr. Din temelli Turan olmaz. diyen -primiz- Yusuf Akura sonuna kadar hakldr. Amit Ovasndan Kuman/Kpaklara uzanan tarih yolculuumuzu bir kahraman anarak bitirelim. Milyonlarn iyi ki varsn dedii gz pek, yrei pak kardeimiz Eren Blbl de Kuman/Kpak Trklerindendir. Ruhu ad, ruhu Sultan Baybarsa yolda olsun.

Aziz Dolu Atabey

https://azizdolu.wordpress.com/




Syleyeceklerim var!

Bu yazda yazanlara katlyor musunuz? Eklemek istediiniz bir ey var m? Katlmadnz, beenmediiniz ya da dzeltilmesi gerekiyor diye dndnz bilgiler mi ieriyor?

Yazlar yorumlayabilmek iin ye olmalsnz. Neden mi? nanyoruz ki, yreklerini ve dncelerini ekinmeden okurlarna aan yazarlarmz, yazlar hakknda fikir yrtenlerle istediklerinde diyaloa geebilmeliler.

Daha nceden kayt olduysanz, buray tklayn.


 


zEdebiyat yazar olarak seeceiniz yazlar kendi kiisel ktphanenizde sergileyebilirsiniz. Kendi ktphanenizi oluturmak iin buray tklayn.

Yazarn trkiye kmesinde bulunan dier yazlar...
Karamanoullar Devleti

Yazarn nceleme ana kmesinde bulunan dier yazlar...
Araplarn Mevali Taknts ve Trkler
Maya Dili ile Trk Dili Arasndaki Ortak Szckler
Kagar'dan Karaman'a Trkemiz
C/esaret
Byk Trk airi Genceli Nizam
Trkler Bin Boydur Biri de Mooldur
Trk Kltrnde Kadnn Yeri ve nemi
Yankl Deil Yaln Trke
Trkenin Gc

Yazarn dier ana kmelerde yazm olduu yazlar...
Bilge ehirli [iir]
Aldrma Be Gnl [iir]
Aldrma Be Gnl [iir]
Zaman Havuzu [iir]
Ganire Bac [iir]
Sevesim Var [iir]
Toroslar [iir]
Metafizik rperti [iir]
Yer Beni [iir]
Gnl Mahzenimde Yllandka [iir]


Aziz Dolu kimdir?

Avar Yrklerinden. .

Etkilendii Yazarlar:
Edebiyat, dilbilimi (filoloji), sosyoloji, tarih...


yazardan son gelenler

 




| iir | yk | Roman | Deneme | Eletiri | nceleme | Bilimsel | Yazarlar | Babali Ktphanesi | Yazar Ktphaneleri | Yaratc Yazarlk

| Katlm | letiim | Yasallk | Sakllk & Gizlilik | Yayn lkeleri | zEdebiyat? | SSS | Knye | ye Girii |

Custom & Premade Book Covers
Book Cover Zone
Premade Book Covers

zEdebiyat bir zlenim Yapm sitesidir. zlenim Yapm, 2024 | Aziz Dolu, 2024
zEdebiyat'da yaynlanan btn yazlar, telif haklar yasalarnca korunmaktadr. Tm yazarlarnn ya da telif hakk sahiplerinin izniyle sitemizde yer almaktadr. Yazarlarn ya da telif hakk sahiplerinin izni olmakszn sitede yer alan metinlerin -ksa alnt ve tantmlar dnda- herhangi bir biimde baslmas/yaynlanmas kesinlikle yasaktr.
Ayrntl bilgi icin Yasallk blmne bkz.