..E-posta: ifre:
zEdebiyat'a Üye Ol
Ska Sorulanlar
ifrenizi mi unuttunuz?..
En gzel zgrlk d, hapishanede grlr. -Schiller
iir
yk
roman
deneme
eletiri
inceleme
bilimsel
yazarlar
Anasayfa
Son Eklenenler
Forumlar
yelik
Yazar Katlm
Yazar Ktphaneleri



u Anda Ne Yazyorsunuz?
nternet ve Yazarlk
Yazarlk Kaynaklar
Yazma Sreci
lk Roman
Kitap Yaynlatmak
Yeni Bir Dnya Dlemek
Niin Yazyorum?
Yazarlar Hakknda Her ey
Ben Bir Yazarm!
u An Ne Okuyorsunuz?
Tm balklar  


 


 

 




Arama Motoru

zEdebiyat > nceleme > Tarihe Yn Verenler > Salih Zeki avdarolu




6 Kasm 2020
Osmanl Dmanl Cumhuriyet Hkmetine Osmanl Ariv Belgelerini Dahi Hurda Kat Deerinden Sattrmt  
Salih Zeki avdarolu
Osmanl Devleti Ariv belgelerinin Bulgaristan' a satl...


:ACGC:
Devlet arivleri; bir anlamda o devletin yazl hfzsdr. Onlar ki gerek kendi i mnasebetleri, gerekse milletleraras mnasebetlerinin tutanaklardr. Bir lke devletinin ynetim ekli zaman zaman deiime urasa da, nceki ynetimin ald kararlar, ve uygulamalarn, fayda veya zararlar ile yeni ynetimce de bilinmesi, bunlardan vazgeilse dahi, eski kararlara ait bilgi ve belgelerin, yeni ynetimce de saklanmas en mkul yoldur.
Birinci Dnya Sava srerken ve bittikten sonra devlet arivlerine byk zararlar verilecektir. Arivdeki bir ok belge kaybolur veya satlr, bir ksm arivler de kullanlamaz hale gelir.

Osmanl Devletinin son yllarnda, 1920nin Aralk aynda, Bb- l Ktphanesindeki kadim evrakn tanzim ve tasnifi, Ali Emir Efendi Bakanlnda bir heyet tarafndan balatlr.
Osmanl mparatorluunun 600 ksur senelik varl, devletlerin de mukadder kbeti gerei, Birinci Dnya Sava nn bitimiyle beraber sona erecekti.
Bunun yerine kurulan yeni Devlet; kurduu yeni ordu ile 1920 ylndan 1922 ye kadar, Son Padiah n da maddi ve mnev katks ile, dnemin emperyal devletlerinin mparatorluk topraklarn ve Hilfet ve Saltanat n mnev kiilii ile birlikte kurtarlmas adna mcadele verecekti.
Devlet Arivlerinin dzenlemesi Cumhuriyet ile birlikte yeni devletin kuruluunun ilk ylndan itibaren, Nisan 1924e kadar devam ettirilir. Bu alma, Beylikler dneminden Sultan Abdlmecid devrine kadar olan zaman iinde, 180.000 kadar belge, Osmanl padiahlarn saltanat sreleri esas alnarak tasnif edilecektir.
Bu ariv almalar, Mays 1924te kurulacak olan Vesik-i Trhiyye Tasnif Heyeti eliyle yaplacaktr. Bu ilemi srdrecek olan Heyetin bakanln 1926 ylna kadar bnleminin Mahmut Kemal Bey yapar.
19261931 yllar arasnda tasnif ileri Hazine-i Evrak ile Maarif Vekaletinden grevlendirilen personelin mterek mesaisiyle srdrlr.
Osmanl Devletinin yerine kurulan Cumhuriyet hkmetiyle btn devlet arivleri - ki 96 milyon adet belge ve 374 bin defterden olumaktadr-Hazine-i Evrak idaresine devredilir.
1931 ylna gelindiinde; Osmanl devlet arivleri ilk defa bizatihi devlet eliye byk bir darbe yiyecektir. Bunun hikyesini brahim Hakk Konyal (1896-1984) dan dinleyelim:
..Abdurrahman eref Beyin 518 araba ile Hazine-i Evraka naklettirdii evrak).. bir sre Ayasofyann st galerisinde tasnif edilmeye balanmt. Ancak Alman mparatoru Wilhelmin stanbula gelecei ve Ayasofyay gezecei haberi zerine kreklerle merdiven boluuna atlmt. Evrak gvercin pislikleri ve yamur sular altnda gnlerce kaldktan sonra..( Erdem Ycel, brahim Hakk Konyal (Atis); ehirlerin Sevdals brahim Hakk Konyal Armaan, Seluk nversitesi Trkiyat Enstts Yaynlar, Konya 2015 iinde, s. 111.) 200 balya miktarndaki evrak, Sultanahmet ten Sirkeci Gar na kadar gtrlr. Okkas kuru on iki paraya Sofyada faaliyet gsteren svire Asll Ermeni, Berger ailesine ait Srnee Berger kt fabrikasna kt hamuru yaplmak zere satldndan, alcsna teslim edilmek zere tren vagonuna yklenip gnderilecektir.

Bu ilemden haberdar olan Son Posta Gazetesi yazar tarihi brahim Hakk Konyal bu mill evrak satnn durdurulmas iin ok uratysa da baarl olamam, bunun zerine, konuyu anlatt Muallim Cevdet (nanalp) byk bir hassasiyetle olayn tkibine balar ve stanbul milletvekili Halil Edhem (Eldem) e ular, o da ald bu bilgiyi devrin babakan smet nnye aktarr.
Ayn zamanda konu hakknda, Manisa Milletvekili Refik evket (nce) de evrak satnn durdurulmas iin TBMM ye nerge verir; Babakan nn de, bu nerge zerine bir genelge yaynlayarak sat durdurur.
Ancak, at alan skdar gemitir. Binlerce devlet evrak Sofya tren garna gelmitir.
T.C. Devleti bu sat ilemini, yukarda da bahsedildii gibi Bulgaristan Devleti ne deil, Sofya yaknlarnda bulunan Kostane kasabasndaki kt fabrikasnn sahipleri Ermeni asll svire tabiiyetli Berger ailesine yapmtr.
Ancak o gnlerde Osmanl arivi zerine almalar yapmak zere 1929da stanbula gelen, Osmanl Trkesi ni ana dili bilen Bulgar Tarihi Pano Doref, gazetelere de yansyan bu sat ileminden haberdardr.
Doref, hi vakit kaybetmeden olay Bulgaristan n hkmet yetkilisine ektii bir telgraf ile bildirir. Yani; Sofyaya gelen balyalarca malzemenin hurda kt olmayp, tarih kymette Osmanl devlet belgeleri olduunu ihbar eder
Bulgaristan hkmeti de , ald bu ihbar zerine hemen harekete geer ve Sofya garnda evraka el koyar, kt fabrikasn kamulatrr ve belgelerin Osmanl tarihi uzmanlarnca 1931 ylnda tasnif ilemi balar, 1931-1939 seneleri arasnda evrakn katalogu hazrlanr, ikinci dnya sava yllarnda Sofya dnda gvenli bir blgede saklanr. Savan bitimiyle,Osmanl Arivi yeniden Cyril ve Methodis Ktphaneleri ndeki raflarda yerini alacaktr.
Bulgar Devlet Ktphaneleri nin arkiyat blmndeki bu Osmanl ariv belgeleri, o gnden sonra aratrmaclarnn hizmetine sunulacaktr.
Olayn en scak olduu gnlerde T.C. hkmeti bu evrakn, Osmanl Ariv belgeleri olduundan kendilerine iade edilmesini isterler. Bulgaristan ariv idaresi de belgeleri iyice ayklar ve tam iki yl sonra iinde ne kadar deersiz evrak varsa onlar Trkiye ye gnderir ve olayn defteri kapatlr.
Trkiye Cumhuriyet hkmeti de grevini yapm olmann (!) huzuru gayetle msterih olmutur

Salih Zeki avdarolu
6 Kasm 2020




Syleyeceklerim var!

Bu yazda yazanlara katlyor musunuz? Eklemek istediiniz bir ey var m? Katlmadnz, beenmediiniz ya da dzeltilmesi gerekiyor diye dndnz bilgiler mi ieriyor?

Yazlar yorumlayabilmek iin ye olmalsnz. Neden mi? nanyoruz ki, yreklerini ve dncelerini ekinmeden okurlarna aan yazarlarmz, yazlar hakknda fikir yrtenlerle istediklerinde diyaloa geebilmeliler.

Daha nceden kayt olduysanz, buray tklayn.


 


zEdebiyat yazar olarak seeceiniz yazlar kendi kiisel ktphanenizde sergileyebilirsiniz. Kendi ktphanenizi oluturmak iin buray tklayn.

Yazarn tarihe yn verenler kmesinde bulunan dier yazlar...
Mukaddes Kitabmzdaki yetler ile Tarih Veriler Inda: Trkiyede Yahudicilik Hareketleri
Cumhuriyet n rettii Bir topya :
Evliya elebi" Nin "" Seyahatnme "" Sindeki Musk Bilgileri
Roger Garaudy Dalya Demeye Bir Kala Hakka Yrd
Hz. mer' n slm Devleti' Ni Kurumsallatrrken slam Toprak Hukukuna Getirdii Hkm ve Yenilikler

Yazarn nceleme ana kmesinde bulunan dier yazlar...
Cumhuriyet' n Radikal 'nkilplar '' Srecinde Tarihi Musikimiz de Payn Almt
Necip Fzl" da "Peygamber" Ak….
2. Adam smet nn' Nn Mzik ile likisi
Endls slam Devleti Medeniyeti inde Elbette Muski de Vard
Bir u Beyi : Mnir Nureddin Bey
Yazlnn 600. Ylnda Sleyman elebi" Nin "" Mevld"
1930 Lu Yllarda Muskimize Ynelik Tasfiye ve Ayar Sonras Aralanan Kap le Tanp Dost Olduumuz Arap Muskisi ve Arap Filmleri Maceramz
Ezan Bundan Tam 70 Sene nce Tekrar rab a Okunmaya Balanmt.
2. Adam smet nn Nn Cumhurbakanl Dneminde Kltr, Sanat ve Muski
Trk Muskisi' Nin Okullarda retim ve Radyolarda Yayn Yasaklar Sonrasnda Arap Filmlerindeki Mziklerin Mziimizin Arabesklemesine Etkileri

Yazarn dier ana kmelerde yazm olduu yazlar...
Vefatnn 67. Ylnda Ziya Osman Saba Y Rahmetle Anyoruz... [iir]
ki Bedene Tek Ruh [iir]
Ad Konulmam Duygular [iir]
Ak Bir Terennm se [iir]
Hayal Bazan Gerei Aar [iir]
Sensizlik Beyitleri [iir]
Yamuru Beklerken [iir]
Her ey Gemite Kald [iir]
Vesvese [iir]
"" Mzi Kalbimde Yaradr "" [iir]


Salih Zeki avdarolu kimdir?

Otuz yldan fazla bir sredir Geleneksel Trk Muskisi eitimi aldm. skdar Muski Cemiyeti' nde 20 yl korist - solist olarak grev yaptm. Bu gz Trk Muskisi zerine makaleler yazyorum. (bkz. www. musikidergisi. com)

Etkilendii Yazarlar:
N.Fazl , C.Meri, B.Ayvazolu,


yazardan son gelenler

yazarn ktphaneleri



 

 

 




| iir | yk | Roman | Deneme | Eletiri | nceleme | Bilimsel | Yazarlar | Babali Ktphanesi | Yazar Ktphaneleri | Yaratc Yazarlk

| Katlm | letiim | Yasallk | Sakllk & Gizlilik | Yayn lkeleri | zEdebiyat? | SSS | Knye | ye Girii |

Custom & Premade Book Covers
Book Cover Zone
Premade Book Covers

zEdebiyat bir zlenim Yapm sitesidir. zlenim Yapm, 2024 | Salih Zeki avdarolu, 2024
zEdebiyat'da yaynlanan btn yazlar, telif haklar yasalarnca korunmaktadr. Tm yazarlarnn ya da telif hakk sahiplerinin izniyle sitemizde yer almaktadr. Yazarlarn ya da telif hakk sahiplerinin izni olmakszn sitede yer alan metinlerin -ksa alnt ve tantmlar dnda- herhangi bir biimde baslmas/yaynlanmas kesinlikle yasaktr.
Ayrntl bilgi icin Yasallk blmne bkz.