..E-posta: ifre:
zEdebiyat'a Üye Ol
Ska Sorulanlar
ifrenizi mi unuttunuz?..
"Kirazlar ve dutlarn tadn ocuklar ve serelerden sor." -Goethe
iir
yk
roman
deneme
eletiri
inceleme
bilimsel
yazarlar
Anasayfa
Son Eklenenler
Forumlar
yelik
Yazar Katlm
Yazar Ktphaneleri



u Anda Ne Yazyorsunuz?
nternet ve Yazarlk
Yazarlk Kaynaklar
Yazma Sreci
lk Roman
Kitap Yaynlatmak
Yeni Bir Dnya Dlemek
Niin Yazyorum?
Yazarlar Hakknda Her ey
Ben Bir Yazarm!
u An Ne Okuyorsunuz?
Tm balklar  


 


 

 




Arama Motoru

zEdebiyat > nceleme > Sanat ve Sanatlar > Salih Zeki avdarolu




15 Mart 2021
Endls slam Devleti Medeniyeti inde Elbette Muski de Vard  
Salih Zeki avdarolu
Endls slam Devleti' nde Muski faaliyetlerine dair bir aratrma...


:ACGJ:
Emev Devletinin 6. yzyln ikinci yarsnda yklmas ile beraber, bu hnedann ileri gelenleri Abbasi ynetimince birer birer katlediliyordu. Bu katliamdan kurtulan saray mensuplar nce Afrika'ya kaarak canlarn kurtaryor, daha sonra da spanya' ya geiyorlar ve buradaki Berber ile Araplam kitlelerin destei ile, 756 senesinde ,275 sene srecek Endls Emevileri olarak alandrlacak yepyeni bir slm Devleti' nin temellerini atyorlard.
Olduka uzun sren kurulu ve gelime dnemlerinden sonra Endls Emevi devleti, III. Abdurrahman (. 350/961) n Halife olmasyla birlikte lkedeki kalknma hamleleri hzlanacak, bunun sonucunda da O' nun 49 sene srecek saltanat dneminde tarm,ticaret,ehircilik gibi konular bata Kurtuba olmak zere, lke genelinde o dnem medeniyet llerinin en yksek noktasna eriilecekti.
yle ki; bugn artk uluslararas akademik platformlarda Rnesesans' ateleyen dnce temelinin Bizans referansl olmayp, Endls kaynakl olduu ciddi bir ekilde konuulmaya balamtr.
spanyada 781 yl sren slm hkimiyetinin mmessili sanat eserleri, bugn slm sanat iin olduu kadar dnya sanat iin de byk nem tarlar. Gnmze gelebilen pek az saydaki rneine ramen Endlsten geriye kalan mimari eserler, plastik sanat eserleri ve eitli sanat alanlarna ait kk boyutlu, fakat byk hnerle meydana getirilmi olan eserler, esiz nitelikleriyle Endlsn stn kltr ve dnce hayatndaki eriilmez doruu yanstan bir gzellii ve grkemi sergilemektedir. Btn sanat kollarnda youn bir faaliyet gsterildii bilinmektedir; ancak baz sanat kollarnn rneklerin azlndan, bazlarnn da byk lde dierlerinin glgesinde kalm olmasndan dolay haklarnda fikir yrtmek hayli gtr... [1]
Bu devlet Arabistan'da doan slmiyet'i spanya'dan Avrupa' ya tad. Fas, Kurtuba ve Grnata niversitelerini kurup, bilim ve fenne slamiyet kimlii ile yeni bir hayat kazandrd. Bu gelimeler bir anlamda slm kltr ve medeniyetini de filizlendirip, slm sanatnda nemli evrimlemelere yol aacak, doal olarak slm Msksi' nin hem teorik,hem de pratikte ekillenmesinde nemli alt yaplar da beraberinde getirecekti.
Bu devletin bakenti Kurtuba, dneminin dnya corafyasnda Constantiniye (stanbul) ve Badat' n yannda en byk medeniyet merkezinden biriydi.Kurtuba' nn yannda Toledo, Granada (Grnta) ve Sevilla ehirleri de Endls'n bilim,kltr ve sanat faaliyetlerinin en hareketli ehirleriydi. Hatta, Kurtuba, Grnata,Belensiye,biliye ve Tuleytula gibi ehir merkezlerinin her birinde birer konservatuar mevcuttu.
uras itiraz edilemeyecek bir gerektir ki; slm Tasavvufu, slm corafya iinde meydana gelmi bulunan btn sanatlar iin ateleyici bir unsur olmutur. IX. Yzyl Endls'nde Muhammed b. Meserre (.319/911) ile yaygnlk kazanan tasavvuf hareketi, XII. Ve XIII. yzyllar aralnda yaayan bnu'l Arab (. 638/1240) ile zirvesine eriecektir. [2]
slm dncesinin gerei msk, Arap topraklarnda olduu gibi Endls' te de,din limlerinin ounluunca her zaman itirazlarla karlam ve tartmalara konu olmusa da, musk dier gzel sanatlarda olduu gibi toplum hayatnn vazgeilmez bir paras olmasn hibir zaman engelleyememitir. Zira Endls halknn iir ve mskye olan ilgileri slmla tanmalarndan ok nceki yzyllara dayanan neredeyse genlerine kaznm bir karakteristik zellik idi.
Endls toplumunun mzie olan yakn ilgisi Cinuen Tanrkorur' un ifade ettii gibi Arap etkisinde gelien Endls kltrnn ortaya kard flamenco, malaguenas, granadinas, cante jondo vb. mzik trleri ortaya karmtr. [3]
I. Hakem dneminde balayan ve II. Abdurrahman zamannda bir gelenee dnecek uygulama ile Endls hkmdarlar Arabistan' n nl muskinas ve arkclarna Saraylarnn kaplarn atlar. Bu ekilde saraylarna o devirin nemli ve hretli arkclarndan Alvn,Zerkun, Fadlu'l-Medine, Kamer ile nemli musk adam Ziryab olarak bilinen Ali b. Nf' yi getirmilerdir.
Ziryab,Endls tarihi ierisinde muski' de btn zamanlarn en nemli ve nl bir ismi olmutur. Efsneye gre kendisinin 10 bin kadar arknn gfte ve bestesini kusursuz olarak hfzasnda tutan bir arkc olmakla kalmam, ayrca Kurtuba'da bir konservatuar inaa ederek mskye eitim alannda da hizmet etmitir.
Ziryab' tan baka Abbas b.Firnas, bn Abdirabbih, Yahya El-Mrs,bn Fethn ve Sad Et-Tuleytl gibi isimlerin musk sahasnda sz sahibi olduklar bilinmektedir...Endls' te kullanlan ve bir blm daha sonra Avrupaya intikal eden belli bal musk letleri unlard :
El Karric (carrigo:Bir telli saz), d (laud), rta (rota), rebb (rabeb: rubap), kann (arpa, instrumento de cuerda), kanra (citara: Bir eit gitar) kitr (guitarra;gitar)zulam (nefesli alg tr), nra (flauta;flt), bk (albogue), duff (adufe:tef), tabl (atambal:davul) [4]
Endls slm Devleti' nin tarihin karanlklarna gmlmesinin zerinden bu gne kadar geen 11 asr yani bin yz ksur senelik zaman diliminden o zamann muskisine ilikin geriye ne ses, ne tn, ne bir sayfa belge kalmad bilinse de muskisindeki ihtiamn en az Elhamra'daki saray kadar muhteem olduundan phe yoktur.
Yazm Yaln etinkaya' nn cmleleriyle noktalyorum :
Arap mziinin spanyol mzii zerindeki etkisinin hl hissedildii gnmzde, Endls devrine ait mzikleri bulabilmek ne yazk ki imknsz. Flamenko mzii, zellikle Le Jondo, La Seguiria ve Solea formlar ile Bat' daki mzikler iinde Endls mziine en yakn tek mzik olarak kabul edilmektedir...stanbul'da namaz iin insanlar aran mezzin ile Flamenko mzisyeninin an a kampani si ( solo syleme) arasnda ok byk benzerlik var... [5]
S.Zeki avdarolu
15 Mart 2021
D P N O T L A R : :
[1] BEKSA A. Engin, Endls ,Trkiye Diyanet Vakf slam Ansiklopedisi, C.11, s.225
[2] ZDEMR Mehmet, Endls Mslmanlar III -lim ve Kltr Tarihi,TDV Yay., Ankara,1997,s.47
[3] TANRIKORUR Cinuen, Meer Mziimizi Yunanldan Almam myz?, AKSYON, 23 Eyll 1995, say:42
[4] a.g.e. s.118
[5] ETNKAYA Yaln, Endls' n Yank Sesi : Flamenko, Mzik Yazlar,Kakns Yaynlar,stanbul, 1.basm,Aralk,1999
http://ferahnak.wordpress.com/wp-admin/post.php?post



Syleyeceklerim var!

Bu yazda yazanlara katlyor musunuz? Eklemek istediiniz bir ey var m? Katlmadnz, beenmediiniz ya da dzeltilmesi gerekiyor diye dndnz bilgiler mi ieriyor?

Yazlar yorumlayabilmek iin ye olmalsnz. Neden mi? nanyoruz ki, yreklerini ve dncelerini ekinmeden okurlarna aan yazarlarmz, yazlar hakknda fikir yrtenlerle istediklerinde diyaloa geebilmeliler.

Daha nceden kayt olduysanz, buray tklayn.


 


zEdebiyat yazar olarak seeceiniz yazlar kendi kiisel ktphanenizde sergileyebilirsiniz. Kendi ktphanenizi oluturmak iin buray tklayn.

Yazarn sanat ve sanatlar kmesinde bulunan dier yazlar...
Bir u Beyi : Mnir Nureddin Bey
1930 Lu Yllarda Muskimize Ynelik Tasfiye ve Ayar Sonras Aralanan Kap le Tanp Dost Olduumuz Arap Muskisi ve Arap Filmleri Maceramz
Vefatnn 21. Senesinde Mskmizde Bir Ekol, cr ve slp bidesi: Bekir Sdk Sezgin
Yahya Kemal iiri" Nin Muskimizdeki Yeri
Osmanl Msksinin pi ekiliyor
Sadrzam Rmi Mehmed Paa ile Mzikolog - Bestekr Dimitrius Kantemirolu Dostluu
Necip Fzl - Nzm Hikmet
Lle Devri Nin nemli Bestekrlar
Byk Gezginimiz Evliya elebi" Nin Seyahatnamesi inde Yer Alan Muski Bilgileri tibariyle Akademik Adan ncelenmeli ve Deerlendirilmelidir.
Doumunun 170. Ylnda Muskimizin Bir Byk Gfte airi: Mehmet Sdi Bey (1839 - 1902)

Yazarn nceleme ana kmesinde bulunan dier yazlar...
Mukaddes Kitabmzdaki yetler ile Tarih Veriler Inda: Trkiyede Yahudicilik Hareketleri
Cumhuriyet' n Radikal 'nkilplar '' Srecinde Tarihi Musikimiz de Payn Almt
Necip Fzl" da "Peygamber" Ak….
2. Adam smet nn' Nn Mzik ile likisi
Osmanl Dmanl Cumhuriyet Hkmetine Osmanl Ariv Belgelerini Dahi Hurda Kat Deerinden Sattrmt
Yazlnn 600. Ylnda Sleyman elebi" Nin "" Mevld"
Ezan Bundan Tam 70 Sene nce Tekrar rab a Okunmaya Balanmt.
2. Adam smet nn Nn Cumhurbakanl Dneminde Kltr, Sanat ve Muski
Trk Muskisi' Nin Okullarda retim ve Radyolarda Yayn Yasaklar Sonrasnda Arap Filmlerindeki Mziklerin Mziimizin Arabesklemesine Etkileri
nc Selim Devrinde Trk Musikisi

Yazarn dier ana kmelerde yazm olduu yazlar...
Vefatnn 67. Ylnda Ziya Osman Saba Y Rahmetle Anyoruz... [iir]
ki Bedene Tek Ruh [iir]
Ad Konulmam Duygular [iir]
Ak Bir Terennm se [iir]
Hayal Bazan Gerei Aar [iir]
Sensizlik Beyitleri [iir]
Yamuru Beklerken [iir]
Her ey Gemite Kald [iir]
Vesvese [iir]
"" Mzi Kalbimde Yaradr "" [iir]


Salih Zeki avdarolu kimdir?

Otuz yldan fazla bir sredir Geleneksel Trk Muskisi eitimi aldm. skdar Muski Cemiyeti' nde 20 yl korist - solist olarak grev yaptm. Bu gz Trk Muskisi zerine makaleler yazyorum. (bkz. www. musikidergisi. com)

Etkilendii Yazarlar:
N.Fazl , C.Meri, B.Ayvazolu,


yazardan son gelenler

yazarn ktphaneleri



 

 

 




| iir | yk | Roman | Deneme | Eletiri | nceleme | Bilimsel | Yazarlar | Babali Ktphanesi | Yazar Ktphaneleri | Yaratc Yazarlk

| Katlm | letiim | Yasallk | Sakllk & Gizlilik | Yayn lkeleri | zEdebiyat? | SSS | Knye | ye Girii |

Custom & Premade Book Covers
Book Cover Zone
Premade Book Covers

zEdebiyat bir zlenim Yapm sitesidir. zlenim Yapm, 2024 | Salih Zeki avdarolu, 2024
zEdebiyat'da yaynlanan btn yazlar, telif haklar yasalarnca korunmaktadr. Tm yazarlarnn ya da telif hakk sahiplerinin izniyle sitemizde yer almaktadr. Yazarlarn ya da telif hakk sahiplerinin izni olmakszn sitede yer alan metinlerin -ksa alnt ve tantmlar dnda- herhangi bir biimde baslmas/yaynlanmas kesinlikle yasaktr.
Ayrntl bilgi icin Yasallk blmne bkz.