..E-posta: ifre:
zEdebiyat'a Üye Ol
Ska Sorulanlar
ifrenizi mi unuttunuz?..
zgrlk sevdas insann bakalarna duyduu sevgidir; g sevdas insann kendine duyduu sevgidir. -Hazlitt
iir
yk
roman
deneme
eletiri
inceleme
bilimsel
yazarlar
Anasayfa
Son Eklenenler
Forumlar
yelik
Yazar Katlm
Yazar Ktphaneleri



u Anda Ne Yazyorsunuz?
nternet ve Yazarlk
Yazarlk Kaynaklar
Yazma Sreci
lk Roman
Kitap Yaynlatmak
Yeni Bir Dnya Dlemek
Niin Yazyorum?
Yazarlar Hakknda Her ey
Ben Bir Yazarm!
u An Ne Okuyorsunuz?
Tm balklar  


 


 

 




Arama Motoru

zEdebiyat > nceleme > Sanat ve Sanatlar > Ya Irmak




26 Nisan 2023
iirin ifresi Nasl zlr?  
Ya Irmak
Pandemi dneminde Clubhouse Serbest arm grubunda yaptmz edebiyat konumalar hari uzun zamandan beri dostlarla enemiz yorulana kadar kltr, sanat ve edebiyat ile ilgili sohbetlere hi katlmadm. Getiimiz Ramazan aynn sonlarna doru Ayasofyada mehur kfteciye arkadalar iftara davet ettiler. ftarmz atktan sonra orluluya getik.


:ADB:
Pandemi dneminde Clubhouse Serbest arm grubunda yaptmz edebiyat konumalar hari uzun zamandan beri dostlarla enemiz yorulana kadar kltr, sanat ve edebiyat ile ilgili sohbetlere hi katlmadm. Getiimiz Ramazan aynn sonlarna doru Ayasofyada mehur kfteciye arkadalar iftara davet ettiler. ftarmz atktan sonra orluluya getik. Nasl oldu bilmiyorum konu dnd dolat gene iire geldi. Mehmet abi airlerin iirlerinde gizli mesajlar var mdr, yok mudur diye sorunca ben de naizane bir iirin anlamlandrlmasnda o iirdeki btn szcklerin belirli bir ilevi var mdr yok mudur diye sormak daha uygun olur dedim. Zira baz szckler ve sz beklerinden yola karak bir iirin anlamlandrlmas ve iinde tad mesajlar amak pekala yeterli olabilir diye dndm.


Muhabbet esnasnda rahmetli Sezai Karakoun daha nce bir iiri zerine yaptm okumamdan yola karak o iirin tmn oluturan szckleri deil baz szck beklerini airin zellikle kullandn syleyince baka bir arkadam Karakoun bir hayli uzun saylabilecek sz konusu iirini, birka szck beine indirgeyerek yorumlamann, tutarl ya da salam bir okuma olamayacan iddia etti hakl olarak

Elbette buna sylenecek szlerim vard.. ncelikle belirtmek isterim: bir iiri belirli bir kurama gre okumak, o kuramn teorik kavramlarna karlk gelecek szcklerin ve szck beklerinin belirlenmesiyle mmkn olabilir. O szck bei de retorik ya da edebi aralar, metafor (istiare, eretileme) ve metonimi (mecz- mrsel) kullanarak saptanabilir. rnein, bir iirde toprak ve saban szckleri geiyorsa, bu szckler, birbirini tamamlayan szck birimleri olarak bir metonimik bek olutururlar: (toprak, saban); veya bir iirde saban ve pulluk szckleri geiyorsa, bu szckler birbirini tamamlayan deil, biribirinin yerine geebilen szck birimleri olarak bir metaforik bek olutururlar: (saban, pulluk). Bundan sonra yaplacak olan, bu metaforik ya da metonimik bekleri, hangi kuramdan yola klyorsa, o kuram balamnda anlamlandrmak gerekir. Szgelimi, iiri Marksist bir kuram balamnda okuyorsanz, (toprak, saban) metonimik beini, tek retim aracnn toprak olduu Prekapitalist toplumlara atfta bulunan bir bek olarak okumak gerekir. Yok eer, Marksist kuram balamnda deil de, Freudun Psikanaliz kuramna gre okuyorsanz, ayn metonimik bei cinsel ilikiye atfta bulunan bir bek olarak okumak durumunda kalrsnz.

Benim grm ise yle: Bir iir hangi balamda okunursa okunsun, herhangi bir okumann edebi bir okuma olabilmesi iin, metafor ve metonimi gibi retorik aralar kullanarak ie balamakla mmkn olabilir. Bu anlamda Michalel Riffaterrein Semiotics of Poetryde kulland yntemin, btn kuramsal okumalar iin referans olarak alnmas meramm daha iyi anlatacaktr. Riffaterre, iire zg bir genel okuma modeli ina ederken, hipogramlardan ve onlarn bir alt grubu olarak betimleme bekleri dediimiz metafor ve metonimiden yola klmasn nermitir. Bana gre bu yntem, yukarda da belirttiim gibi, btn kuramlar iin bir genel okuma modeli olabilir

Konuyu toplayacak olursam: Riffaterre, iirdeki szcklerin tmn, temsili iaretler olarak kavramsallatrr ve bu szcklerden ancak bir hipogram veya betimleme bei oluturanlarn, iirsel iaretlere dnebileceini dile getirir. Yani Riffaterree gre, okuru iirin matrisine gtrecek argmanlar, ancak iirsel iaretlerdir.

Bunu bir rnekle aklamak isterim. Ortaokul yllarmda Edebiyat hocamz Almanyadan Trkiyeye gelmi ve okuduum okulda gnll olarak derslerimize giriyordu. Kendisi Almanyada yaad srede Alman ileri Bakanlnda gizli, ifreli metinleri deifre iinde altn sylemiti. Ben de kendisine nasl metinler geliyor ve nasl bunlar zyordunuz hocam diye sorunca Erkan hocam: kendisine gnderilen metinleri farkl yerlerde delikleri olan bakr bir levhay metnin zerine koyup o deliklerden grnen szckleri yan yana getirerek metnin ifresini zdn sylerdi

Bence bir iirin varsa ifresi bu yolla da pekala zlebilir. nk bizi iirin neyi anlatmak istediine yani matrisine gtrecek olan iirsel iaretler, bakr levhann deliklerinden grnen o szckler gibidir. Yani o metnin, deliklerden grnmeyen ksm, tpk iirde de olduu gibi betimleme bekleri dediimiz metafor ve metonimilere, dolaysyla da iirsel iaretlere dnmemise temsil iaretler gibi, dolgu maddeleri olarak kalrlar diye dnyorum.

Bu balamda rahmetli Karakoun iirini szm ona kuramsal balamda okurken btn szckleri deil de baz szckleri deerlendirmek gerektiini dile getirmitim. Elbette bu bana gre bir deerlendirme. Sizler katlrsnz katlmazsnz size kalm. Ama oradaki be kelimenin bile bakldnda insana artrd ve bir damar yakalattn rahatlkla syleyebilirim Bu sebeple bir iirin gizli ifresini zeceksem oturup o bakr levhann deliklerinden grnen szcklere bakarm.

Siz nasl bakmak isterseniz yle bakn Kaln salcakla.



Syleyeceklerim var!

Bu yazda yazanlara katlyor musunuz? Eklemek istediiniz bir ey var m? Katlmadnz, beenmediiniz ya da dzeltilmesi gerekiyor diye dndnz bilgiler mi ieriyor?

Yazlar yorumlayabilmek iin ye olmalsnz. Neden mi? nanyoruz ki, yreklerini ve dncelerini ekinmeden okurlarna aan yazarlarmz, yazlar hakknda fikir yrtenlerle istediklerinde diyaloa geebilmeliler.

Daha nceden kayt olduysanz, buray tklayn.


 


zEdebiyat yazar olarak seeceiniz yazlar kendi kiisel ktphanenizde sergileyebilirsiniz. Kendi ktphanenizi oluturmak iin buray tklayn.

Yazarn sanat ve sanatlar kmesinde bulunan dier yazlar...
Byk airlerin iirleri Nasl Okunur?
Pavesenin Yaama Ura
Aydn ve Politikaclarn Sava Neden Bitmez?
Niin Yazyorsunuz?
Mahere Uzanan Sevgi: Rveyda Ya da kinci Mona Rosa
Meri Sac Myd Solcu Mu? Mtefekkir mi, Mtercim mi?
Sanat Anlaymz ve Fuhu Sektr!

Yazarn nceleme ana kmesinde bulunan dier yazlar...
"Tufandan nce" Kitab zerine Notlar
Edebiyat Dncesi zerine
Kldarolu Tayyip Erdoann muhalifi mi, Yoksa, mefhum - U Muhalifi mi?
Bartl Cadlar
Devletler Nasl lr?
Dilin Dndrdkleri
Hasretin Sebebi: lham
Cihan Harbi Yahudiler ve Trkler
Portrait Of May Sartoris Tablosu'nun Dndrdkleri
Hrsz

Yazarn dier ana kmelerde yazm olduu yazlar...
Szn iei [iir]
Bilemezsiniz [iir]
Gzbebei Turusu [iir]
Ayrln Bitii [iir]
Sevgiliye Hasretle [iir]
Geceye Kside [iir]
Benimle lr Msn? [iir]
Beste-i Nigar [iir]
Tesirsiz iir [iir]
Kehribar Gzlm [iir]


Ya Irmak kimdir?

Felsefe ve edebiyat a! Yaync, gazeteci ve kitapsever. . .


yazardan son gelenler

 




| iir | yk | Roman | Deneme | Eletiri | nceleme | Bilimsel | Yazarlar | Babali Ktphanesi | Yazar Ktphaneleri | Yaratc Yazarlk

| Katlm | letiim | Yasallk | Sakllk & Gizlilik | Yayn lkeleri | zEdebiyat? | SSS | Knye | ye Girii |

Custom & Premade Book Covers
Book Cover Zone
Premade Book Covers

zEdebiyat bir zlenim Yapm sitesidir. zlenim Yapm, 2023 | Ya Irmak, 2023
zEdebiyat'da yaynlanan btn yazlar, telif haklar yasalarnca korunmaktadr. Tm yazarlarnn ya da telif hakk sahiplerinin izniyle sitemizde yer almaktadr. Yazarlarn ya da telif hakk sahiplerinin izni olmakszn sitede yer alan metinlerin -ksa alnt ve tantmlar dnda- herhangi bir biimde baslmas/yaynlanmas kesinlikle yasaktr.
Ayrntl bilgi icin Yasallk blmne bkz.