..E-posta: ifre:
zEdebiyat'a Üye Ol
Ska Sorulanlar
ifrenizi mi unuttunuz?..
Dengeli bir rejimde yemein yeri ok nemli. -Fran Lebowitz
iir
yk
roman
deneme
eletiri
inceleme
bilimsel
yazarlar
Anasayfa
Son Eklenenler
Forumlar
yelik
Yazar Katlm
Yazar Ktphaneleri



u Anda Ne Yazyorsunuz?
nternet ve Yazarlk
Yazarlk Kaynaklar
Yazma Sreci
lk Roman
Kitap Yaynlatmak
Yeni Bir Dnya Dlemek
Niin Yazyorum?
Yazarlar Hakknda Her ey
Ben Bir Yazarm!
u An Ne Okuyorsunuz?
Tm balklar  


 


 

 




Arama Motoru

zEdebiyat > Deneme > Yaptlar > Ya Irmak




18 Eyll 2023
Yabanc Gzyle Trkler  
Ya Irmak
nsan zor tanr kendini. Kendi hakknda hkm verirken ne kadar subjektifse, bir millete mensup bir kii de milletini deerlendirirken o derece subjektiftir aslnda.


:AIB:
nsan zor tanr kendini. Kendi hakknda hkm verirken ne kadar subjektifse, bir millete mensup bir kii de milletini deerlendirirken o derece subjektiftir aslnda.

Dier taraftan, ayet nyargl deilse yedi kat yabanc, bir millet hakknda daha objektif deerlendirmelerde bulunur. smail Hami Danimendin Garb Menbalarna Gre Trk Seciye ve Ahlk adl kitab hi okudunuz mu bilmiyorum. O kitab okuyanlar, nereden nereye dmz diye i ekip gelecee daha karamsar bakmlardr benim gibi. Halbuki smail Hami Danimend, kitabnda, hibir yorum yapmadan, sadece 16. ve 17. yzylda lkemizi ziyaret eden seyyahlarn hatralarn kaynak gstererek tercme bir eser yazmtr. Haydi diyelim ki onlar ok eskilerde kald, kprnn altndan ok su akt, o muhteem tablolar maziden birer fotoraf, o eserle gemii ve gnmz deerlendirmek mmkn deil Ama, Knut Hamsunun ve Hans Christian Andersenin milletimiz hakkndaki gzlemlerinin, deerlendirmelerinin yer ald Banu Grsaler Syvertsen imzal stanbulda ki skandinav Seyyah isimli tercme kitaba ne demeli!

ncelikle kitab imdiye kadar okumam olmak, benim gibi kitap oburu biri iin byk kayp olduunu sylemeliyim. Ve bu eserin diline hayran kaldm bilvesile paylamak zorundaym. Ayrca yazarn sadece Trkeyi deil, dinimizi ve kltrmz de ok iyi bilmesi, akas beni olduka artt. Peki bunu nereden mi biliyorum? Kitabn dipnotlar bende yazar hakknda byle bir kanaat oluturdu diyebilirim.

Evet, imdi gelin, hep birlikte esere bir gz atalm. Andersen, Danimarkal nl bir masalc. Knut Hamsun, Norveli, romanc, kltr insan bir mtefekkir. ki yazar hakkndaki tahlil veya idrak farkn Trk milletine baklarndan, iimize nfuz edilerinden hemen anlayabiliyorsunuz. Hamsunun vicdan sahibi bir yazar olduunu u satrlarndan gryoruz: Norvete Yahudilerin devlete kar ak ya da gizli dmanlk gsterdiklerini, hatta silahl mukavemette bulunmak arzusuyla tututuklarn dnelim. Sonra? Sonras isyan bastrr, isyanclar kuruna dizerdik. Yazar, yapacaklarn belirtmekle kalmyor, sz bize getiriyor: Harpers Monthly Magazine adl dergide bir yazar, son Ermeni isyan kt srada payitahtta vazifeli bulunan yksek dereceli memurlarn % 25inin Ermeni asll olduunu dile getiriyor. Demek ki slamn halifesi btn kuvvetini Hristiyanlar yok etmekte kullanmam, devlete dmanlk gstermeyenleri bir kenara ayrm. Trk devletinde en kuvvetli kimseler Hristiyan Ermeniler ve Rumlardr. rnein sultann bamabeyncisi Ermenidir. Trk diplomat ve sefirlerinin yarsndan ou Rum ve Yahudidir.

19. yzyln son yllarnda durumumuzu deerlendiren yazar tarihimize de gzlerini evirerek: Trk, 300 yldr devaml geriye gitmekte. Halbuki bir zamanlar bambakayd. Kudretli Sultan yenilmez ordulara kumandanlk ediyor, att her admda Avrupay tir tir titretiyordu. Yedi cihana hakimdi, konutuu zaman dnya skt ederdi. Ayn sayfada Romallarn ihtiaml hale getirdii stanbula bizim neler kattmz ise yle anlatyor: Orta Asyadan, Hindistandan, Arabistandan sanatkrlar ve alimler buraya akn etti; niversiteler, mzeler, ktphaneler kuruldu; camiler, trbeler, emeler, eyvanlar, kuleler yaptrld. Deve kervanlar durmak yorulmak bilmeden arkn zenginliklerini stanbula tadlar. Zaman zaman hkmdarn bu dev kuvveti tayamaz hale geldii olurdu. Bu mthi azamet onu ezerken, etrafna bakp bu mutlak kuvvete kar koyamayacan anlar, kendine dnerdi. O zaman da kendisiyle konuulmamasn emrederdi. Nereye mi giderdi? Kalbini Allaha amak zere bahesine ekilir, kibrinden arnmak zere dervilere, dalara tefekkre gider, ile gmlei giyer, ileye girer, gece gndz oru tutard. Ve bugnk durumumuzu da yle zetliyor: 18. asrdan itibaren gerilemeye balad; cengver millet derin bir ryaya dald.

Bugn, sorumluluk duygusuna haiz her ferdimizin iinde bulunduumuz u dnemlerde ilk meselesi bu ryadan nasl uyanacamz, gerilikten nasl kurtulacamzn k yollarn aramak olmaldr. Hangi zihniyetle hazrlanrsa hazrlansn, btn sosyal deerlendirmeler, kurtulu reeteleri kukusuz insanla zlr. Ehliyetli, alkan her insann kara tan zerinde hane olacana dair ne gzel ataszlerimiz vardr. nsan, ne kudret helvas gibi gkten der, ne de hda-i nabit gibi yerden biter; o kltrn bir rndr. Et ve kemik olarak bu fani leme ayak basan insana ahsiyet niformasn ise ite bu kltr giydirir.

Kltrn ana unsuru ise tr. Birincisi metafizik, ikincisi tarih, ncs corafyadr. Bir karanlktan gelip bir karanla giden insann macerasn nmze seren metafizik, maddenin knhn kucaklarken, iimizdeki canavar gemlememizi salar. Nasl corafya durdurulmu tarihse, tarih de zamanla derinleen bir corafyadr. Ryadan uyanmak kuru arzuyla deil, yine ahsiyetle olur. Onun da kaynaklar bellidir; ama biz onlara srtmz dndk. Hi dnmyoruz, onlara srtn dnenin ahsiyete, yani kendisine srtn dneceini Allah bu milleti 150 yllk uykusundan artk uyandrsn demekten baka bir ey gelmiyor elimizden.

Rabbim devletimizin bymesini, milletimizin fabrika ayarlarna geri gelmesini, aydnlarmzn, hakkn, hukukun, akln ve vicdann yolundan ayrlmamalarn nasip eylesin diyorum!

Kaln salcakla.



Syleyeceklerim var!

Bu yazda yazanlara katlyor musunuz? Eklemek istediiniz bir ey var m? Katlmadnz, beenmediiniz ya da dzeltilmesi gerekiyor diye dndnz bilgiler mi ieriyor?

Yazlar yorumlayabilmek iin ye olmalsnz. Neden mi? nanyoruz ki, yreklerini ve dncelerini ekinmeden okurlarna aan yazarlarmz, yazlar hakknda fikir yrtenlerle istediklerinde diyaloa geebilmeliler.

Daha nceden kayt olduysanz, buray tklayn.


 


zEdebiyat yazar olarak seeceiniz yazlar kendi kiisel ktphanenizde sergileyebilirsiniz. Kendi ktphanenizi oluturmak iin buray tklayn.

Yazarn yaptlar kmesinde bulunan dier yazlar...
Eski Kitaplar Neden Okunur?
Krleme
Batl iiri Bize Nasl Sevdirdiler?
Uzak Nasl Yakn Edilir?
iirdeki Roman
El Ruido de Las Cosas Al Caer (Den eylerin Grlts)
Mihr ile Mh
Budalalk Nedir, Nasl Kefedildi?
Eskimek
Grmeyi renmi Gzler

Yazarn deneme ana kmesinde bulunan dier yazlar...
Birey mi, Bencil mi?
Gzelliin Evine Kurulmak
Kendini Anlatma ekli
"Gzel"in Anadilini Konuursak Ne Olur?
stanbul Dinmeyen Bir Esinti Bir Devam Editir
Dnyaya Alan Yol
Yrek Evinde Oturmak
Bir lk
Elveda Bilgi Elveda Akl
Kendini imdiklemek!

Yazarn dier ana kmelerde yazm olduu yazlar...
Szn iei [iir]
Sakin Bir Ac [iir]
Bilemezsiniz [iir]
Gzbebei Turusu [iir]
Sevgiliye Hasretle [iir]
Geceye Kside [iir]
Benimle lr Msn? [iir]
Beste-i Nigar [iir]
Tesirsiz iir [iir]
Kehribar Gzlm [iir]


Ya Irmak kimdir?

Felsefe ve edebiyat a! Yaync, gazeteci ve kitapsever. . .


yazardan son gelenler

 




| iir | yk | Roman | Deneme | Eletiri | nceleme | Bilimsel | Yazarlar | Babali Ktphanesi | Yazar Ktphaneleri | Yaratc Yazarlk

| Katlm | letiim | Yasallk | Sakllk & Gizlilik | Yayn lkeleri | zEdebiyat? | SSS | Knye | ye Girii |

Custom & Premade Book Covers
Book Cover Zone
Premade Book Covers

zEdebiyat bir zlenim Yapm sitesidir. zlenim Yapm, 2023 | Ya Irmak, 2023
zEdebiyat'da yaynlanan btn yazlar, telif haklar yasalarnca korunmaktadr. Tm yazarlarnn ya da telif hakk sahiplerinin izniyle sitemizde yer almaktadr. Yazarlarn ya da telif hakk sahiplerinin izni olmakszn sitede yer alan metinlerin -ksa alnt ve tantmlar dnda- herhangi bir biimde baslmas/yaynlanmas kesinlikle yasaktr.
Ayrntl bilgi icin Yasallk blmne bkz.