..E-posta: ifre:
zEdebiyat'a Üye Ol
Ska Sorulanlar
ifrenizi mi unuttunuz?..
Cumhuriyet fikir serbestlii taraftardr. Samimi ve meru olmak artyla her fikre sayg duyarz. -Atatrk
iir
yk
roman
deneme
eletiri
inceleme
bilimsel
yazarlar
Anasayfa
Son Eklenenler
Forumlar
yelik
Yazar Katlm
Yazar Ktphaneleri



u Anda Ne Yazyorsunuz?
nternet ve Yazarlk
Yazarlk Kaynaklar
Yazma Sreci
lk Roman
Kitap Yaynlatmak
Yeni Bir Dnya Dlemek
Niin Yazyorum?
Yazarlar Hakknda Her ey
Ben Bir Yazarm!
u An Ne Okuyorsunuz?
Tm balklar  


 


 

 




Arama Motoru

zEdebiyat > Deneme > Din > MUSTAFA ESER




23 Ocak 2020
Selefiler - Reformcular  
Reformculuk Sapknlktr.

MUSTAFA ESER


Reformculuk Sapknlktr.


:AAGG:
SELEFLER-REFORMCULAR


     17/18/19 yz yllarda Avrupa/Batnn ekonomik ynden gelierek Mslman corafyasn smrmeye balamas slam toplumunda bir gerilemeye sebebiyet verdi.Bat misyonerleri ve ekonomik gcn kullanarak slam toplumunu etkisi altna ald.slam toplumuna dayatt sekler eitim modeli ile Bat medeniyetini savunan ve Bat normlaryla yaayan ynetici,idareci ve aydnlarla,Mslman toplumlarn uur altna reform fikrini alad.Yetien nesiller slam toplumunun geri kalmln slam dinine mal ettiler.Mslman doan ama Bat normlaryla yetien ve sorunlara yetitii Bat normlaryla areler retmeye alan bu aydnlar Taner Timurun Osmanl Kimlii kitabndaki ifadesiyle bugnk inanlarna ve deerlerine kken aramaktadr.Bu ifade en ok bir ksm Mslman aydnlar ieriyor galiba.
En basit ekliyle sylemek gerekirse Bat toplumunun 16 yz yldaki Reform hareketine zaten ihtiyac vard.nk Hz.sa(as)nn tebli ettii dini bozarak Putperest bir dine dntrmlerdi. Dinlerinin tm kurumlarn,kurallarn bozmulard.Vatikann kontrolndeki Hristiyanlk reforme edilmek zorundayd.Bat dinlerinde yaptklar reformla dine dnmedi.La dini bir medeniyet kurarak dini toplum hayatnn dna kardlar.Bylece elleriyle bozduklar dinin tahakkmnden kurtularak her ynden ilerlemeye baladlar. lerlemelerini doal sonucu olarak gzlerini smrmek iin zelde kendilerine gre genelde tm arka,zelde ise slam dnyasna evirdiler.Tarihi Ylmaz ztunann tespitlerine greher ngiliz veya her Hollandal,dnya nfusundan 10 kiiyi smrmektedir. (Ylmaz ztuna,Hayat Tarih Mecmuas 1965,6)
     slam dininin durumu ok daha farkldr.Kutsal kitabmz Kuran- Kerim vahyedildii gn gibi orjinalliini korumaktadr.Dnya slam toplumlar slam dinini yaadklar iin deil slam dinini yaamadklar iin geri kalmlardr.Din deil toplum reforme edilmelidir.
     Bat medeniyetinden etkilenen ve Bat normlaryla slam dinini deerlendirmeye alan yeni nesil modernistlerin ve reformcularn en byk yanllar budur.Dnyann en basit kuraldr;Her ey emsaliyle kyaslanr.Bu mantkla bakarsanz;slam dini Hristiyanlk ile karlatrlamayaca gibi Kuran- Kerimde ncil ile kyaslanamaz.Bu elma ile armutu toplamak gibi bir eydir ve akla,manta aykrdr.
     Batnn ve sapkn baz slami olmayan ekoller tarafndan uur altlarna enjekte edilen Bat hayranl sebebiyle bilerek ve ya bilmeyerek dinin temellerine zarar vermeye alan-alan diyorum nk slam dininin sahibi ve koruyucusu Allah- Tealadr.-reformcular putperest Hristiyanlk ile Semavi slam dinini karlatrma gafletindedirler.nsan kaynakl yanllar dine mal ederek ihanete imza atmakta,benim,bizim gibi saf mslmanlarn zihinlerini bulandrmaya almaktadrlar.Hedefleri hadisleri ve snneti sorgulayarak Peygamberi itibarszlatrmak,ardndan Kuran- Kerimi tartmaya amaktr.Gnmzde kendisine lahiyat denilen baz trediler Kuran ayetlerini tartmaya balamtr.
     lk genlik yllarmda Ehli Snnet mdafii bildiimiz baz guruplar ve yaynlar baz kiileri Mezhepsiz eklinde tanmlarlar ve sert ekilde eletirirlerdi.
     Baz kiilerin Mezhebi reddetme sebeplerini anlamak mmkn deil desek teaslnda anlamak mmkn.slam tarihinde yksek ilim sahibi ulemadan bazlarnn sper egolar bunun sebebi. Gnzde sper ego toplumun her kesiminde tavan yapt iin artk herkes-ilim sahibi olsun veya olmasn-slami konularda alabildiince ahkam kesiyor.nsanlar byle tehlikeli bir konuda konuurken ilmi yeterlilie sahip olup olmadklarn dnmyorlar bile.Halbuki slami konularda konumak dnyann tehlikeli ii;nk aznzdan kacak bir yanl kelime karnzdaki insan ve ya sizi dinden karabilir.Bir anda Akam Mslman Yatp Sabah Kafir Kalkan insanlarn snfna girebilirsiniz.Allah korusun.
     Okuyucularn malumudur:slam terminolojisinde Peygamber Efendimiz(asv) zamannda olmayan her ey Bidat olarak adlandrlr.Sonradan ortaya kan Bidatlarn bazlarysa Bidat Hasene olarak adlandrlr.Mesela el ykamak iin kpren bir bitki Medineye getirildiinde Hz.mer(ra)bunu Bidat Hasene olarak isimlendirmitir.
     Aratrmalarma gre mezhep ve tasavvufla ilgili kabul etmeme Selefiyecilikle ortaya kt.
     Diyanet slam Ansiklopedisinde Selefiyyetikad konularda Kuran ve Snnetin lafzna bal olan ve tevili kabul etmeyen ekol. Olarak tarif ediliyor.Selef, terim olarak ilim ve fazilet asndan mslmanlarn nderleri saylan ashap ve tbin iin kullanlr. Selefin stnl mmetin en hayrlsnn Hz. Peygamber dneminde yaayanlar, sonra onlarn ardndan gelenler (sonra da onlar takip edenler) olduu yolunda rivayet edilen hadise dayanr (Msned [nr. Arnat], IV, 76-77; Buhr, ehdt, 9, Aśĥbn-neb, 1; Mslim, Feżils-śaĥbe, 210-214). Sahbe ve tbin mezhebinde bulunan fakih ve muhaddislerin yolu eklinde de tanmlanan Selefiyye ayrca Ehl-i snnet-i hssa olarak da anlr (Gazzl, s. 53; zmirli,(M. Sait zervarl.DA)
     Bu tanmyla Selefilie kimsenin kar kmas elbette ki mmkn deil.nk Ehli Snnetn tanm da bu ekilde yazl ansiklopedide : Hz. Peygamber ile ashabn dinin temel konularnda takip ettikleri yolu benimseyenler anlamnda bir tabir.DA) Bildiim kadaryla Ehli Snnet Tasavvuf ehli de yollarn her zaman Snnetee ballk olarak belirtmilerdir. Selefiliin Ehli Hadis olarak balayp nihayetinde bir nevi mezhebe dnmesinde-Kaynaklara gre Selefilik ortaya kndan itibaren bir mezhep olarakSahabe ve Tabiin mezhebi olarak kabul grm-sanrm bni Teymiyyenin pay byk.(Bunlarn banda VII. (XIII.) yzyln ikinci yarsnda yetiip ok sayda eser telif eden Takyyddin bn Teymiyye ve onun en nemli rencisi bn Kayyim el-Cevziyye gelir. Bu ikisinin almalaryla ehl-i hads ekol sistematik Seleflie dnmtr. Bu limlerin en nemli zellii, yaptklar tahlil ve farkl ilm klarla gr ve dncelerini etkin bir konuma getirip kelm, tasavvuf ve felsefe gibi geleneklere alternatif bir seviyeye karma gayretidir.)
     Naslarda Allaha nisbet edilen yed (el), vech (yz), ar (taht, mekn) gibi zelliklerin beer vasflara benzemediini sylemekle birlikte -ki aslnda bu icml bir tevildir-bunlarn keyfiyetlerinin tartlmasna kar karlar.-
     Gazzl lcml-avmnda (s. 53-54) sahbe ve tbin mezhebi olarak nitelendirdii Selef mezhebinin yntem asndan baz temel zelliklerini sayar. Buna gre naslarda yer alan mtebih konularda taknlacak tavr, Allah cisim gibi gsterecek tasvirlerden uzak durmak, Hz. Peygamberin bildirdii her eyi tam bir teslimiyetle tasdik etmek, kavranmas zor olan meselelerde acziyet ve eksiklii kabullenmek, knhne vkf olunamayacak konularda gereksiz sorular sormamak, mnalar anlalmayan lafzlar zerinde akl tasarruf ve yorumlar yapmamak, bu tr meselelerle ilgili aratrmalara girimemek ve daha ok ilimde derinlemi (rsihn) kimselerin rehberliine gvenmektir.DA)
     Buraya kadar yazlanlar ilk dnem Selefilik iin geerli saylabilecek konular.18. Yzyldan itibaren Selefilik farkllat.(Bu balamda birok ilim adam ilk asrlardan sonra dine eitli hurafe ve yanl anlaylarn girdiini, ulem arasnda taklidin yaygnlatn, naslarn ve dier ilk kaynaklarn yerine fukahann, kelmclarn ve mfessirlerin ahs grlerinin nem kazandn, tasavvuf ve tarikatlarn halk miskinletirdiini, dolaysyla yeniden slmn zne dnlmesi gerektiini srarla belirtmilerdir. Bu dnceler ksmen bn Teymiyye tarafndan savunulan grlerle rtt iin slahat limler Seleflikle de ilikilendirilmitir. Sddk Hasan Han, Muhammed Abduh, M. Red Rz, Cemleddin el-Kāsm ve Mahmd kr el-ls bunlardan bazlardr.) Ayn ahslar, din inan ve ilkelerin geleneksel yorum ve ilvelerden temizlenmesi gerektii grn savunmakla birlikte Batnn bilimsel ve teknik ilerleyiinin etkisinde kalarak eitim, ynetim ve siyasette modernleme taraftar olmulardr.dia)
     Burada ksa bir parantez aarak ilk sufilerin de Selefi olduklarn belirtmemiz gerekiyor.nk Ehli Snnet Mutasavvflar kendilerini her zaman Peygamber Efendimiz(asv)ve Sahabelere bal olmakla adlandrmlardr.
     lk dnem zelliklerini kaybederek-dinin ruhundan ve hedeflerinden ziyade lafzna ve ekline vurgu yapan, ahlk boyutunu gz nnde bulundurmayan, tarih tecrbe ve birikimleri, kltrel ve folklorik zenginlikleri reddeden bir sylem gelitiren Modernite ve Radikalizm arasna yerleen Selefilik bu gn bir devletin resmi ideolojisi durumundadr.(Bu arada Suudi Arabistanda ortaya kan ve Muhammed b. Abdlvehhbn yolundan gitmeyi ama edindii iin Vehhb diye anlan, ancak kendini daha ok Selef olarak tantan hareket de Hanbelliin literal yorumuna dayal ve yenilie kapal bir izgiye girmitir.DA)Gnmz selefilerinin ortak zelliklerinden biriside kendileri gibi olmayan herkesi tekfir etmeleridir. Tabanda bunu yapanlarn ounun hi bir ilmi ehliyetleri bulunmad gibi pek ok konuda da eksikleri bulunmaktadr.
     Bu konuyla ilgili olarak aratrma yaparken sizlerle paylamak istediim bir ey farkettim.
     inde bulundurduu btn madde ve kii isimlerinde ok ayrntl bilgiler veren Diyanet slam Ansiklopedisinin bn Teymiyye maddesi sanki batan savma yazlm gibi. Mesela Abduh,Fazlurrahman,Mevdudi gibi isimler hakknda makaleler ok ayrntl bilgi ieriine sahip iken bn Teymiyye maddesinde sadece hayat hikayesi yazlm,sk sk muhalif kadlarn fetvalaryla hapse dt belirtilen bni Teymiyyenin bahse konu fikirleri anlatlmam.bni Teymiyye hakknda internette bolca malzeme-bilhassa Ehli Snnet mdafiilerinde-bulunabilir.Ancak bu sitelerdeki yazlarn sahipleri belli olmad gibi iddialar, bni Teymiyyenin kitaplarndan iktibaslarla desteklenmedii iin salam zemine oturmam durumda.nternetten bulduum amil slam Ans.de ise bni Teymiyye salt vlmekte, hakkndaki iddialara ait bilgi bulunmamakta(bn Teymiyye Kahirede drt kdil-kudtn katld bir mahkemede Allah Tealay insan suretinde alglama crmnden dolay Kahire kalesine hapsedilir. Ehl-i Snnet akidesine muhalif grlerinden ve icmaya aykr fetvalarndan dolay farkl zamanlarda defaatle yarglanp hapisle cezalandrlr..enocak.)
     Yalnzca hsan enocakn kendi web sayfasnda alntlarla desteklenmi ayrntl bilgi mevcut. Bende hsan enocakn sitesindeki bilgilerle devam edeceim izninizle.     hsan enocakn yazdna gre bni Teymiyye de ardllar gibi zamanndaki Ehli Snnet mezheblere-Earilik-ve tasavvufa sert eletiriler yapan ve tekfir eden birisi.Selefilerin ortak zellikleri Mezheb kartldr.Mezhebden kastedilen ise tikadi mezheblerdir.Yani Maturidiyye ve Eariyye mezhebleri.Tasavvufu bilahare ileyeceimiz iin burada Muhyiddin-i Arabinin Akaid-i bni Arabi risalesi hakknda ksa bir alnt yapmak istiyorum.
     e-ehdetl-l baln tayan birinci blmde Allahn birlii ve sfatlar zerinde durulur. Ulhiyyetinde, ztnda ve sfatlarnda tek, mekn tutmak ve bir ynde bulunmaktan mnezzeh olan Allahn Kuranda akland ekilde ve diledii mnada ara istiv* ettii, ztn zaman ve meknn kuatamayaca, zira mekn da zaman da onun yaratt, diledii zaman kalp ve gzlerle grlebilecei, ar yaratp istivy snr kld, krs*yi var edip yeri ve gkleri onun iine ald anlatldktan sonra ilim, irade ve tekvin sfatlar yetlerin altnda izah edilir. Kinatta mevcut ztlk, ayrlk ve benzerliklerin btnyle ilh iradenin sonucu olduuna, kll iradenin her eyi kuattna, lemin yokken ezel ilim ve iradeye gre yaratldna dikkat ekilerek kelm, sem ve basar sfatlarna ksaca temas edilir. Daha sonra yegne filin Allah olduu belirtilerek birinci blm tamamlanr.Akaidi bni Arabi-Yusuf evki Yavuz-DA)
     Grld zere Selefilerin iddetle kar ktklar genelde tm Ehli Tasavvuf zelde ise eyhi Ekber bni Arabinin itikadi olarak her hangi bir eksii veya yanl bulunmamaktadr.Dolaysyla tekfir edilmesine gerek yoktur.Zaten Mslmanm diyen birisini tekfir etmenin vebali ok byktr Allah korusun.
     Burada tartma konusu olan itikadi mezheblere ksaca deinmek faydal olacaktr.:
     ...Daha nce siyas ve itikad birer frka olarak ortaya kan Hricler ile adan sonra II. (VIII.) yzyln balarnda ilh sfatlar nefyeden Cehmiyye,ardndan itikad konularda naslar tevil ederek akl nakle hkim klmaya alan Mutezile teekkl etmeye balam, bunlara bir tepki olmak zere Mebbihe ve Mcessime ortaya km,fakat bu akmlar mslmanlarn ounluu tarafndan ehl-i bidat diye adlandrlmtr.II.(VIII.) yzyln balarnda Hasan- Basrden itibaren olumaya balayan Ehl-i snnet akaidi,bir taraftan itikad konularda naslara smsk balanmay zaruri ve yeterli gren mam Mlik, fi ve Ahmed b. Hanbel gibi belli bal muhafazakr limlerin oluturduu Selefiyye, dier taraftan naslar esas almakta birlikte itikad meseleleri akl ilkeleriyle teyit etmeyi gerekli bulan Eb Hanfe ile rencileri, ayrca bn Kllb el-Basr, Hris el-Muhsib, Eb Ali el-Kerbs, Ebl-Abbas el-Kalnis gibi limlerin ncln yapt kelmclar tarafndan temsil edilmekteydi...
     Eariyye kaynaklar, Mutezile iinde yetiip bu mezhebin nemli limlerinden biri olan Ebl-Hasan el-Earnin itikad ve fikr hayatndaki deiiklii onun ryasnda defalarca grd(gnmz selefilurinin de Salih rya,keif ve keramete ar tepkili olduklar aklmzda bulunsun ltfen) Hz. Peygamberin mnev tenbihine balam ve Allahn yaknda kendisini seven bir topluluk getireceini bildiren yetin(Ey iman edenler! Sizden kim dininden dnerse, (bilin ki) Allah onlarn yerine yle bir topluluk getirir ki, Allah onlar sever, onlar da Allah' severler. Onlar m'minlere kar alak gnll, kafirlere kar gl ve onurludurlar. Allah yolunda cihad ederler. (Bu yolda) hibir knaycnn knamasndan da korkmazlar. te bu, Allah'n bir ltfudur. Onu dilediine verir. Allah ltfu geni olandr, hakkyla bilendir. Mide : 54) kendi mezheplerini mjdelediini kaydetmise de Earde bu deiikliin meydana gelmesinde Eb Hanfeden itibaren gelien Snn kelm hareketi nemli rol oynam ve onun ahsnda mkes bulmu olmaldr....
     Earnin, Mvernnehirde Eb Mansr el-Mtrd, Msrda Eb Cafer et-Tahvye paralel olarak,yaad devirde Ehl-i snnetin imam saylan Ahmed b. Hanbelin naslardan belirleyip savunduu itikad esaslar, daha nce Eb Hanfe ile bn Kllbn yapt gibi akl ilkeleriyle teyit edip uzlatrmaya almasndan sonra slm dnce tarihinde yeni bir dnem balam ve kelm ilmi Ehl-i snnet limlerince mer kabul edilerek temel din ilimlerden biri haline gelmitir. Earnin Ehl-i snnet akaidini kelm metotla savunmas byk yanklar uyandrm, fi ve Mlik limlerinin pek ou ile baz Hanef ve Hanbel limleri onun metodunu benimseyip gelitirmeye balamlardr. Eariyyenin ksa zamanda geni bir yelpazeye yaylp Ehl-i snnetin en byk kolu haline geliinde nakille akl birletiren mutedil bir metot kullanmasnn ve mensuplarnn tasavvufa olumlu bakmasnn nemli rol oynad kabul edilir....DA Yusuf evki Yavuz )
     Mtridiyyenin kuruluunu Eb Hanfeye kadar geriye gtrmek mmkndr. Benimsenen yntem ve temel kelm grlerine ilham veren ana fikirlerin Eb Hanfe tarafndan ortaya konmas bunu teyit eder. slm dnyasnda oluan siyas, fikr ve itikad zmrelemeler sonunda Havric, Cehmiyye, Mutezile, Cebriyye, Mebbihe ve a gibi belli bal itikad ekollerin teekkl etmeye balad II. (VIII.) yzyln ilk yarsnda Eb Hanfe Kurana ve lim sahblerin grlerine dayanarak slmn ana ilkelerini belirlemeye almtr. tikad konular akl bilgilerle temellendirmi ve bu bilgiler rencileri tarafndan kendisine nisbet edilen eserlerde nakledilmi, hadisilerin bidat olarak eletirdikleri kelm yntemine bavurmay zaruri grmtr (el-lim vel-mteallim, s. 11-12). Matrdnin, eserlerinde Eb Hanfenin fikirlerini nakledip benimsemesi, bunlarn Kurana uygun olduunu belirterek dorulamaya almas ve eletirenlere kar savunmas (Kitbt-Tevĥd, s. 483, 593, 615; Tevltl-Ķurn, vr. 17a, 42a, 87a, 136a), ayrca Mtrdiyyenin nemli kelmclarndan Ebl-Mun en-Nesefnin Eb Hanfeyi ekoln nderi (imam) olarak gstermesi, ilh sfatlarn tenzihi bir yaklamla ilk defa onun tarafndan incelendiini, kelmclarn daha sonra ona uyduunu belirtmesi ve Mtrdnin kelmda ve fkhta Eb Hanfeye uyduunu aka ifade etmesi, Eb Hanfenin Mtrdiyyenin grlerinenclk yaptn kantlayc mahiyettedir (et-Temhd, s. 16-17; Tebśratl-edille, I, 148-149, 161-162).DAYusuf evki Yavuz)
     (Hlasa Maturidi'nin metodunda akln herhangi bir arla ve yanlla sapmakszn ve haddini amakszn byk bir yeri ve deeri vardr. Bazlar akla bu kadar ehemiyet verdii iin Maturidiyye, selefiyyeden daha ok Mu'tezile'ye yakndr, demilerdir. Bir dikdrtgen e linde bir alann ucunda Selefiyye yani ehl-i hadis, teki ucunda Mu'tezile bulunur. Alann Mu'tezile'ye bitiik 1/4 inde Maturidiyye, Muhaddislerin yannda E'ariler mevcuttur, demiler.zmirli smail Hakk gibi baz alimler bunun aksini sylemilerdir. Yani Selefiyyenin yannda Maturidiyye yer alr demilerdir. Maturidi, Bid'at cereyanlarndan nisbeten korunmu Maverannehir blgelerinde Mu'tezileden baka Dehriyye ve Seneviyye mensuplarna kar istikrarl mcadeleler vermitir. Kitabu'tTevhid, bunlar gibi sapk fikir ve cereyanlan iine alan ve bunlarn gerei gibi rtlmesine. alan en deerli ve en eski bir vesika mahiyetini tamaktadr. Maturidiyye ve E'ariyyeden mteekkil Ehl-i snnet keanclarna gre akl ile nakil arasnda bir atma olmamaldr. Bunlar akaid konulann aklarken akli delil ve aklamalan ile naslarn ifadeleri arasnda bir elikiye dmemilerdir. Mu'tezile ise, naslar bazen yanl yorumlam bazen de akln hududunu aan konularda akl kullanmlardr. Mesela akln kendiliinden aklama yapmaa selahiyetli olmad ahiret ahvali, efaat, mizan,srat r'yetullah gibi sem'iyat konularnda naslar ya reddetmi veya te'vil etmilerdir.MATURD'NN KELAM METODU Muhiddin BAEC)
     Ehli Snnet tasavvufunu ayr bir balk altnda inceleyeceimiz iin konumuza devam edelim.
     slam dini ve reform yan yana kullanlnca genellikle birka isim akla gelir.bni Teymiyye, Efgani,Hamidullah,Abduh ve Mevdudi.Bu isimler gnmzdeki Modernist ve din reformcularnn referans kaynaklardr ayn zamanda.Hatta bni Teymiyye fikirleriyle Vehhabi mezhebinin fikir babas bile saylabilir.Ehli Snnet mdafilerinin dnceleri bu ekilde.
     Gemiten bu gne Selefilerin gze arpan ortak zellikleri yle:
     Birincisi; genellikle hepsi Tasavvufa kar olmalaryla tannyor.Efgānye gre insan ruhu, akl aan konular hakknda da bilgi edinme kabiliyetine sahiptir; tasavvuf buna ulaabilmek iin baz usuller gelitirmitir. Ancak tasavvuf erbabnn sradan insanlarn bilemedii eyleri anlatmak amacyla kullandklar dil naslarn zhiriyle badaacak ekilde yorumlanmad takdirde inkra yahut yanl anlamalara yol aabilir (Htrt, s. 205-208).
     bn Teymiyye en sert eletirilerini tasavvufa yneltir.bn Arabiyi ve onun grlerini benimseyen mutasavvflar aka tekfir eder..enocak)
     Yazara(Fazlurrahman) gre halkn dini tutum ve dnceleri karsnda taviz verme yolunu semi olan sufilik, zamanla onlara teslim oldu ve bylece sekizinci/on drdnc yzyln balarnda dn olmayan bir noktaya varld. Sufilie giren bu yeni unsurlar arasnda zellikle mzik, raks ve zorlayc beden hareketleri bata gelmekteydi. Halk inanlarnn ortaya kard bu durum tasavvufun idealini yerinden skp atmamakla beraber onun vehesini kkl bir deiiklie tabi tutmasn esefle belirten Fazlur Rahman, slam toplumunun pratik adan bir ruh gne uradnn kanaatindedir (s.238). Ancak burada unu da karmamak gerekir. Mellifin sufiliin slamn yaylmasnda byk bir kanal olduu dncesindedir.Prof. Dr. Fazlur Rahman, slam, ev. Mehmet Da - Mehmet Aydn, Ankara Okulu Yaynlar, Ankara 2016

     kincisi;Yine genellikle Kuran bize yeter mantyla konuuyorlar,pek ou hadis ve Snnete karlar.Bilhassa gnmz modernistleri/reformcular ii hadis ve snneti tamamen reddetmeye kadar gtrdler.
     ncs;Genellikle mezheplere karlar.(stanbula ikinci geliinde Efgānnin meclisine devam edenlerden Hseyin Dni onun felsef merepli, tasavvufa meyilli, farzlar edda titizlik gsteren, Hanef mezhebini benimsemi bir kii olduunu kaydeder. Ancak Efgānnin mezhep anlay her eyden nce hogrye dayanr. Nitekim, Ben mezhep imamlarn kendimden byk grmyorum ki birinin yoluna gireyim Bir meselede onlardan birinin grn benimsiyorsam birok meselede muhalif kalabiliyorum demektedir (a.g.e., I, 106, 128; kr. Abdullah Kudszde, XIII/5-7, s. 364)
     Drdncs ,belki de en nemlisi Reformcularn pek ou mucizelere souk dururlar ve hatta inkar edercesine ifadeler kullanrlar.Bazlar ii o raddeye getirdiler ki;Kuran- Kerim,Hadis,Snnet ve Peygamberimiz(asv)-kastl olduunu dnmek iin pek ok sebep var- tartamaya aarak itibarszlatrmaya alyorlarVe hfzettikleri ilimle akli deliller getirerek mucizeleri sradan olaylara indirgemeye alrlar.(Misal:Hz.sa(as)n kundakta konumas,sra ve Mirac gibi)
     Gnmz reformcularnn en belirgin zellikleri ise-bu iddiam tamam iin geerli-SPER EGO sahibi olmalar.Unutulmamal ki eytan kibri yznden huzurdan kovuldu.Allah muhafaza!!!
     Yukarda ksaca izah etmeye altmz gibi mezhepler bir mecburiyet sonucunda domutur.Fetihler dneminde farkl toplumlarn (mecusi,yahudi,hristiyan vb.) slam egemenliine girmesi sonucunda itikadi tartmalar ortaya knca slam itikadnn zarar grmemesi iin Kelam ilmi ortaya kt.Hem mam Maturidi hem mam Eari Akaid konularndaki fikirleriyle Ehli Snnet Akaidini oluturdular.
     Gnmz selefi-reformcularnn kar ktklar mezhepler bunlar.Mslmanlarn itikadlarn korumak iin ortaya kan insanlara niin kar klr ki?
     Gemi yllarda internette bulduum mescere ktphanesi 1.0 iinde bulunan amil slam Ansiklopedisinin SELEFYYE maddesinde unlar yazl;
     Mu'tezile ekolnn akaid konularndaki akl yorum ve izahlarna kar kan ve zellikle nass'daki mteabih (farkl anlay ve yoruma msait) ifadelerin te'viline iddetle muhalefet eden Selef limlerinin akaid sistemlerini u yedi temel prensip karakterize etmektedir:
1- Takdis: Cenab- Allah' anna uygun dmeyen eylerden tenzih etmek.
2- Tasdik: Kur'an- Kerim ve hadislerde Allah'n isim ve sfatlar hakknda nasl bir ifade kullanlm ve ne sylenmise, onlar olduu gibi kabul etmek; yani, Allah' bizzat kendisinin ve peygamberinin tantt gibi bilip tasdik etmek.
3- Aczini itiraf etmek: Bilhassa nass'ta geen mteabih ifadeler konusunda tevil ve yorum yapmadan, bu konuda aczini kabul etmek.
4- Skt (susmak): Yine nass'ta geen mteabih ifadeleri anlamayanlarn, bunlar hakknda soru sormayp susmalar.
5- msak (uzak tutma): Mteabih ifadeler zerinde yorum ve te'vilden kendini alkoymak.
6- Keff: Mteabih olan hususlarla zihnen bile megul olmamak.
7- Ma'rifet ehlini teslim: Mteabihe giren konular bilmesi mmkn olan Hz. Peygamber, Sahabe, evliya ve mtehasss limlerin sylediklerini kabul ve tasdik etmek (smail Hakk zmirli, Yeni lmi Kelam, stanbul 1339/1341, I, s. 98 v.d.; Neet aatay - . Agah ubuku, slm Mezhepleri Tarihi, Ankara 1976, s. 191).
     Drdnc hicr yzyldan sonra Selef inancn zellikle Hanbel mezhebine bal olan ulema devam ettirmitir. Selefiyenin mteahhirinini yani sonraki dnem temsilcilerini bn Teymiye (751/1350), bnl-Vezir (840/1436) ve evkn (1250/1834) gibi alimler tekil eder.
     Son derece muhafazakr bir zellik gsteren Selef akidesi, halk tabakas (avam) iin en sade ve gvenilir bir yol olarak kabul edilmitir. Ancak eitli felsefe ve kltrleri tanm olanlar iin, Selefin bu metodu yeterli grlmemi; bunlar iin Ehl-i Snnet kelamclarnn metodu daha uygun bir yol olarak gsterilmitir.
     Selefiyye mezhebi mstakil ve birlikli bir mezheptir. Ancak, konu ve meseleleri ksa (icmali) ve geni, teferruatla ele almalar bakmndan iki ksma ayrlabilir. nceki, yani ilk dnem (Mtekaddimn) Selefiye, icmal ile yetindikleri halde; daha sonraki (Mteahhirn) Selefiye, tafsile nem vermitir. Selefiye mezhebine dair ilk bilinen eser mam Ebu Hanife'nin Fkh- Ekber'idir. Tafsile itina edenlerin banda bn Teymiye bulunur. Selefiye mezhebine mensup olanlarn hepsi Ehl-i Snnettendir (smail Hakk zmirli, a.g.e., I, s. 105 v.d.) Necip TAYLAN(Mescere e ktphanesi iinde bulunan amil slam Ansiklopedisi)
     Yukardaki alntdan sonra benim merak ettiim udur ki:Bu gnk Ehli Snnet inancyla ortaya k slam Akaidini korumak olan Selefilik mezhebi arasnda ne fark vardr? Grdnz zere fark yoktur.O zaman gnmz selefileri ve onlardan etkilenenler niin Ehli Snnet Tasavvufumntesiplerini irkle itham ederler acaba?

     Gnmz Selefilik iddiasndaki kiilerin takipisi olduklar isimlere gemeden Ebu Bekir Sifil hocann bu kiiler hakkndaki ksa grlerini alntlamak istiyorum izninizle:

Soruda zikredilen srayla bu isimler zerinde ksaca durmadan nce genel bir tesbit yapalm: Bir kimsenin Ehl-i Snnet olup olmad, zellikle onun itikad grlerine baklarak bilinir.tikad sahada Ehl-i Snnet izgiyi benimsemi olan bir kimse,Fkh/amel sahada drt mezhep dnda kalan bir mezhebi iltizam etmi olabilir; ya da mstakil mezhep sahibi olduunu ileri srebilir. Onun bu iddiasn tartmak ayr bir konudur; itikad tercihi ile bu nokta birbirine kartrlmamaldr. Sz gelimi bn Cerr et-Tabernin mstakil mezhep sahibi olduu, kaynaklarda nakledilegelen bir husustur; yani o, drt mezhepten birine bal deildir. Bununla birlikte et-Tabernin Ehl-i Snnet olmadn syleyen bir alimin mevcudiyetinden ben ahsen haberdar deilim.bn Hazmda bu noktada ilgi ekici bir rnektir.Fkh grleri hayli tartlm olmakla birlikte onun da Ehl-i Snnet olmadnn sylendiini bilmiyorum. Son olarak Celluddn es-Syt rneini zikredebiliriz.Mstakil itihad seviyesine ulatn bizzat kendisi sylemitir; ama onu da Ehl-i Snnet dnda gren kimse yoktur
Mevdudi:Ehl-i Snnetitikadna yzde yz uymayan bir takm grleri olduu malumdur.Fkh sahada da kendi tercihleri bulunduunu biliyoruz. Eserlerinden istifade edilebilir, ama her syledii tasdik edilmemelidir.
Seyyid Kutub.
Cemleddin Efgn: Gerek kimlii hakknda bir yn tartma yaplm olsa da,ii olduu aktr.tikad sahadaki izgisi yannda,Fkh mezhepler hakkndaki grleri ile de Modernist slam anlayna kaynaklk etmitir.En byk eserinin Muhammed Abduh olduunu syledii hatrlanacak olursa,Abduhtan baka geriye pek bir eser brakmadn sylemek yanl olmaz.
Muhammed Abduh:Mucize vs. konusunda Ehl-i Snnet itikadyla rtmeyen grleri bulunduu malumdur.Bunlardan bir ksmn ele alan bir makalemi inallah ok yaknda faaliyete balayacak olan internet sitesinde okuyabilirsiniz.Fkh alanda da kendisini mezhepler st bir konumda grmtr.
Muhammed Hamidullah:Mira vb. Konularda Ehl-i Snnet ulemasnn benimsedii izgiyle rtmeyen yorumlar vardr. Eserleri istifade edilebilir olmakla birlikte, dikkatle okunmaldr.Hamidullah ve dilimizde ona yazlm reddiyelerden ikisi ile ilgili olarak yine sitede uzun bir makalem yer alacak
Yusuf el-Karadv:
bn Teymiyye ve bnul-Kayym (el-Cevz deil,el-Cevziyye): Gerek yaadklar dnemde, gerekse ldkten sonra grleri slam aleminde en ok tartlan isimler arasnda yer alrlar. tikad noktada Ehl-i Snnet Kelam ulemas ile Mutasavvflarn izgisini eletirmi, Selef anlaya vurgu yapmlardr. Ancak tikad sahada gerek tebih/tecsim akidesini tahkim eden durular, cehennem hayatnn son bulacan syledikleri, gerekse Fkh alanda talak meselesinde olduu gibicmaa aykr grleri malumdur. Her ikisi hakknda da pek ok reddiye kaleme alnmtr. Eserleri mutlaka okunacaksa dikkatli olunmaldr.
bn Rd.
Milli Gazete 19 Haziran 2004



Syleyeceklerim var!

Bu yazda yazanlara katlyor musunuz? Eklemek istediiniz bir ey var m? Katlmadnz, beenmediiniz ya da dzeltilmesi gerekiyor diye dndnz bilgiler mi ieriyor?

Yazlar yorumlayabilmek iin ye olmalsnz. Neden mi? nanyoruz ki, yreklerini ve dncelerini ekinmeden okurlarna aan yazarlarmz, yazlar hakknda fikir yrtenlerle istediklerinde diyaloa geebilmeliler.

Daha nceden kayt olduysanz, buray tklayn.


 


zEdebiyat yazar olarak seeceiniz yazlar kendi kiisel ktphanenizde sergileyebilirsiniz. Kendi ktphanenizi oluturmak iin buray tklayn.

Yazarn din kmesinde bulunan dier yazlar...
slam Felsefesi - slamn Felsefesi - Mslmann Felsefesi
Kelimeler Kavramlar - Reform - slamda Reform
Kelimeler - Kavramlar - Oryantalistler
Yaratc - Yaratma
Kelimeler Kavramlar - Kelam lmi
Elfaz - I Kfr
Kelimeler - Kavramlar - bni Teymiyye
Kelimeler Kavramlar - Mmin - Mslman - Veli
Kelimeler - Kavramlar - Felsefe
Kelimeler Kavramlar - Merak Ettiklerim

Yazarn deneme ana kmesinde bulunan dier yazlar...
Amatr Yazarn ilesi
Zafer Toprak Syleisi - Tarih
Kelimeler Kavramlar - nsan Anlatan Bir Kelimedir
Okur Haklar
Kuran Kerim nsan Anlatr
yiler ay er
Kelimeler Kavramlar - Akl Cehalet

Yazarn dier ana kmelerde yazm olduu yazlar...
Bereli 25 [Roman]
Bereli 28 [Roman]
Bereli 30 [Roman]
Bereli 33 Final [Roman]
Bereli 21 [Roman]
Bereli 32 [Roman]
Bereli 29 [Roman]
Bereli 31 [Roman]
Bereli 23 [Roman]
Bereli 24 [Roman]


MUSTAFA ESER kimdir?

50 YAINDAYIM. MEMURUM. K OCUUM VAR.

Etkilendii Yazarlar:
HERKESTEN VE H KMSEDEN


yazardan son gelenler

 




| iir | yk | Roman | Deneme | Eletiri | nceleme | Bilimsel | Yazarlar | Babali Ktphanesi | Yazar Ktphaneleri | Yaratc Yazarlk

| Katlm | letiim | Yasallk | Sakllk & Gizlilik | Yayn lkeleri | zEdebiyat? | SSS | Knye | ye Girii |

Custom & Premade Book Covers
Book Cover Zone
Premade Book Covers

zEdebiyat bir zlenim Yapm sitesidir. zlenim Yapm, 2024 | MUSTAFA ESER, 2024
zEdebiyat'da yaynlanan btn yazlar, telif haklar yasalarnca korunmaktadr. Tm yazarlarnn ya da telif hakk sahiplerinin izniyle sitemizde yer almaktadr. Yazarlarn ya da telif hakk sahiplerinin izni olmakszn sitede yer alan metinlerin -ksa alnt ve tantmlar dnda- herhangi bir biimde baslmas/yaynlanmas kesinlikle yasaktr.
Ayrntl bilgi icin Yasallk blmne bkz.