..E-posta: ifre:
zEdebiyat'a Üye Ol
Ska Sorulanlar
ifrenizi mi unuttunuz?..
Sevgi en azgn yrei uysallatrr, en uysal yrei azdrr. -Alexis Delp
iir
yk
roman
deneme
eletiri
inceleme
bilimsel
yazarlar
Anasayfa
Son Eklenenler
Forumlar
yelik
Yazar Katlm
Yazar Ktphaneleri



u Anda Ne Yazyorsunuz?
nternet ve Yazarlk
Yazarlk Kaynaklar
Yazma Sreci
lk Roman
Kitap Yaynlatmak
Yeni Bir Dnya Dlemek
Niin Yazyorum?
Yazarlar Hakknda Her ey
Ben Bir Yazarm!
u An Ne Okuyorsunuz?
Tm balklar  


 


 

 




Arama Motoru

zEdebiyat > Eletiri > Sinema ve Televizyon > Ya Irmak




18 Eyll 2023
Trk Sinemasnn Ezberini Bozan Ynetmen  
Ya Irmak
On sekiz yamdan beri aldm filmleri bilgisayarma kopyalayp bugn devasa bir film arivi sahibi oldum. Yani bugn 43 yandaym ve 17 bine yakn film arivim var...


:AIB:
On sekiz yamdan beri aldm filmleri bilgisayarma kopyalayp bugn devasa bir film arivi sahibi oldum. Yani bugn 43 yandaym ve 17 bine yakn film arivim var. Bu filmlerin ou yabanc, Trk filmi oranm ise elliyi gemez. nk izlediimiz Trk filmleri -son on yl hari- gerekten klieler yznden seyredilmekten ziyade eziyete dnyordu. O filmlerde rnein, bir kadn oyuncu: ok korkuyorum diyorsa, bela yakn demekti, nk kadnlarn bo yere korktuklar hayatta hi grlmemiti. Yine baroldeki bir kadn oyuncu kesik kesik, kuru kuru ksryorsa, oyuncumuz ksa bir zaman sonrasnda ya veremden ya kanserden ya da adn duymadmz bakaca bir hastalktan lecek demekti. Yani gerek hayatta insanlar bu ekilde ksrdklerinde lmezlerdi belki ama Trk filminde bu ekilde ksrmek kesinlikle lme iaret ederdi

Elbette severek, haz duyarak seyrettiim muhteem Trk filmleri de var. rnein; Gurbet Kular, Susuz Yaz, Selvi Boylum Al Yazmalm, Ekya, Uurtmay Vurmasnlar, Uzak, K Uykusu, Bir Zamanlar Anadoluda ve Ahmet Uluay imzal Karpuz Kabuundan Gemiler Yapmak Aslnda bu filmlerin saysn oaltabilirim ama zihnimin eperlerinde kalan isimler imdilik bunlar. Zira bu yaznn konusu izlediim bu filmler deil, ynetmeninin de ismini zikrettiim Karpuz Kabuundan Gemiler Yapmak hakknda birka kelam etmek istiyorum.

zlediim Trk filmleri arasnda gerekten ok etkilendiim bir film bu. Uluayn filminin dier Trk filmlerinden ayran bir sr farkl zellii olduunu peinen sylemeliyim. Hatta bu filmin sevdiim yan Trk sinemasndan tandmz o bilindik ezberlerden habersizmi gibi yapmasyd. Sinemann gndelik hayata ilikin iaret dilini bozup farkl bir iaretler dizgesinin adeta bir habercisiydi. Bu filmde gen bir kz bir olana mektup yazarken grmeniz kzn o mektubu gndereceini filan ima etmez; sadece kadnn mektup yazdn gsteriyordu. Bu film, kydeki iki acar gencin hayallerine kavumasn anlatmyor; sadece hayal kurduklarn anlatyordu. Bu filmde kasabann giriken ve en dul kadnlar -Trk filmlerinin tarada dul bir kadn ezberinin aksine- tacize uramyor, gen ve gzel kzlaryla yaayp gidiyorlard. Bu filmde kk ya da ergenlik andaki erkek ocuklar, elik omak oynayp koyun gtmyor; Trk sinemasnn yeni gerekilik ve yeni dalga ekollerini kopya etmeye alan trlerinde olduu gibi kadnlar kyn hamamnda ya da dere kenarnda ykanrken rntgenlemeye almyordu. Oturup tahta ile ivi ile alet yapp film gstermeye alyorlar; ampulleri birbirine ekleyip projektr filan yapyorlar

Rahmetli Uluayn en beendiim ve sevdiim taraf ise yllar nce kendisini Ali Krcann Siyaset Meydannda aalayan ve 2012 ylnda vefat eden Yusuf Kurenli gibi tannan ynetmenimizin kibrinden taan kylden sinemac m olurmu? bu ne cret? ezberlerini alaa etmi olmasyd te bu film hepimize normal hayatn; ama zellikle de ky-kasaba gerekliinin iinden taze, muhteem, leziz medeni bir filmi sunuyordu hepimize. stelik kente kar ky gzellemesi yapmaya filan ihtiya duymadan yapyordu bunu. Kyde film gstermeye almak ve ilerde kendi filmlerini ekmek isteyen iki gencin hikyesi gibi srreel bir hikye ynetmenin zgemiinden tad izlerle gereki ve tandk bir lezzete dnyor ve yaymland yllarda Ankara Film Festivali bata olmak zere yerli ve yabanc bir sr birok otoriteden dller almt. Elbette stad Yusuf Kurenli bu dllere o dnemde ne diyordu bilemiyorum

Bir oban, yaad tabiat parasnn gzelliklerine bakp hayran olmaz; oban onu kanksamtr ve o gzellik onda bir yapt iin gerekli olan cokuyu uyandrmaz. Pastoral iir, obandan kmaz; pastoral iir o gzellikleri bir saatliine izleyip hayret eden kentli adamdan kar. te bu tez kimin teziydi bilemem amma sinema tarihinde bu tez Uluay tarafndan net bir ekilde rtlmt. Trk sinema tarihinde elbette yukarda da bahsettiim gibi klasiklemi yaptlar var. Ve bu yazmda sizlere rahmetli Uluayn kamerasyla iir yazdn iddia edecek filan deilim. Ama Uluayn yaad gereklii kanksama ve elindeki nimete krleme tuzandan kurtulmu ender ynetmenlerden biri olduunu ok rahat bir ekilde iddia edebilirim. Tabii ki kenti bilen; kente, orada yaayan izleyiciye hayatnda neyin eksik olduunu duyumsatacak kadar vkf bir ynetmen olmas, onu yukarda alntladm tezin ierdii obandan elbette ayryor; yani bu manada sz konusu tezin sahibine de tamamen hakszlk etmemek lazm. O halde yle diyelim: Uluay, kyde domu bym ve kyde sinema yapmaya balam ve hali hazrda kyde yaamay seen birinin ky malzemesinden kentte yaayan adam da kuatabilecek bir yapt karabilmesinin mmkn olduunu kantlayan ilk Trk ynetmen ve senaristlerimiz arasna girmi nadir insanlardan biridir.

Evet, Uluayn yanstt kyde hayal kurma yks bir any puslu bir imdinin vizrnden canlandrmaya kalkmyor; hali hazrda o gereklii, o safl o przszl koruyan bir insann imgelemiyle yaama dahil ediyor. ok basit bir rnekle izah etmek gerekirse; kentli bir ynetmenin ustasndan dayak yiyen ocua bir drama nesnesi olarak bakmas olasl oka yksektir deil mi? Zira ocuk iilerin durumundan tutun da ataerkil bir yapda yetien bir ocuun birey olabilme srecine kadar, zihnini donatan birok sahici kayg vardr. Oysa Uluay byle bir olguyu ve o olguyu kuatan gerekliin iinde kalarak, hi de abartmadan ve kentli insan tarafndan da deil, ocuk tarafndan nasl alglanyorsa yle sunuyor hepimize. Zira, Uluay iin Recepin sevdii kza vermek iin uzatt cevizleri yere drp bir daha toparlayamamas ya da salarn bir kumpas sonucu kestirmek zorunda kalp tek cazibe aracn yitirmi olmaktan dolay mthi bir acya gark olmas, dier ocuun; Mehmetin, ustasndan dayak yemesinden daha hznl, daha gerek bir eydir. nk perdede izlediimiz kentli duyarllklar kopya eden bir ynetmen deil adam. indeki kyl ocuunu konuturan bir ky ynetmeni kendisi. te bu fark, Uluayn sinemasn zgn ve muhteem bir yapt haline getiriyor. Umarz bu lkede sinema sektrnn tekelini elinde tutanlar tarafndan bilinli bir ekilde bu tarz insanlarn nne serilen engeller ve imkanszlklar bir ekilde kalkar Yeni Trkiye Yzylnda Ahmet Uluay gibi ynetmenlerin says artar diye mit ediyorum.

Baka bir karpuz kabuundan sinemann ezberini bozacak yeni yeni yzlere, yeni szlere bu lkenin ihtiyac olduunu dnyorum. Haksz mym?

Kaln salcakla.



Syleyeceklerim var!

Bu yazda yazanlara katlyor musunuz? Eklemek istediiniz bir ey var m? Katlmadnz, beenmediiniz ya da dzeltilmesi gerekiyor diye dndnz bilgiler mi ieriyor?

Yazlar yorumlayabilmek iin ye olmalsnz. Neden mi? nanyoruz ki, yreklerini ve dncelerini ekinmeden okurlarna aan yazarlarmz, yazlar hakknda fikir yrtenlerle istediklerinde diyaloa geebilmeliler.

Daha nceden kayt olduysanz, buray tklayn.


 


zEdebiyat yazar olarak seeceiniz yazlar kendi kiisel ktphanenizde sergileyebilirsiniz. Kendi ktphanenizi oluturmak iin buray tklayn.

Yazarn sinema ve televizyon kmesinde bulunan dier yazlar...
Sinema Kltrel Meselemiz Haline Ne Zaman Gelecek?
The Man Who Wasnt There 2001 (Orada Olmayan Adam)
it Filminin Dndrdkleri (Rabbit - Proof Fence 2003)
25. Saat Filmi
Scenes Of A Sexual Nature (Ak Manzaralar) Filmi zerine
Bize: "Bol Acl" Ak Ltfen
Amistad Filmi ve Trkiyeye Gelen 70 Afrikal Devlet Bakanlar
Big Eyes (Byk Gzler) 2014 Filmi zerine
Dnyann Btn Sabahlar (Tous Les Matins Du Monde 1991) Filmi zerine Birka Kelam
Yapay Zeka (Artificial Intelligence 2001) Filmi zerine Birka Kelam

Yazarn eletiri ana kmesinde bulunan dier yazlar...
Seviye
Neyimizi Kaybettik
Dikkat Bu Bir Siyasi Yazdr!
Hizipi Memur Partisi Chp
Katilleri Tanyoruz
Arzu Yeterli Deil
Sempati ve Antipati
Bir atma Zemini Olarak Kltr
Yarn Bekleyebilir iir Kitab zerine
Sorumlulua Davet

Yazarn dier ana kmelerde yazm olduu yazlar...
Gzbebei Turusu [iir]
Sakin Bir Ac [iir]
Bilemezsiniz [iir]
Szn iei [iir]
Ayrln Bitii [iir]
Sevgiliye Hasretle [iir]
Geceye Kside [iir]
Benimle lr Msn? [iir]
Beste-i Nigar [iir]
Tesirsiz iir [iir]


Ya Irmak kimdir?

Felsefe ve edebiyat a! Yaync, gazeteci ve kitapsever. . .


yazardan son gelenler

 




| iir | yk | Roman | Deneme | Eletiri | nceleme | Bilimsel | Yazarlar | Babali Ktphanesi | Yazar Ktphaneleri | Yaratc Yazarlk

| Katlm | letiim | Yasallk | Sakllk & Gizlilik | Yayn lkeleri | zEdebiyat? | SSS | Knye | ye Girii |

Custom & Premade Book Covers
Book Cover Zone
Premade Book Covers

zEdebiyat bir zlenim Yapm sitesidir. zlenim Yapm, 2023 | Ya Irmak, 2023
zEdebiyat'da yaynlanan btn yazlar, telif haklar yasalarnca korunmaktadr. Tm yazarlarnn ya da telif hakk sahiplerinin izniyle sitemizde yer almaktadr. Yazarlarn ya da telif hakk sahiplerinin izni olmakszn sitede yer alan metinlerin -ksa alnt ve tantmlar dnda- herhangi bir biimde baslmas/yaynlanmas kesinlikle yasaktr.
Ayrntl bilgi icin Yasallk blmne bkz.