..E-posta: ifre:
zEdebiyat'a Üye Ol
Ska Sorulanlar
ifrenizi mi unuttunuz?..
Kitaplarla dolu bir oda, ruhlu bir beden gibidir. -Cicero
iir
yk
roman
deneme
eletiri
inceleme
bilimsel
yazarlar
Anasayfa
Son Eklenenler
Forumlar
yelik
Yazar Katlm
Yazar Ktphaneleri



u Anda Ne Yazyorsunuz?
nternet ve Yazarlk
Yazarlk Kaynaklar
Yazma Sreci
lk Roman
Kitap Yaynlatmak
Yeni Bir Dnya Dlemek
Niin Yazyorum?
Yazarlar Hakknda Her ey
Ben Bir Yazarm!
u An Ne Okuyorsunuz?
Tm balklar  


 


 

 




Arama Motoru

zEdebiyat > Bilimsel > Fizik > Ouz Dzgn




28 Mays 2016
oklu Hcre Modeli  
oklu Evren Modelinden oklu Hcre Modeline

Ouz Dzgn


Hayatn oluumu hakknda olduka fantastik bir hikyemiz var. Bir tek hcre ve ondan evrilen dier btn canllar... Neden o uygun anda ve uygun artlar ierisinde, sadece bir tek hcre oluuversin de milyonlarca hcre yaratlmasn? Kar taneleri gibi her biri birbirinden farkl ama bir o kadar da birbirinin ayn hcreler


:BBJH:
Hayatn oluumu hakknda olduka fantastik bir hikyemiz var. Bir tek hcre ve ondan evrilen dier btn canllar... Neden o uygun anda ve uygun artlar ierisinde, sadece bir tek hcre oluuversin de milyonlarca hcre yaratlmasn? Kar taneleri gibi her biri birbirinden farkl ama bir o kadar da birbirinin ayn hcreler Her biri mstakil olarak kendi trnn hcre atas olacak binlerce hcre Zaman geldiinde, artlar olgunlatnda doann uygun rahminde dllenecek ve farkl trleri douracak farkl farkl hcre atalar... Bendeniz bu grlerin en azndan imdilik evrim karsndaki tek alternatif bilimsel aklama olduuna inanyorum. Evet, maymunun atas olan hcre atayla insann atas olan hcre ata birbirine benziyordu ama onlar bir o kadar da birbirlerinden farklyd.

Milyonlarca kar tanesinin birbirine son derece benzeyip son derece de farkl oluu gibi bir balang eitliliiydi gerekleen. Aslnda hayatn var oluunun ve eitleniinin ayn anda olduunu aklayan bu gr, gnmzn evren modeliyle de uyumlu bir grtr. Bildiiniz gibi nceleri bir tek Big Bang (Byk Patlama) olduu ve bu yaratl faaliyeti sonucunda bir tek kinatn olutuu dnlyordu. Fakat imdilerde Kuantum fiziinin de etkisiyle balangtaki o ilk patlamann ardndan pek ok paralel evrenin yaratld konusunda ciddi dnceler mevcut. Adeta denizin yzeyinde ayn anda oluan milyonlarca kabarck gibi milyonlarca evren Multivers olarak anlan oklu Evren modeli ile tutarl bir anlatm olabilir bizim Multicells (oklu Hcre) Modeli olarak adlandrdmz bu yeni aklama.

Evet, tek bir ilksel hcreden ve o hcreden milyarlarca ylda evrilen canl eitliliinden deil, bugnk btn trlerin ekirdeklerini iinde barndran milyonlarca farkl ilksel hcreden bahsetmemiz gerekiyor artk. Hayatn yaratlnn ilk saniyelerinde muhteem bir ekilde var edilen hcrelerin birbirine benzediini dnmek imknszdr. Zira bugn bile evrende hibir varlk dier varln benzeri deildir. Eer bu farkllklar ok kk leklerde olsa bile, biyolojik yaamn henz balangcnda gerekletikleri iin, sonrasndaki btn yaam eitliliini etkileyecek farkllklardr.

Kambriyen dneminde var edilen omurgal, srngen, kabuklu vb. ubeler neredeyse bugn var olan btn ubeleri iermektedir. Demek ki, mikro dzeydeki canllk, fevkalade uygun ortam ve artlar bulduunda birden bire makro leme sramaktayd. Mikro lemdeki tek hcrelilerin birlemesiyle birlikte doann uygun bir rahminde olgunlatrlan trler yine uygun bir vakitte varlk sahnesine ktlar.

Milyonlarca ilksel hcrenin mikro leklerdeki ufack farkllklar, ileride trler arasndaki farklklarn ve benzerliklerin oluma sebebi olmaldr. Ayn anda oluup yeryzne inen kar taneleri gibi, o milyonlarca ilksel hcre arasnda da farkllklar ve benzerlikler bulunuyordu. Kar tanelerinin benzerlikleri ve farkllklar evrimin sonucu olmad gibi, ilk hcrelerin benzerlikleri ve farkllklar da tesadfi evrimin sonucu deildi. Bilindii gibi spermler ve yumurtalar da aslnda reme hcreleri olarak anlan iki farkl hcre eididir.

Doann uygun ortamlarnda, uygun artlarda muhafaza edilen yumurtams ve spermsi hcre atalar, zaman geldiinde dllenip ubeleri ve trleri dourdular. Simetri yasasnn bir gerei olarak parack dzeyinde bile eksi art kutuplarn, madde ve kart maddelerin var ediliini bir dnrsek, ilksel hcrelerin de simetrik bir ekilde, dii ve eril cinsiyetleri douracak iftler olarak yaratldn syleyebiliriz. Totipetent kk hcreler gibi, farkl organizmalar oluturabilecek bir sperm-yumurta kaynamas elbette balangta da mmkndr. Muhtemelen btn organizmalarn atalar bylece kaynam hcrelerden domulardr.

Dawkins gibi tesadf evrimciler, DNA'larn akll uzayllar tarafndan dizayn edilmi olabileceini ima eden sama grler ne srdler. Eller, gzler, kulaklar, parmaklar, i organlar, diler, damarlar, kemikler, ilikler, nronlar... Ve daha binlerce dzenli biyolojik yap, akll bir mdahale yoluyla hcre atalarn genlerine kaydedilmi olmalyd. Bu gl olaslk, dnyadaki yaamn akll uzayllar tarafndan oluturulduunu iddia eden sama grlerin ortaya atlmasna sebep oldu. nk o genlerdeki apak programlama ve tasarlama, onlarn zerinde etkin bir uurun varln gsteriyordu ve bu da evvel emirde bir yaratcnn varln akla getiriyordu. Yaratc kavramnn akllara gelmemesi iin uzayllarn uurlu mdahalesi gibi sama grleri dile getirmek zorunda kaldlar.

Biyolojik sistemin btnln ve hayatiyetini salayan btn o paralarn; sistemlerin ileyii genlere denklem denklem ilenmeliydi ve bu ancak bilinli seim ve ynelimlerle yaplabilirdi nk. Evet, btn bu zellikler hcre atalarn RNA ve DNA'larnda kaytl olmalyd ki, kambriyen patlamasnda btn ilksel trler var olabilsin! Pluripotent ya da Totipotent kk hcreler gibi dier btn hcrelere ve organizmalara kaynaklk edecek potansiyel, ilksel hcrelerde mevcuttu belli ki. Nobel dll Gurdon ve Yamanakann deneyleri gsterdi ki, organizmay meydana getiren tm hcre tiplerini oluturacak bilgi, zellemi olsa bile, hcre ekirdeinde halen sakldr. Ve hcreler uygun artlarda farkl hcrelere dnebilir. (Gurdon, 1962; Yamanaka, 2006)

Yaklak 3 milyar yl boyunca canllk mikroskobik boyutta devam etti. Mikroskobik boyuttaki bakteriler gibi, canllarn atalar da ilksel hcrelerdi. Doa rahminde, tp bebek rneinde olduu gibi, uygun artlarda dllenen hcre atalar (ilksel spermler ve yumurtalar) Kambriyende canllarn ana ubelerini dourdular. nk o srete hcrelerin dllenmesini salayacak ve genlerindeki ok hcreli organizmalarn douunu kolaylatracak uygun artlar (in vivo) olumutu.

Atmosferdeki oksijen miktar oalm, buzul devrin kulukasnda uyuyan hcreler snan bu yeni dnemde kzm, ekolojik uygunluklar artm, trlerin ihtiyac olan besinler bu dnemde bollamt. Bize gre, sonraki trlerin atalarnn olumas da Kambriyen dnemindeki gibi birden ve mstakil olarak gereklemitir. Yani, artlar olgunlatnda dier organizma trlerini oluturacak kk hcreler harekete gemi ve doa rahminde olgunlaan yeni trler dnyaya gelmitir. Tr-atalarn genleri pek ok eitlilii douracak geni bir spektrumda kodlanmtr. Kpek trnde son yz yllarda grdmz bu eitlilik bu gerein apak bir rneidir.

Bu durum doal seilim gibi sreler sonucunda bir evrimleme deil, genlerin snrlar iindeki eitli imknlarn yaratlmasdr. Fakat buradan yeni bir tr deil, belli bir trdeki eitlilik ortaya kabilir. unu da unutmamak gerekir ki, dnyamz halen mikro boyutta yaayan tek hcreli pek ok canl trnn yuvasdr. Gnn birinde dnyann artlar deitiinde bu mikro canllardan bazlar uygun bir rahimde dllenebilir ve bylece yeryzndeki dier canllara benzer ama farkl trlerde baka canllar yaratlabilir. O halde trlerin eitlenmesi milyarlarca yllk imknsz evrim aamalarnn bir sonucu deil, balangta farkllaan hcre atalarn genlerine kaytl imknlarn in vivo birer almdr.

zetle sylemek gerekirse, bugn yeryznde var olan btn trler mikro lemde, daha balangta yaratlmlardr. Yenge de, bakteri de, am aac da, aslan da, hamam bcei de, ylan da, kpek de, yosun da, maymun da, hatta insan da daha balangta, tohum ya da ata hcrelerin genlerinde kaytldr. Zaman geldiinde bu hcreler doa rahminde birleip genlerinin olanak tand trleri aniden ve mstakil olarak oluturmulardr. Bu aklama mikrodan makroya her bir biyolojik oluumu evrimin kr srelerine vermekten bizi kurtarmaktadr.

Milyonlarca canl trnn her birindeki milyonlarca organ ve organelin milyonlarca sene boyunca, uursuzca ve tesadfen bugnk hallerine evrildiini dnmek yerine, btn trlerin daha balangta yaratlm milyonlarca spermsi ve yumurtams hcrenin gen imknlarndan doduunu dnmek daha mantkldr. stelik farkl trlerdeki bakterilerde grld gibi mikroskobik dzeylerdeki genelde gametsiz; dllenmesiz eeyli reme rnekleri DNA eitlenmesini daha kolay salayabilmekte ve ok hcreli canllardaki tr deiimine direni mikro dzeyde daha az grlmektedir. O halde trlerin btn bilgileri, nce hcre atalarn genlerinde oluturulmu ve daha sonra uygun ortam ve zamanlarda, sudaki, topraktaki o hcre atalar yoluyla trlerin atalar yaratlmtr.

Yani bu yeni teze gre empanzelerle aramzda var olan gen benzerlii/farkll, empanzelerden evrildiimizin deil, mikro dzeydeki hcresel benzerliin/farklln bir gstergesidir. lk hcrelerin yaratl srecinde kar tanelerindeki benzerlikler ve farkllklar gibi benzerlik/farkllklarn olutuunu kabul ediyoruz. Bu srete birbirine ok benzeyen genlerden birbirine benzemeyen genlere kadar milyonlara varan geni bir gen eitlilii olumu, her bir gensel yap kendi trnn ekirdei olarak doann rahmine ekilmitir.

nsan geni de kendisine en ok benzeyenlerden en az benzeyenlere kadar birbirinden olduka farkl gen tanelerinden bir gendir. Bu benzerlikler/farkllklar balangtaki byk bir hcreden blnen ya da balangta oklu olarak yaratlan milyonlarca hcrenin benzerlii/farklldr gerekte.

Zaman geldiinde ve artlar olgunlatnda dllenip gelien ve yeni bir tr olarak yaratlan milyonlarca gen tanesi Dllenen yumurtalarn doann uygun rahimlerine brakan bceklerde olduu gibi, atlamay bekleyen milyonlarca yumurtay bir dnn. Aynen bunun gibi dllenmi pek ok hcre, uygun doa rahimlerinde genlerindeki tre dnmek iin aba sarf ederler. Fakat o hcrelerden ancak bir ya da birka tanesi, doadaki simetri yasasn da gzeterek iftiyle birlikte yaamay, gelimeyi ve neslini devam ettirmeyi baarr. rnein yz milyon yl nce mstakil olarak yaratlan, en az bir dii ve bir erkekten oluan bu yeni tr, o gn bu gn hibir evrime uramadan mstakil varln korur. Kimi trler ise, soylar tkenerek varlk sahnesindeki vazifelerinden terhis edilirler.

Grld gibi hayatn oluumundan trlerin bakalamasna kadar btn biyolojik sreler, evrim teorisine ihtiya duyulmadan oklu Hcre Modeliyle izah edilebilmektedir. stelik bu durumda milyonlarca yl sren, kurallar belli olmayan, milyonlarca trn her bir organ iin ayr ayr ileyen karanlk ve tesadfi evrimsel srelerle izaha gerek kalmayacaktr.

KAYNAKLAR

Gurdon JB (1962), The developmental capacity of nuclei taken from intestinal epithelium cells of feeding tadpoles. J Embryol Exp Morphol 10:622640

Takahashi K & Yamanaka S (2006) Induction of pluripotent stem cells from mouse embryonic and adult fibroblast cultures by defined factors. Cell 126:663676

nalan, Zeynep (2010) Paralel Evrenler, Bilim Teknik Dergisi (Austos)



Syleyeceklerim var!

Bu yazda yazanlara katlyor musunuz? Eklemek istediiniz bir ey var m? Katlmadnz, beenmediiniz ya da dzeltilmesi gerekiyor diye dndnz bilgiler mi ieriyor?

Yazlar yorumlayabilmek iin ye olmalsnz. Neden mi? nanyoruz ki, yreklerini ve dncelerini ekinmeden okurlarna aan yazarlarmz, yazlar hakknda fikir yrtenlerle istediklerinde diyaloa geebilmeliler.

Daha nceden kayt olduysanz, buray tklayn.


 


zEdebiyat yazar olarak seeceiniz yazlar kendi kiisel ktphanenizde sergileyebilirsiniz. Kendi ktphanenizi oluturmak iin buray tklayn.

Yazarn fizik kmesinde bulunan dier yazlar...
Atomda Dna Var m?

Yazarn bilimsel ana kmesinde bulunan dier yazlar...
Fince Trke Benzerlii
branice - Hinte Kardelii
Trke'nin ifresi - Trke'nin stnl - 2
Eston Dili ve Trke
Adem ve Havva Dili
Esperanto ve Trke
Trke'nin ifresi - Trke'nin stnl - 1
Trke'mizin Ermenice'ye Etkileri
Trke'nin Yitik Kardei; Kzlderilice!
Smer'e Farkl Bir Bak

Yazarn dier ana kmelerde yazm olduu yazlar...
Sen Var Ya Sen! [iir]
akkd akkd [iir]
Blibilen Dilinde iir [iir]
Boyutlu iir [iir]
Miraciye [iir]
Saanak Sen Yayor [iir]
Blbller ehri stanbul [iir]
Trke Hamile Beyanlara [iir]
Buras Sessiz Biraz [iir]
New Orleans'l Siyahi Kirpiklerin [iir]


Ouz Dzgn kimdir?

Yazar edebiyatn her alannda almalar yapyor.

Etkilendii Yazarlar:
Btn yazarlardan az ok etkilendi. Zaten insanolunun zellii deil midir iletiimde bulunduu varlklardan etkilenmek?


yazardan son gelenler

 




| iir | yk | Roman | Deneme | Eletiri | nceleme | Bilimsel | Yazarlar | Babali Ktphanesi | Yazar Ktphaneleri | Yaratc Yazarlk

| Katlm | letiim | Yasallk | Sakllk & Gizlilik | Yayn lkeleri | zEdebiyat? | SSS | Knye | ye Girii |

Custom & Premade Book Covers
Book Cover Zone
Premade Book Covers

zEdebiyat bir zlenim Yapm sitesidir. zlenim Yapm, 2024 | Ouz Dzgn, 2024
zEdebiyat'da yaynlanan btn yazlar, telif haklar yasalarnca korunmaktadr. Tm yazarlarnn ya da telif hakk sahiplerinin izniyle sitemizde yer almaktadr. Yazarlarn ya da telif hakk sahiplerinin izni olmakszn sitede yer alan metinlerin -ksa alnt ve tantmlar dnda- herhangi bir biimde baslmas/yaynlanmas kesinlikle yasaktr.
Ayrntl bilgi icin Yasallk blmne bkz.