..E-posta: ifre:
zEdebiyat'a Üye Ol
Ska Sorulanlar
ifrenizi mi unuttunuz?..
Sevginin bulunmad yerde us da arama. -Dostoyevski
iir
yk
roman
deneme
eletiri
inceleme
bilimsel
yazarlar
Anasayfa
Son Eklenenler
Forumlar
yelik
Yazar Katlm
Yazar Ktphaneleri



u Anda Ne Yazyorsunuz?
nternet ve Yazarlk
Yazarlk Kaynaklar
Yazma Sreci
lk Roman
Kitap Yaynlatmak
Yeni Bir Dnya Dlemek
Niin Yazyorum?
Yazarlar Hakknda Her ey
Ben Bir Yazarm!
u An Ne Okuyorsunuz?
Tm balklar  


 


 

 




Arama Motoru

zEdebiyat > Bilimsel > Dilbilim > Ouz Dzgn




7 Kasm 2005
Trke'nin Yitik Kardei; Kzlderilice!  
Ouz Dzgn
Kzlderililerin hepsinin olmasa da bir ksmnn Trk kkenli olduunun sylendiini duyarz bazen


:IFEJ:
Kzlderililerin hepsinin olmasa da bir ksmnn Trk kkenli olduunun sylendiini duyarz bazen..Ancak hakl olarak bu savn doru olup olmad konusunda phelere de kaplrz..Elbette bu insanlarn yani “Kzlderili” ya da bir galat- mehur olarak “indians” olarak anlan insanlarn kkeninin u veya bu olmasnn, yani kafataslarnn eklinin bizim iin ok da nemi yok..Sonuta onlar kendilerini u anda farkl bir halk ya da millet olarak tanmlyorlar..Kkenleri nereden gelirse gelsin bu insanlar binlerce yldr Amerika ktasnda yayorlar ve bu binlerce yllk sre de onlarn yepyeni bir millet olarak bakalamasna yeter bir sredir..Bulgar Trkleri daha ksa bir srede Bulgar milleti diye apayr bir millet olmulard bildiiniz gibi...Bunlara Trk soyundan gelen Finler ve Macarlar da eklenebilir..Fakat bu insanlarla bir ekilde akraba olduumuzu bilimsel verilerle ispat edebiliriz..Bunu ispat iin kullanlabilecek en nemli aralardan birisi de bildiiniz gibi dildir..Pek ok Kzlderili dilinin Ural-Altay kkenli diller olma ihtimali hem de kuvvetli olarak vardr…Bering boaz yoluyla Orta Asya’dan Amerika’ya gen Orta Asya halklarnn tamamnn da Trkler olduunu sylemek imkanszdr..Ancak Kzlderili dillerini incelediimizde bu ktaya gen milletler iinde Trk milletinin de atalarnn var olduu kesindir..Yoksa Kzlderili dillerindeki Trke kkenli kelimeleri aklamamz asla mmkn olmazd..Elbette Osmanl dneminde Amerika’ya gen “Meluncanlar” denen topluluun Kzlderililerin dillerini etkiledii gereini de unutmamamz yerinde olur..Zira Meluncanlar byk bir ihtimalle Osmanl Trke’si konuuyorlard..Bildiimiz gibi bu Trke, Arapa ve Farsa kelimeler itibariyle zengin bir leheydi..te Kzlderililerin yaknlarna yerletirilen Meluncan’larn Kzlderili dillerini etkilediini varsayarsak, bu dillerdeki baz kelimelerin Arapa ya da Farsa kkenli olma ihtimalini de gz ard etmememiz gerekir..Bir Kzlderili kavmi olan erokilerin dilindeki “saat” gibi Arapa kkenli kelimelerin de baka bir izah zor grnmektedir..stelik “hadjo” (haco) eklinde telaffuz edilen ve Osmanl Trke’sinde ve gnmz Trke’sinde sklkla kullanlan Farsa kkenli “Hoca” (Hace) kelimesi de ancak Meluncan’larn dillerinin etkisiyle aklanabilir.Biz bu gerei inkar etmemekle birlikte Orta Asya’dan g edildii ekliyle Kzlderili dillerinde kalan Trke kelimeler zerine odaklanmak istiyoruz..Kk de olsa bulacamz benzerlikler bizleri ortak bir kkene en azndan Moollarla, Japonlarla olduu gibi Kzlderililerin baz boylaryla da akraba olabileceimiz gereine bizi gtrr…Bu gerek de belki Kzlderililerin Trkiye’ye, Trklere daha scak bakmasna vesile olabilecek gelimeleri dourabilir..
   Bizim asl amacmz Trke’nin kkl ve de byk bir dil olduunu gzler nne sermektir..Bu almalarmz neticesinde dnya milletlerinin ve bilhassa da Amerikann yerli halklarnn gzel dilimiz Trke’mize sevgiyle bakmasn salayabilirsek mutlu oluruz..Bu amacmz da daha byk bir tali gayeye odaklanmtr..Biz Trke’yi sadece bir Irkn dili olarak grmyoruz..Bu dil ran’dan Yunanistan’a, Dou Trkistan’dan Bosna Hersek’e, Hindistan’dan Arnavutluk’a kadar binlerce yl yaanm byk bir medeniyetin ve de kltrn simgesi olmu bir dildir..nsanln kurtuluunun ise medeniyetimizin sahillerinde olduunu grmekteyiz..Trke de bu medeniyetin ve kltrn dili olarak bu medeniyete yarar ekilde, hametli, dzenli ve de gzel bir dildir..Dnya milletlerinin Trke’ye ynelmesi demek, onlarn Trklemesi anlamna gelmez.Bizim de dnya insanlarn Trkletirmek gibi bir gayemiz asla yoktur.Zaten byle bir rk ve de asimle edici bir anlay benimsememiz mmkn de deildir..Belki Byk bir medeniyetin ortak kltr dili olan Trke yoluyla insanlar, Dounun, Asya’nn huzurlu limanlarna snarak, an bunalmlarndan kurtulabilirler..Reete bizim medeniyetimizdedir…Reetenin dili ise Trke’dir..Dnya insanlar kurtulularnn reetesini tam manasyla okumak istiyorlarsa Trke’yi renmek, sevmek zorundadrlar..Bu da ancak Trke’nin gzelliklerini, zenginliklerini dnyaya haykrmakla mmkn olabilir..Yani Trke, harflerine kadar iine sindirdii, medeniyeti, dini, kltr haykrmak istemektedir..Bu bir boalma hamlesidir..Binlerce yln elmaslarla, mcevherlerle dolup tam birikimini baka kltrlere, dnyalara ulatrma abasnda olan nderimiz; Dilimiz Trke’nin ricasn yerine getirmekteyiz..O bize kendisini gsterdi, biz de bu acizane aynalmzla onu dnyaya gsterme azmindeyiz..O bizle konutu, biz de u zavall mikrofonluumuzla onu evrene dinletme ak iindeyiz..te imdi Kzlderili diliyle bir yaknlk hisseden Trke bakalm nasl konumaktadr ve bu yaknl haykrmaktadr grelim:

   Kzlderili’lerin say sitemleri incelendiinde Trke’nin bu dillerdeki izlerine rastlamaktayz..
   rnein “Bir” saysn ayn anlamda stelik ayn seslerle baz Kzlderili kavimlerinin dillerinde bulmamz olduka artcdr..Bilhassa dilbilim alannda pek ok bilim adam yetitirmi Amerika bu gerekleri neden daha ak ve gl bir ekilde haykrmamaktadr bilinmez…Biz Amerikann yerli kavmi olan Kzlderilileri Kowboy (oban) filmlerinden rendiimiz kadaryla sava, kafa derisi soymay seven, beyazlar ldrme alkanlklar olan insanlar olarak tanmaktayz…Halbuki onlarn yzlerce yl katliamlara maruz kalan ve de bugn soyu nerdeyse tkenmi bir millet olduklarn da hatrlamamz gerekiyor..te bu zgrlne dkn kavmin in seddini defalarca am Trklerle ve dier zgrlne dkn orta asya milletleriyle akraba olduunu bu “bir” says bir kere daha ilan ediyor..Tarahumara Kzlderililerinin dilinde Trke’deki “Bir” says “Bire” eklinde Guarijo Kzlderililerinde ise ayn say “Pire” eklinde yine bu kelime ile ayn kkenden gelerek bakalaan “Wihl” (Bir>Whir>Wihl) Quileute dilinde binlerce yldr yaamay baaran Trke kelimelerdendir…Yuki, Nuxalk gibi Kzlderili boylarnda bu “Bir” says “Maw” “Panwi” ekillerinde yaamaktadr ki bu kck rnekler bile binlerce ses ihtimali iinde Trke’deki “Bir” saysyla bu kadar benzer seslerle telaffuz edilmelerinin ortak bir kkenle aklanabileceini gsteren nadide rneklerdendir..
   Trk dillerinde hemen hemen hi deimeden “iki” ya da “yiki” eklinde telaffuz edilen “iki” says Bir saysndan daha yaygn bir ekilde ufak ses farkllamalaryla birlikte Kzlderili dillerinin tamamna yaknnda yaamay baarmtr..Baz kullanmlarda mesela; Jicarilla Apailerinde “Naakii” Bat Apailerinde “Naki” eklinde balarna bir “n” nsz alarak yaamay baarmlardr…Lavrentian dilinde “Tigneny”, Pomo dillerinde “Kaw”, Koyukon dilinde “Netih”, Powhatan dilinde Ninge, Carrier dilinde “Nanki”, ipewyanlarn dilinde “Naki”, Willapa dilinde “Natke”, Kato dilinde “Nakaa”, daha belirgin bir ekilde Sarcee/Tsuut'ina dillerinde “Ekiyi”, Pawne dilinde “Pitku” eklinde baa “p” nsz alarak, Inezeno Chumash dilinde Iskom eklinde, Cochimi dilinde “kuak” formunda, Karok lisannda “xak” (x=Grtlaks hrltl h) Havasupailarda “Xuwak” , Mojave dilinde “Havik”, Highland Chontallarn dilinde “Oguh” eklinde asln aka andrr bir ses dizgesiyle, Kueularda “skay” sesleriyle kullanlan kelimenin Trke kkenli ki, eki, yiki ekillerinde telaffuz edilen “ki” kelimesiyle benzerlii ar bir dilbilim bilgisini gerektirmeyecek ekilde aikardr..
   Dier saylarda da ok benzerlikler olmakla birlikte bilhassa “be” says pek ok Kzlderili dilinde Trke “be” says ile benzerlik gstermektedir..Bu kelimenin Kueu dilinde “piska”, Mutsun Ohlone dilinde “Parwes”, sesler ters dnm bir ekilde Maya dilinde “Job”, Wyandotlarda adeta Trke’deki seslerle ayn biimde “Wey” (Be>We>Wey) eklinde telaffuz edilmesi de tesadf olmasa gerektir.. Susquehannock dilinde “Wisck”, Seneca yerlilerince “Wis”, Mohawklarca “Wis” eklinde ve pek ok Kzlderili lehesinde benzer ekillerde telaffuz edilen bu kelimelerin Trke “Be” kelimesi ile ortak bir kkenden geldiini sylemek “iki kere iki drt eder” demek kadar dorudur..Dier saylar da bilhassa “” ve “drt” saylar da drt kelimesini andracak seslerle Kzlderili dillerinde halen yaamaktadrlar..
   Yine Kzlderili dillerinde “Su” kelimesi Trke ile benzer ekilde yaamaya devam etmektedir…Kzlderili lehelerinin ounda su yerine “Akar” “akan” “ak” gibi akan sular anlatan Trke kelimelerin kknden gelen kelimeler de kullanlmaktadr..Herhalde Amerika’ya gen Trkler su ihtiyalarn Amerika’da bolca bulunan “Akarsular” yoluyla karlamlar ve zamanla bu “akar” kelimesi su kelimesinin yerini tutmutu..imdi Kzlderili dillerindeki “su” anlamn karlayan kelimeleri rneklerle grelim.Bat Apaileri “su” kelimesinin biraz deiimii olana “tu” kelimesini kullanmaktadrlar..ipewyanlar, Willapalar, Katolar, Hupalar, Mattolalar, Navajolar, Sarceler da ayn kelimeyi su anlamnda kullanmaktadr..Bu kelime dier baz Kzlderili oymaklarnda da Tu, ta, to ya da benzer ekillerde kullanlmaktadr..Peltek bir ekilde bu “su” kelimesini telaffuz ettiinizde “tu” denileceini bir dnn..Ayn mantkla Koyukonlar “to” eklini kullanmakatdrlar.
   Etcheminler ise farkl bir ekilde “Shamogoon” eklinde bakalatrarak bu kelimeyi kullanmlardr…Muhtemelen “sub-akan” kelimeleri birleik telaffuz edilmi zamanla bu kelimeler “Subakan>Sabakan>Samakan>Samokan>amokon>amogon” eklinde deiimlere uramlardr..Tabii ki bu benzerlikler baka ekillerde de izah edilebilir..Ancak dier kzlderili dillerini incelediimizde bu savmz destekleyici argmanlara ulamaktayz.. Maliseet-Passamaquoddy dilinde su anlamnda kullanlan “Samakan” kelimesi, bizim “amogon” kelimesinin kkeni konusunda sylediklerimizin doru olabileceini aka gstermektedir..Hele bir de Powhatan dilinde su anlamn karlamak zere kullanlan “Suckquahan” kelimesini grmemiz bizim doru bir mantk zerinde olduumuzu adeta Kzlderili dilini Trke’ye balayan ifreleri adm adm zme yolunda olduumuzu bize gstermitir.. “Sudagi” eklindeki rnek de Pima Bajo dilinde yaayan ve bu savmz kantlayan delillerden birisi olarak kendini bize gstermektedir..
   Arikara dilinde bu “su” kelimesi “tstoho”(stoho) eklinde Trke’deki baz seslerini muhafaza ederek telaffuz edilir.Pawne dilinde isi bu “su” kelimesi daha da aikardr; “Kitsu'” Bu kelimenin asl belki de “gitsu” yani “giden, akan su” olabilir.. Chitimacha dilinde ise bu “su” kelimesi deiik bir yolla bakalam “s>k” deimesi yaanmtr.. (Sub>Kub>Kuw>Ku) Achumawi dilinde baa gelen bir “a” nls bu kelimeyi farkllatrm fakat “s” sesi aynen muhafaza edilmitir..Su kelimesi “as” kelimesine dnmtr.. Cochimi dilinde su kelimesi “tasi” ekline dnmtr..ta-si…Si kelimesi ile “su” kelimesi arasndaki benzerlik olduka aktr..
   Su kelimesinin “akar” kelimesi ile ifade edildiini ispat eden rneklerden olmak zere Cocopa dilindeki “erkah” kelimesini gsterebiliriz..Kirpik>kirpik kelimelerindeki deiimin bir benzeri akar>erka kelimeleri arasnda yaanm olabilir.. Esselen dilindeki asanax(h) belki de “sulak>sunak>asunak>asanak>asanax” eklinde bir deiim geirmitir..Ya da bu kelime su-lk kelimesinden gelmitir..Ya da yine iinde “su” kelimesinin getii baka bir kkenden gelmitir bu kelime..Achumawi dilindeki deiime benzer bir ekilde, Karok dilinde de su>aas deiimi vardr.. “Saundustee” eklinde bir kullanm Wyandotlarda kullanlmaktadr..Bataki “sau” sesleri ile Trke “su” kelimesinin sesleri arasndaki benzerlii sylemeye bilmem gerek var m?Muhtemelen eski Trke’de “Sub” eklinde var olan kelimenin asl “sab” kelimesi idi..Zamanla bu kelime “b” dudaks sesinin de etkisiyle “a” sesinin yuvarlaklamasyla “sub” oldu..Belki de Kzlderili dilindeki bu “sau” rnei gibi rnekler daha ncelerdeki “sab” kelimesinin deiik bir biimde farkllamas yoluyla olumu da olabilirler..
   Az nce “Akar” kelimesinin Kzlderili dillerinde “su” anlamnda kullanlm olabileceini ifade etmitik..te bu iddiay glendiren rneklerden birisi de Choctaw dilindeki “Oka” kelimesidir.. “Akar>Aka>oka” hatta baz Kzlderili lehelerinde bu akar kelimesi sadece “ka” ekline bile dnmtr..Kzlderili dillerinde “su” kelimesi ile en kuvvetli balanty Mutsun Ohlonelerde grmekteyiz..Bu yerliler adeta Trke ekliyle “su” kelimesini kullanmaktadrlar..Biz “su” onlar ise Trke’nin farkl bir azn konuurmu gibi ayn kavram iin “si” kelimesini kullanmaktadrlar.. Coeur d'Alene yerlilerince kullanlan “skwe” kelimesinin de “su” kelimesi ile balantl olduu aktr..Az nce “sulak” ya da “sulk” kelimesinden gelen kelimeler olabileceinden bahsetmitik..te bu iddiamz kuvvetlendiren rneklerden biri olarak karmzda Sinkiuse dilinde “Sawolik” Wenai dilinde de “Savulk” kelimeleri durmaktadr..(Sub-lik>Suwlik>Sawolik) Colville ve Nespelem lehelerinde bu kelimenin “Si'ulk” eklinde telaffuzu iddiamz daha da glendirmektedir. Kalispel dilindeki “Se'uliq” rnei de sanki bize “haklsnz” der gibi haykrmaktadr.. Bu durumda dier rneklerin tamam birletiinde gl bir delil ortaya kmaktadr..Bu deliller de unu kesin olarak ortaya koymaktadr ki Kzlderili dilleri ile Trke arasnda bir akrabalk vardr.Biz farkl kelime rneklerini incelemeye devam edelim..
Trklerin asrlardan beri ili dl olduu kpekleri bir hatrlayalm..Orta Asya’da kpekleri evcilletirmi bir kavim elbette bu geleneklerini Amerika ktasnda da srdrm olabilir..O halde eski Trke’de “Kpek” anlamn karlamak zere kullanlan, bugn de halen kullanlmakta olan “t” kelimesini bir arayalm bakalm.Abenaki dilinde “it” kelimesine benzer bir kelime “adia” kelimesi, Cree dilinde yine benzer bir kelime “atim” Montegnaislerde “atemu” Naskapi dilinde ise yine “atim” kelimelerinin bulunmas herhalde tesadf olmasa gerek..Gros Ventre dilinde ise adeta aynen bu kelime kullanlmaktadr..Bu kzderili halk it kelimesini “et” eklinde telaffuz ederek kullanmaktadr..Powhatanlar “attemus”, Sarcee/Tsuut'ina dilinde Tł-tc' eklinde it kelimesi baz sesler ilavesiyle yaamaktadr.. Tlingitler “it” kelimesini “keitl” eklinde telaffuz etmektedirler..Vaylakiler ise yine ne bir “n” nsz ekleyerek bu kelimeyi “n-ati” eklinde yaatmaktadrlar..Demek ki Kzlderili lehelerinin ounda kurall bir deiim yaanmtr..Baz lehe ya da dillerde baa “L” baz lehelerde “N” baz lehelerde de “t, x” gibi nszler gelerek kelimeler bakalamtr adeta..Arikara dilinde de bu it kelimesinin nne “x” nsz gelmitir kelime “xats” eklinde yerlemitir..Daha pek ok lehede “it” kelimesi ve trevlerine rastlamamz mmkndr..
   Bu sefer farkl bir yntemle birka Kzlderili dilini ayr ayr inceleyelim:
Mesela imdi Abenaki diline bir bakalm..Bu dille Trke arasndaki benzerlikleri bulalm..Bu dilde Hey! nlemi Trke’dekiyle neredeyse ayndr..Kway! eklinde telaffuz edilir..Tabii ki pek ok farkl dilin tesiriyle Kzlderili dillerinde byk bakalamalar da grlmtr ancak yine de Trke ile ortak ynler bu dillerde bulunmaktadr..Yine bu dilde sylemek, demek fiili Trke’deki –de fiiliyle ayndr..Bir Abenaki de- fiilini karlamak iin -da- fiilini kullanr ki bataki sesi bu kelimenin de- kknden geldiini anlamamza engel deildir.Yine bildiimiz gibi eski Trke’de yi anlamnda Eygu kelimesi kullanlrd…te Abenaki dilinde bu kelime biraz farkllaarak yaamaya devam etmitir..”y” sesi “L” sesine dnmtr..Kelime karmza “Oligu-oligo” eklinde kmtr..Yine bu dilde baz Trke kelimeler ak olmasa da kelimelerle birlikte kalplaarak yaamaya devam etmitir..rnein “O iyidir” cmlesi “Olig-en” eklinde kurulur..Burada da eski Trke’de “bu, o” anlamlarna gelen “an” kelimesini “en” eklinde bulmaktayz..sterseniz bir cmle inceleyelim.. “Ni didam oho..” Bu cmleye baktmzda N sesinin M sesinden bakalatn Bu Ni kelimesinin aslnn Mi kelimesi olduunu unutmayalm..Bunu baka bir rnekle ispat da edeceiz.Bir de burada Amerika’da asrlardr hkm sren Anglo-Sakson dillerinin de etkisinin varln unutmamak gerektiini de syleyelim..Zira cmle dizilii bizi aldatabilir..imdi bu cmlenin anlamn syleyelim ayn dizilimle.. “Ben derim “evet” u “didam” kelimesine bir bakn.. “Dedim” kelimesinden bakalam bir kelime gibi gzkyor…Abenaki dilindeki zamirler de Trke zamirlerle benzerlik gstermektedir..Mesela “O” adln karlamak zere kullanlan zamirlerden birisi de “YO” zamiridir ki buradaki ses benzerlii olduka bellidir..Erkek anlamna gelen “San-oba” kelimesinde oba kelimesi erkeklii artran apa kelimesinden gelmitir muhtemelen..Yine kadn kelimesi yerine bu dilde “behanm” kelimesi kullanlr ki bugn de oklukla kullandmz Trke “hanm” kelimesinin ta kendisidir bu kelime..Yine “bu gn” demek iin “bame gizakak” kelime grubu kullanlr..Bame ile Bu, gizakak ile de gn ya da gnck kelimeleri arasndaki artc benzerlik de bir kkendal artrmyor mu?Bizi asl artan rnek yarn anlamna gelen “Saba” kelimesidir..Kurman lehesinde “Sibe” eklinde telaffuz edilen bu kelime “Sabah” kelimesinden gelmektedir..Ancak “sabah” kelimesi kken itibariyle Trke bir kelime deildir..Bu kelime Arapa’dan gemitir dilimize..O zaman unu syleyebiliriz..Osmanl’dan gp Amerika’ya yerletirilen Meluncan Trklerinin dilerinin etkisidir diyebiliriz bu benzerlik iin..Yine bu dilde “hava” anlamna gelen “awan” kelimesini ayn teoriyle izah edebiliriz.Demek ki yle ya da byle Trkler bir ekilde birbirlerini buluyor ve Trke yeni karlalan kavimin diliyle kendisi arasndaki eksiklii gidermek iin btn gcyle almakta, Trke kkenli olabilecek olan dile yeni kelimelerinden de ekleyebilmektedir..Biz kelimeleri incelemeye devam edelim..Gne kelimesi Abenaki dilinde “gizos” eklinde telaffuz edilir..Bu kelime ile “gne” kelimesi arasndaki ortaklk da aka grnmektedir.(gne>gizos).
   “Ye haydi!” bu dilde “Mic ida” eklinde sylenir.. “ida” kelimesiyle “hadi” kelimesi arasndaki benzerlik ilgi ekicidir.Bu dilde anne ve baba anlamlarn karlayacak kelimeler de aka ortak bir kkeni iaret ederler..Bilindii gibi Trk lehelerinde Baba kelimesini karlamak zere “Dede, dada” gibi kelimeler de kullanlrlar ki bugn bu kelime “byk baba” anlamnda dilimizde de yaamaktadr..Abenakice de “baba” kelimesinin karl “dada” kelimesidir..Benzerlik bununla snrl deildir..Bildiimiz gibi “ana, anne, nene” kelimeleri Trke’de “anne” kelimesine karlk olarak kullanlr..Abenaki dilinde ise anne kelimesine karlk olarak benzer ekilde “nono” kelimesi kullanlr ki bu benzerlik olduka artcdr. Yine “bebek” anlamna gelen “ijiz” kelimesinin “ocuk” kelimesi ile ayn kkenden gelmediini de kimse syleyemez.Arada hibir ortak zellik olmasa da bu benzerlikler bizi derin derin dndrtmelidir.
   imdi de gelin baka bir Kzlderili lehesini mesela Kueu dilini bir inceleyelim.Azeri Trke’sinde yaamakta olan apar- (gtr-) kelimesini ufak bir farkla bu Kueu dilinde bulunca bizde sizler gibi ardk ncelikle..Ancak bu kelimenin bizim savlarmz destekleyici deliller grubuna dahil edilmesi de bizi ayrca sevindirdi..Apar- fiili Kueu dilinde Apay- eklinde telaffuz edilmekte.. Sadece bir r>y deimesi olmu…Ye- fiiliyle benzer bulduumuz aya- fiilinden de bahsetmeden geemeyeceim..Bu kelimenin A- kelimesinden gelmesi ise kuvvetle muhtemeldir..A-a- Aamak…Hatta Tatar Trke’sinde ye- fiilini karlamak zere Aa- kelimesinin kullanldn dnrsek bu Aya- fiilinin de Aa>Aa>aya ekline dntn kabul edebiliriz..Zaten telaffuzdaki benzerlik olduka aktr..Tatar Trkleri ocuklarna “aa balam aa” derler..Yani “yemek ye olum ye” derler..Muhtemelen bu kelimeler arasnda bir balant vardr. “eyi” (iyi) kelimesi bu dilde “alli” eklinde telaffuz edilir..Yine bu dilde akam “tuta” kelimesiyle ifade edilir..leden sonra “tn-aydn” kelimesini kullandmz bir hatrlayn..Trke’de “kn” gndz “tn” kelimesi de akam ifade eder..Hatta tavuklarn “tne-diini” de syleriz bazen yani akamladn anlatmak isteriz..te Kueu dilindeki akam anlamndaki “tuta” kelimesi de byk bir ihtimalle bizim t-n kelimesinin t, tu sesiyle alakadardr..zaten sondaki –n sesi tekillik ifade eden ektir..Kk t- kelimesidir..Gzel anlamna gelen “kuyaylla” kelimesinin “kzel” kelimesi ile ilikisi de asla inkr edilemeyecek kesinliktedir… “kuzel>kuyel>kuyal>kuyayl”…Tanr kavramn karlamak zere bu kelimede kullanlan kelimeler de z Trke kelimeler olarak karmza kmaktadrlar..Hatta kltmenin yannda sevgi, teklik ifadesi olarak da kullanlan –ik eki de Tanr iin sklkla kullanlr..Burada maksat Tanry kltmek deil onun tekliini ve ok sevildiini vurgulamaktr..Mesela apunik kelimesi kullanlr bazen Tanr kavramn karlamak iin..Bu kelime kken itiberiyle “apa” (gl, erkek) kelimesinden gelmi olabilir..Biricik g sahibi anlamnda da “apunik” kelimesi ile Tanrya yakarlm olabilir..Yine “efendi” manasna gelen “kamak” kelimesinin eski Trkler’de din adam ve efendi grevindeki “kam” kelimesinden gelme olasl olduka fazladr..Yine Tanr manasnda kullanlan “tayta” “tata” kelimeleri Eski Trke’de baba anlamnda kullanlan” dede, dada” kelimelerinden gelmi olabilir..Ya da bu “tayta” kelimesi “tengri” kelimesi ile alakal olabilir..Ancak birinci ihtimal bizce daha kuvvetlidir..Zira bu dilde “tayta” ve “tata” kelimeleri “baba, dede” anlamlarnda da kullanlmaktadr..
   Bu dilde “az” manasna gelen “as” kelimesinin varl apak bir ekilde bizi Trke’nin sahillerine gtrmektedir..Yine eski Trke’de “byk, g” anlamlarna gelen “kurak” kelimesi de bu dilde “byk” anlamnda kullanlmaktadr..Belki de bu kelimenin Trke "gr" kelimesi ile bir kkendal bile vardr..Yine “ok” anlamnda bugn “onca” ekliyle kullanlan “ana” kelimesine de rastlyoruz..Yine “byk” anlamnda kullanlan “biyiha” kelimesi bizim yzmze “byke” bir tebessm kondurmay baaryor..(byk>biyik>biyih>biyiha)..Bugn uyar- eklinde kullandmz kelime Kzlderililerde uyariy , uyay ekillerinde duymak, duyurmak anlamlarnda kullanlmaktadr..zaten uy ve duy kelimeleri arasndaki ses benzerlii de ortadadr..Bu dillerin akraba diller olduklarn anlamak iin bu birka rnek bile yeter ancak biz gcmz yettiince rnekleri toplamaya devam edeceiz inallah..Bugn anlamnda kullanlan “kun-an” kelimesi de bize ok ey sylemektedir.. “an” kelimesi eski Trke’de de “bu, o” anlamlarnda kullanlmaktayd.. “kun” kelimesinin “kn” kelimesi ile ayn kkenden olduunu sylemeye bile gerek yok sanrm.. “Ik” ve “ak” anlamlarna gelen “aik” kelimesi de bize Trke olduunu sylemektedir..Belki de bu “k” kelimesi kken itibariyle yine “ak” kelimesinden gelmektedir “aydnlk” anlamn karlamak zere..Ya da Kueu dilinde bu iki kavram “aik” eklinde telaffuz edilmektedirler..Bu kelimenin z Trke bir kelime olduunu herhalde ilkokula giden bir ocuk bile anlayverecektir..Kurman lehesinde “keik” Anadolu Trke’sinde “kek” eklinde telaffuz edilen “kz” anlamndaki kelimenin bir benzerine ayn manada Kueu dilinde de rastlamaktayz..Bu dilde “kaun” kelimesi “kz” anlamnda kullanlan kelimedir..Yine Trke’de kadnlar iin kullanlan “nene, nana” kelimeleri de bu dilde kadnlar iin kullanlr..Bize gre bu dilde Trke ile akraba daha binlerce kelime var..Bu bilim adamlar tarafndan ciddi bir biimde aratrlmaldr..Bu aratrmalar Trke’nin yazya geirilmemi ok eski formlarnn da ortaya kmasn salayacaktr..Bu rneklere bakarak dier dillerde var olan ancak delil yetersizliinden dolay anlayamadmz Trke kkenli pek ok kelimeyi de bulmu olacaz..Bu da insanlarmzn dilimize olan sevgisini bir kat daha arttracaktr..
Bu ve benzer konular bundan sonraki yazlarmzda da incelemeye devam edeceiz..Biz sadece bir “dikkat ekiciyiz”…Gayemiz uyumakta olan “dehalar” uyandrmak..Bu konularla ilgili olarak; “bilim adamlarmza” ok i dmektedir..Onlar da Trke ve Kzlderili dilleri arasndaki benzerlikleri, ortak ynleri, aratrmaya davet ediyoruz..Biz bu kstl imkanlarmzla bu gzellikleri grdysek herhalde ilimkentlerimizin deerli hocalar daha bilimsel, daha tarafsz almalarla kim bilir ne gzellikler yakalayacaklardr?uras da bir gerek ki Kzlderili dilleri ve Trke arasndaki benzerlikler binlerce kelimeyle de snrlandrlamayacak dzeydedir..Biz bile bunu grmekteyiz.Amacmz; insanmzn ve dnya insanlarnn da bu gzellikleri grmesi..Belki de kapda bekleyen ve Fransa’da ayak sesleri duyulan “Medeniyetler atmasn” nleyebilmenin yegne aresi de dillerdeki bu ve benzeri ortak ynleri ortaya koymaktr..Yaratc da Kuran’da “Biz dilleri ve renkleri birbirinizi tanyasnz diye farkllatrdk.” buyurmuyor mu?Diller, bu ve benzeri almalarla dnya insanlarnn kardee yaamasnn da bir teminat olabilir..Trke ise dnya insanlarn Yunus’a, Hac Bekta- Veli’ye, Ahmed Yesevilere ve de tm dier gzelliklerimize yaklatracak “altn bir kprdr.”Dnya insanln kurtuluunun formlleri ise Trke ile yazlm binlerce ciltlik eserlerde fazlasyla vardr..Terrden, kandan, kinden kurtulmak iin tm dnya insanlarn Trke’ye aryoruz; sevginin dili olan Trke’ye..
Ouz DZGN

Kaynak:www.native-languages.org/

.Eletiriler & Yorumlar

:: Ouz Dzgn'e teekkr
Gnderen: dursun acar / stanbul/Trkiye
25 Temmuz 2006
size bilgilendirme amal aratrma yaznz iin teekkr ederim olduka uramssnz yaznzdan elde edilen bilgilere gre trkiye cumhuriyetinin gl olmas hepimizin ilk grevi olmal.nk dnyada ac eken ldrlen insanlarn yzde yetmii trk kkenli(anadolu-ortaasya kl)yaznz Atatrk'n ruhuna ulasayd kendiyle ve trklyle duyduu gurur daha da katlanrd eminim. bende yazdklarnza , baz bilgileri ksaca ek olarak gnderiyorum bugn avrupallarn ve bizim kullandmz harflerin etrsk alfabesi olduu anlalm (etrskler avrupann en eski trk gmenleri)avrupallar ve biz u an atalarmzn kulland alfabeyi Atatrk sayesinde yeniden kullanmaya baladk. ingilizcedeki birok kelimede trk kkenli rnein wood,wooden trkede; odun, odundan anlamna gelmektedir.wool, woolen trkede yn, ynl anlamnda eski trkede trkmenler yne yul da derlerdi. ingilizcedeki .....ize son eki kelimelere izlenebilir takip edilebilir anlam vermektedir trkede iz zaten grlebilir takip edilebilir izlenebilir anlamndadr. hereyden nemlisi bu kelimeler yakn zamanl etkileimle ingilizceye girmemitir. belirttikleri kavramlarda temel kavramlardr. 1900 l yllarn banda baz osmanl trk bilimciler avrupann ari kkenli olmalarn trkedeki er kelimesiyle ilintilemilerdir sonuta erken evrimleen bir nesiliz ve dier kavimlerin evrimlemelerinde byk katkmz olmu.ama deerimizi yitirmeyiz tabi lkemizi yani hareket alanmz kaybetmediimiz srece.. yaznzda geen bilgileri her vatansever bilmeli ve insanlarn , insanlarmzn gelecei iin gerekenleri yapmay dev edinmeli. son zamanlarda bazlarmzn (babakanmz dahil)yapt blclerin ekmeine ya sren hatalarnda olumasn engellemeli (burada orta asyal ve bizden olan krtlerin krt kkenli vatandalar eklinde isimlendirilmesi ve ayrmlatrlmas eletirilmitir) son olarak yaznzdaki bilgiler iin tekrar teekkr ederim

:: lgi ekici
Gnderen: mustafa diren / /
19 Ocak 2006
zenle hazrlanm, gzel bir inceleme. Zevkle, ilgiyle okudum.




Syleyeceklerim var!

Bu yazda yazanlara katlyor musunuz? Eklemek istediiniz bir ey var m? Katlmadnz, beenmediiniz ya da dzeltilmesi gerekiyor diye dndnz bilgiler mi ieriyor?

Yazlar yorumlayabilmek iin ye olmalsnz. Neden mi? nanyoruz ki, yreklerini ve dncelerini ekinmeden okurlarna aan yazarlarmz, yazlar hakknda fikir yrtenlerle istediklerinde diyaloa geebilmeliler.

Daha nceden kayt olduysanz, buray tklayn.


 


zEdebiyat yazar olarak seeceiniz yazlar kendi kiisel ktphanenizde sergileyebilirsiniz. Kendi ktphanenizi oluturmak iin buray tklayn.

Yazarn dilbilim kmesinde bulunan dier yazlar...
Fince Trke Benzerlii
branice - Hinte Kardelii
Trke'nin ifresi - Trke'nin stnl - 2
Eston Dili ve Trke
Adem ve Havva Dili
Esperanto ve Trke
Trke'nin ifresi - Trke'nin stnl - 1
Trke'mizin Ermenice'ye Etkileri
Smer'e Farkl Bir Bak
Zuluca ve Trke

Yazarn bilimsel ana kmesinde bulunan dier yazlar...
Atomda Dna Var m?
Tebbet Suresindeki Mucizeler
oklu Hcre Modeli
slam Bilim Mzesi
Nasreddin Hoca Yazar Oldu
Hangi Tanr?

Yazarn dier ana kmelerde yazm olduu yazlar...
Sen Var Ya Sen! [iir]
akkd akkd [iir]
Blibilen Dilinde iir [iir]
Boyutlu iir [iir]
Miraciye [iir]
Saanak Sen Yayor [iir]
Blbller ehri stanbul [iir]
Trke Hamile Beyanlara [iir]
Buras Sessiz Biraz [iir]
New Orleans'l Siyahi Kirpiklerin [iir]


Ouz Dzgn kimdir?

Yazar edebiyatn her alannda almalar yapyor.

Etkilendii Yazarlar:
Btn yazarlardan az ok etkilendi. Zaten insanolunun zellii deil midir iletiimde bulunduu varlklardan etkilenmek?


yazardan son gelenler

bu yaznn yer ald
ktphaneler


 




| iir | yk | Roman | Deneme | Eletiri | nceleme | Bilimsel | Yazarlar | Babali Ktphanesi | Yazar Ktphaneleri | Yaratc Yazarlk

| Katlm | letiim | Yasallk | Sakllk & Gizlilik | Yayn lkeleri | zEdebiyat? | SSS | Knye | ye Girii |

Custom & Premade Book Covers
Book Cover Zone
Premade Book Covers

zEdebiyat bir zlenim Yapm sitesidir. zlenim Yapm, 2024 | Ouz Dzgn, 2024
zEdebiyat'da yaynlanan btn yazlar, telif haklar yasalarnca korunmaktadr. Tm yazarlarnn ya da telif hakk sahiplerinin izniyle sitemizde yer almaktadr. Yazarlarn ya da telif hakk sahiplerinin izni olmakszn sitede yer alan metinlerin -ksa alnt ve tantmlar dnda- herhangi bir biimde baslmas/yaynlanmas kesinlikle yasaktr.
Ayrntl bilgi icin Yasallk blmne bkz.