..E-posta: ifre:
zEdebiyat'a Üye Ol
Ska Sorulanlar
ifrenizi mi unuttunuz?..
Yaam balangc olmayan bir yolculuktur. -Victor Hugo
iir
yk
roman
deneme
eletiri
inceleme
bilimsel
yazarlar
Anasayfa
Son Eklenenler
Forumlar
yelik
Yazar Katlm
Yazar Ktphaneleri



u Anda Ne Yazyorsunuz?
nternet ve Yazarlk
Yazarlk Kaynaklar
Yazma Sreci
lk Roman
Kitap Yaynlatmak
Yeni Bir Dnya Dlemek
Niin Yazyorum?
Yazarlar Hakknda Her ey
Ben Bir Yazarm!
u An Ne Okuyorsunuz?
Tm balklar  


 


 

 




Arama Motoru

zEdebiyat > Bilimsel > Dilbilim > Ouz Dzgn




26 Ocak 2006
Adem ve Havva Dili  
Ouz Dzgn
Muhtemelen ilk insan ve onun yanndakiler bebeksi harflerden mteekkil bir dili konuuyorlard


:AGAHC:
Pek ok almamzda bir gerei ifade etmeye alyoruz..Btn diller aslnda tek bir kkenden gelmektedir diyoruz..nk bunun manta en uygun olan gr olduunu biliyoruz..Zira insan denilen varlk ada bilimin de kabul ettii gibi tek bir atadan gelmise, insanla birlikte gelien dil de tek bir kkenden gelmi olmaldr..Bu dilin bir numunesini bebeklerin bebeke konumalarnda daha bilimsel bir ifadeyle “babldama” dneminde kardklar seslerde grebiliyoruz..Bilhassa b, m, v, g, d, a, , h, e sesleri gibi sesler bebeklerin de karmakta zorlanmad, bizce ilk insanlarn da rahatlkla kullandklar seslerdendir..

Muhtemelen ilk insan ve onun yanndakiler bu bebeksi harflerden mteekkil bir dili konuuyorlard..Bu dil basit bir dil gibi grnse de btn dnya dillerini de iinde barndran ekirdek bir dildi..Fakat unu da syleyelim yanl anlalmamak iin.Biz hibir almamzda yle bir gr ne srmyoruz: “Btn dnya dilleri Trke’den tremitir” demiyoruz.Yani vaktiyle dilimizdeki Arapa, Farsa ve dier yabanc kelimeleri iimize kolayca sindirebilmemiz iin gelitirilmi olan Gne Dil Teorisinin “btn dnya dilleri kken olarak Trke’den gelir.” eklinde ifade edilebilecek teoriyi savunmuyorum.Ancak onun da bir gerei ifade ettiini, bu gerein de “btn dnya dillerinin ortak bir kkenden geldii” gerei olduunu sklkla ifade ediyorum.

lk dnya dilinin Trke ya da baka bir dil olduunun kesin bir ekilde bilinebilecei grne katlmyorum nk Trk diye anlan ulusun bir milletleme serveni vardr her millette olduu gibi..Bir topluluun milletlemesi de hemen olmamaktadr.lk insann yaratldn dnelim..Muhtemelen bu insann milliyeti sadece insanlk idi.blisle adem’in ilk mcadelesi de bunun bir gstergesidir..Herhalde ilk ulusun ya da boyun olumas iin en az bin yl gemesi, bu ilk insanlarn topluluklar halinde yeni corafyalarda yaamaya balamalar hatta deiik inanlar benimsemeleri gerekecektir..Zira bir toplulua ulus diyebilmemiz iin onun alternatifi olan topluluklarn da olmas gerekir..

Vaktiyle Japonlar dnyay sadece kendi adalarndan ibaret biliyorlard..Bu durumda Japonlar ulus deillerdi.Fakat onlar dnya insanlarnn da varln hissettiler o zaman bir “ulus” olduklarn anladlar..Bu rnei daha belirginletirelim..lk insan topluluu ayn corafyada yayor, ayn dili konuuyordu..Elbette leheleme yer yer olumaya balamt ama bu insanlar tek bir dil konuuyorlard.nanlar, gelenekleri de birdi.Alternatifleri olan bir baka topluluk yer yznde yoktu..Bu nedenle bu toplulua biz “ulus” diyemeyiz..Bu topluluk olsa olsa “saf bir insan topluluu” idi..lk “insan topluluu” ulus bile deilken onun konutuu dili “ herhangi bir ulusun dili” olarak adlandrmamz ne kadar doru ve tutarl olabilir?

Bugnk anladmz manada milliyeti olmayan bir insan topluluu vard o dnemde..Fakat zamanla gler balad..Bu gler de elbette yle gelii gzel olmuyordu..Kular ve baz hayvanlar ge srkleyen i gdsel kamlar benzeri isel etkiler, ilk insan ailesinden, yurdundan, corafyasndan kopartt..lk insan, bu gleri yapmaya zorunluydu..nk byk bir plan vard ve bu plana gre mesela Trkiye devletinin u Anadolu topraklarnda bugn var olaca, Afrika’da bugnk devletsel ve toplumsal yaplanmann oluaca, branilerin nerede yerlemesi gerektii, Trk milletinin nerden varlk sahnesine kaca, Amerika’nn ne zaman kefedilecei; btn bunlar ve daha fazlas ngrlmt..te dillerin olumas ve bakalamas da bu plann kk bir parasyd..Ama etkileri ok byk olan kk bir paras..

Bugn yer yznde kullanlan yaz sistemlerinin bile Fenike gibi ortak yaz sistemlerinden tredii bilinen bir gerektir.Hatta ilk bata harflerin ekillerinin insanlarn iliki iinde bulunduu varlklara benzetildii de bilinen bir gerektir.Gktrk yazsnda “ka” harfi “ok” eklindedir..nk “ok” kelimesi “ka” sesini ifade eder..Yine “be” harfi “ev” eklindedir..Bildiimiz gibi “ev” kelimesinin asl “eb” kelimesidir..Gktrk alfabesinde “eb” imdiki “be” harfine karlk gelir..Bu da gsterir ki eski Trke’de harflerin okunular bugnk Anglo-Sakson kkenli dillerde olduu gibidir..rnein, bizim bugn “ne” eklinde telaffuz ettiimiz harfi ngilizler “en” eklinde, “re” eklinde telaffuz ettiimiz harfi “er” eklinde telaffuz ederler..te Gktrke’de de harfler balarna bir nl getirilerek telaffuz ediliyordu..Dillerin arzi vecheleri diyebileceimiz bu ynlerinde bile bu denli benzerlikler ve ortaklklar grlmesi de gerekten ilgintir..Bu ve benzeri arzi ortaklklar ise cevherdeki, zdeki o mthi kkendaln yansmasndan ibarettir.

u maara resimlerini bir hatrlayalm.Nereye gidilirse gidilsin; ilk insann izdii ekiller bile birbirleriyle benzerlik gstermektedir.Bu ekilleri ilk (ilkel) yaz olarak kabul edersek, ilk insann yaz sisteminde, kulland harflerin bile ayn olduunu aka grrz..Demek ki bu insanlarn ortak bir atadan geldikleri ve beraberlerinde tm ortak unsurlarn da gittikleri yerlere gtrdkleri grlmektedir.Hatta bu ortakl ilk insanlarn farkl corafyalarda olmalarna ramen kullandklar aletlerde, anlattklar efsanelerde, danslarnda, mziklerinde ve daha pek ok zelliklerinde de grmekteyiz.te dil de bu insanlarn beraberlerinde gtrdkleri ortak unsurlardan birisidir..Dillerin bu denli bakalat ve birbirinden farkllat hatta binlerce farkl dilin var olduu gnmzde, btn dnya dillerinin az iddial almalarda on iki dil ailesine kadar indirgenmesi (Merrit Ruhlen) daha cretkar almalarda ise bu dil ailelerinin daha az saylarla ifade edilmeleri gsterir ki, dnya dilleri aslnda ortak bir kkenden gelmektedir..

Dillerin nasl farkllatn ve tek bir kkenden nasl bakalatn aklamak iin baz deneyler de uyguladm kendi apmda.Hepinizin bildii “kulaktan kulaa” diye adlandrlan o oyunu rencilerime oynattm..Yani onlar bir yerde bu dil olayn anlamam iin birer denek olmay gnll olarak kabul ettiler bu oyunu oynayarak..ncelikle n srada oturan bir rencinin kulana bir kelime fsldadm.Bu kelime kulaktan kulaa dolat ve farkl bir kelime olarak karma kt..rnein “kelebek” kelimesi “kelle paa” kelimesine dnmt bir keresinde..Elbette bu bilinen ve de yaygn bir oyundu.Dildeki bakalamalarn anlatm iin de rnek gsterilen bir oyundu..Her denememde ilk sylenen kelimenin ya dzensiz ya da dzenli bir biimde deiime uradn grdm..Yaptm incelemeler ve aratrmalar neticesinde bu bakalamalarn bir; rencinin kiisel yetenekleriyle ilgili (duyma, alglama, dnme, hayal gc vb…) ikinci olarak da d etkilerle (grlt, retmenin varl, aklda kalan bir ark sz, yabanc bir dilin etkisi, savalar, bir ulusun hakimiyeti altnda kalmak, gece izlenmi ve etkisinde kalnm bir film vb.. ile) yakndan ya da uzaktan alakal olduunu grdm..Bu otuz kiilik snf leinde uyguladm bu deney, bin kiilik bir topluluk leinde uygulandnda kelime dzeyinde daha byk deiimlerin yaanacan tahmin etmek g olmasa gerek..Bir de bu kiiler kendi aralarnda kelimelerin bakalamalarna sebep olduklar gibi, onlarn soylarndan gelen nesiller de kendi aralarnda bu kelimelerin bakalamasna nclk edebileceklerdir.Aradan bin yl getiinde ise diller bambaka ekillere brnebileceklerdir..Bu ekilde pek ok farkl dil, lehe oluabilecektir..Ancak btn bu farkllamalarn ve de deimelerin varl da bize en bataki o sade ve tek dilli dnemi hatrlatacaktr..

Hatta gnmzde globalleme almalar, tek bir ortak dile, tek bir ortak devlete doru gidi meyli, aslnda bir “balanga dn” hamlesidir..Hatta globallemeye kar kan evrelerin de ayn mahiyette ama “kapitalizmsiz tek bir vatan, tek bir millet, tek bir dil olmal” tarzndaki dnceleri de bu asla, ortak kkene dn araynn bir gstergesidir..Bir alabalk nasl ki derenin ak ynnn tersine yzmek pahasna, doduu anavatanna, kkenine i gdsel olarak dnmek zorunda olduunu hisseder ve o kken mevkiine dner. Bunun gibi de insanlk, aslnda her eyin ortak olduu o ilk insanlk gnlerinin, kendi uuraltna genetiksel olarak kaytl hlyasna doru komaktadr..Hatta dinler de getirdikleri “inan” kavramyla bu “tek” millet bilincini farknda olunmasa da binlerce yldr canl tutan tetikleyicilerdir.

Bahsettiimiz bu kken dilinin mahiyetini ise u anda tam manasyla bilememekteyiz..Bilim adamlarna den; bu karanlk noktalar aydnlatmaya almak olmaldr..te biz de almalarmzda; dilbilimcilerimizin, dnya bilim adamlarnn ilgilerini, bu karanlk noktalara ekmeye talibiz..Zira dorular sadece biz bulalm diye bir endiemiz yoktur.Ancak genlerimizi, insanmz, bilim adamlarmz bu alanda dnmeye, aratrmalar yapmaya zorlama gibi zor bir grevi omuzlanm bulunuyoruz..imdi bu sorumluk duygumuzun bir gerei olarak ilk insanlk dili ile ilgili kefettiimiz baz bulgular ya da gelitirdiimiz baz dnceleri sizlerle paylaacaz.

“Adem ve Havva Dili Teorisi” diye adlandrdmz bir grmzden bahsedeceiz.Az nce bahsettiim gibi bilim adamlarnn ounluu son zamanlarda gen bilimindeki ilerlemelerin de etkisiyle insanln “ortak bir dii ve erkek” atadan geldiini kabul etmektedirler.Bu gerei ise binlerce, on bilerce yl ncesinden dinler ortaya koymutur..artc bir ekilde pek ok gerei binlerce yl ncesinden bildiren kutsal kitaplar, pek ok alanda olduu gibi ilk insann oluumu konusunda da bize yol gsterici olmaktadrlar..Biz kutsal kitaplarn lahiliini ya da gkselliini bu yazmzda tartma konusu yapmayacaz..Onlar bilimsel bir referans olarak kabul edeceiz..Bu kutsal kitaplarn en eskilerinden olan Tevrat’ta ve daha sonralar da ncil, Kur’an gibi kutsal kitaplarda ad geen Adem ve Havva isimlerinden yola kacaz.lk insan hakknda bu denli iddial konuan en eski ve ilk insana en yakn yazl metinlerden biri olarak grdmz Tevrat’taki bu birka kelimeyi inceleyeceiz.Bu iki ismin ilk insan tarafndan kullanlm sesleri ierebileceini kabul edeceiz ncelikle..

A-D-E-M-H-A-V-V-A

elbette bu yazdmz kelime sitillleri Kur’an’daki seslerden olumutur..Bu isimlerin braniceleri de ok farkl deildir aslnda..

A-D-A-M- E-V-A ya da H-E-V-A

Bu kelimeler isim olarak ilk insana verilebildiyse demek ki ilk insan bu kelimeleri oluturan sesleri karabiliyordu..

Bu kelimelerdeki seslere bir dikkat edelim:





A= Dz, geni ve kaln bir ses…
D=Disi, kapal bir ses
E=Dz, geni ve ince bir ses.
M=Dudaks, kapal bir ses..

Temel mantk olarak Adem kelimesinde kullanlan seslerin en azndan birinin erkeksi birinin de diil olduunu kabul edeceiz..

D=Erkeksi bir ses

M=Kadns bir ses

D= +

M= -

Demek ki disi ses olan D sesi erkeksilii M sesi de diilii temsil ediyor.Demek ki Adem’de diilik ve erkeklik ve dier btn ztlar potansiyel olarak mevcuttu.Erkekliin en ileri dzeyinde D sesi, aileye balang dzeyinde ise B, M sesleri gibi dudaks sesler daha belirgindir.Burada erkeklii cinsel bir kavram olarak grmyor ztlklarn en celalli ksm olarak gryoruz.Diillik iin sylediklerimizde de cinsellii ifade deil negatiflii ya da Ying’in Yang’n ifade etmeye alyoruz.Hatta Kurn diliyle ifade edilen Adem kelimesindeki ae ztl da bu kelimede ekirdek olarak ztlklarn cem olduunu ispat eder..Havva kelimesine baktmzda ise

H=Boazs, akkan

V=Dudaks, akkan…

Dier nlleri az nce incelediimizden imdi incelemeyeceiz..Bataki h sesinin sonradan olumu bir ses olduunu var saysak da deien bir ey olmayacak..V sesi bildiimiz gibi Adem kelimesindeki M sesiyle akrabadr..nce M sesi ya da B sesi oluur, daha sonra bu sesler V, F gibi seslere dnrler..Bu durumda asli M sesinden tremi olan V sesi Havva kelimesinde ortaya kmaktadr..Bu V sesi diil bir ses yani dudaks bir ses olarak bizim grmz ispat etmektedir.V sesi diildir ama bir o kadar da erkeksidir..Zira M sesinden tremitir..Aslnda diillik ve erillik bu noktada i ie girmitir..Bu da aslnda “insan” denilen varln ayrmnn onun cinsiyetinden deil de yapp edebildiklerinden, almasnn derecesinden, ilminden ve benzeri kesbi ynlerinden kaynaklandn ortaya koyar..Bu da apayr bir konu olduu iin bahsimizden haritir.

Bu Adem, Adam, Edm ve benzeri ekillerde telaffuz edilen kelime, kken olarak hangi kelimeden gelmektedir sorusu kafay kurcalayabilir..Eer bu kelimenin –em blm diilii temsil ediyorsa ki aslnda Babil dnemindeki varlklara ift isimler verilmesi geleneinin ta ilk insana ulatn da ispat edebilir bu..Ad blm de erkeksi blm olabilir..Tabii ki bu sadece bir iddiadr, tahmindir..Bu yazmzn bu gibi blmleri de “deneme” olarak alglanmaldr..

Havva bir kadn olarak karsndaki erkee Adem ya da Adam diyerek seslenmektedir..Bu kelimeyi sylemek iin nce az genie alr alt die yakn olan dil “d” sesiyle birlikte st dile deer sonuta da kelime dudaklarda biter “m” sesiyle…Kendinizi su ierken ya da bir lokmay yerken dnn Adem, Adm, ya da Edm benzeri bir ses ktn fark edeceksiniz..Bu sesler aka yutkunma sesleridir..Havva bu sesleri karmakta ok zorlanmamt herhalde..Onlar elbette gndelik hayatta yemek yiyorlar, su da iiyorlard..Aslnda Havva’nn bu yutkunmas; onun Adem’e yemek gibi, su gibi ihtiyac olduunu, Ademsiz gayet gsz, zayf olacan ortaya koyar..Sondaki m sesi de tm dudaks seslerde olduu gibi “sevgiyi” de ifade eder. Adem ise eine Havva diye seslenerek nefes alp verirken karlan tabii sesin bir taklidini ortaya koyar gibidir.Demek ki Adem de eine havaya, nefese ihtiya duyduu gibi muhta olduunu ifade ediyor..V sesi de dudaks bir ses olarak onun eine olan sevgisini ortaya koyar..

Demek ki bu rneklerdeki ve benzeri sesleri karabilme kabiliyeti insanoluna yaratltan verilmitir..Kediler “miyav”, kpeklere “hav”, koyunlara “me” detirten, onlarn baz sesleri karmalarn salayan evresel faktrlerden ok te i gd denilen ve mahiyeti bilimce bir trl aklanamayan etkiler vardr..te bu sevk-i tabii ya da sevk-i ilahi diye adlandrlan etkiler sayesindedir ki ilk insan en az 9, 10 sesi karabiliyordu bebeklerde olduu gibi.lk dil de zaten onun kard bu ilk seslerin eitli ekillerde kombinasyonundan oluuyordu..Bu ilk dille bir kere Ad sesini erkek, gl varlk iin kullanan Havva daha sonra tm gl ve erkeksi varlklar iin de Ad sesinden treyen kelimeler oluturacakt..Havva’nn ocuklar da onun rettii bu dil sayesinde birbirleriyle anlaabileceklerdi.

imdi u andaki dnya dillerinden bizi bu Adem ve Havva-Eva kelimelerine gtrecek rneklere bakalm.

ncelikle bykln, glln en st makamnda bulunan lah kavramn karlamak iin dnya dillerinde kullanlan kelimelere bir bakalm:

Go(d)=ngilizce
(T)engri=Trke
(D)ei=Latince
Hu(d)a=Farsa
Eha(d)
Ka(d)ir
Same(d)
(T)eala=Arapa
(D)ingir=Smerce
A(d)on=branice

lah kelimesini karlamak iin eitli dillerde kullanlan bu kelimelerdeki bilhassa “d, t” disi seslerindeki benzerlik bu kelimelerin Adem kelimesindeki “d” disi sesini iermeleri bir tesadf olmasa gerek..
Erkeksilikleri ile daha belirgin olan kelimelere bir bakalm:

Dady=ngilizce (Baba)
Dede=Trke (Baba, Byk Baba)
Father=ngilizce (Baba)
Peder=Farsa (Baba)
Brother=ngilizce (Erkek Karde)
Ata=Trke (Baba, dede)
Ced=Arapa (Dede)
Birader=Farsa (Erkek Karde)
Zad= Farsa (Olan ocuk )

Bu ve benzeri kelimelerdeki “d, t” disi seslerinin benzerlii de bu “d” sesinin erkeksiliini bize hatrlatan mstesna ortak dil kalntlarndan bazlardr..Hatta Trke’mizdeki Da, Deniz, Ta gibi celalli varlklara verilen isimler de ortak bir dil mantnn izlerini tar gibi gzkmektedir.

Dnya dillerinde dudaks sesler de genel itibariyle diilii ifade eden sesler gibi gzkmektedir.lk ortak dilde bu Eva kelimesinden mlhem olarak diil varlklar ifade etmek iin “M, V” benzeri dudaks seslerin kullanld bilinmektedir..Belki de bebein “emme” eyleminin bir nevi taklidi yoluyla karlan; “annemsi” ve “kadns” kavramlar ifade etmek iin kullanlan “m” sesine dnya dillerinde belirttiimiz ller nda sklkla rastlamaktayz.


mm=Anne (Arapa)
Mam=Anne (ngilizce)
Mother=Anne (ngilizce)
Mader=Anne (Farsa)
Aba=Anne, Abla (Trke)
Bibi= Hala (Trke)
Umay=Tanra (Trke)
Women=Kadn (ngilizce)
Meme=Meme (pek ok dilde)
Em-=Emme fiili..Trke’de ve dier dillerde kadnlarla ilgili olarak kullanlan pek ok kelimede bu dudaks seslere bilhassa da “m” sesine rastlarz..

Adem kelimesinin sonundaki “m” sesi gibi dudaks seslerin erkekler iin de hususiletii grlmektedir..Bu sesin erkeksi bir ynnn de olduu bu rnekle ortaya kar:

(B)aba=Trke (Baba)
(B)ava=Farsa (Baba)
(P)apa=Latince (Baba)
(B)irader=Erkek karde (Farsa)
(B)rother= Erkek Karde (ngilizce)
E(b)u= Baba (Arapa)
A(b)a=Baba (Aramice)
(B)en=Oul (branice)
(B)in=Oul (Arapa)
(B)ar=Oul (Aramice)
(P)ir=htiyar erkek (Farsa)
(F)ather=Baba (ngilizce)
(P)eder=Baba (Farsa)
(B)ey=Erkek byk

Btn bu kelimelerdeki bpf seslerindeki ortaklk, manadaki yaknlkla da birleince bizi ortak bir dile tamaz m?Bilhassa b sesi ve onunla akraba olan p ve f sesleri erkeksi kavramlar ifade iin seilmie benzemektedir..Ancak yine bir dudaks ses olan M sesi ize az nce verdiimiz rnekler de gsteriyor ki diil varlklar karlamak iin kullanlan bir ses olmutur ilk dnya dilinde..

Bugn dnya dillerinde sevme fiilini ifade eden kelimelerde de bir benzerlik gze arpar:

Se(v)

Lo(v)e

Hu(b)

Lie(b)e

(B)use=pck (Farsa)

(p)=Trke

(M)a=Farsa (pme)

ve benzeri rneklerden sevgi onla ilgili pek ok kavramn da dudaks seslerle ifade edildiini grrz..Bu da ilk dnya dilinde bu tarz kelimelerin ortak olduunu gsteren ayr birer delil olarak belirmektedirler..

Bu verdiimiz rnekler meselemize bir balang olmalar asndan yeterli gzkmektedir..Fakat btn dnya dilleri bilhassa Afrika, Avustralya vb. ktalarda yaayan yerli halklarn d etkilerden daha az etkilenmi dilleri ciddi almalarla incelenmelidir..Bu dillerde de bizim savlarmz destekleyecek deliller bulunabilir..

Biz eitli imkanszlklardan dolay bu dillere ulaamasak da onlarda da dier yaygn dnya dilleriyle benzer pek ok kelimenin, kuraln var olduunu bugne kadar yaptmz almalarn tutarllna dayanarak syleyebiliriz..Ancak bilimsel olarak bu grmz ispat etmek iin o dilleri; ses yaplarndan tutun da cmle kurulumlarna kadar incelememiz gerekmektedir.Bu imkan elde ettiimiz anda bu alandaki bulularmz da gzel lkemiz Trkiye’mizle ve onun gzel insanlaryla paylaacaz dier gr ve savlarmz paylatmz gibi..

Umarz dnya insanlar “ilk insan topluluunun” o samimi, katksz birlikteliine ular bir gn..Bu birliktelikte ise btn uluslar getirmi olduklar farkllklar ile o “insanlk topluluunu” zenginletiririler..

Kim bilir belki gzel dilimiz Trke de mantkl ve formlize edilebilir ynleriyle, o “insan topluluu” tarafndan “biliim dili” olarak kabul edilir bir gn..

Kim bilir belki de o gn, ok yakndr!

.Eletiriler & Yorumlar

:: farkl bir bak
Gnderen: mer krat / stanbul/Honduras
24 Mart 2006
Kelimelerdeki yani soyut-somut bir "ey" ile ilgili karttmz seslerin (konuma budur zaten; ses kartma) birbirine benzemesi normaldir. Bir kurdun ulumas, yaknlarnda kurtlarn yaad birbirinden uzak topluluklarda, bu varla ve/veya kard sese bir isim verilmesi (ses tayin edilmesi) gerektiinde, arm denen yntem ile benzer fonetie sahip isimler ortaya kmasna neden olabirli. Topluluklarn bin yllar sren karmak ilikileri nedeniyle de benzerlikler ortaya kabilir. Dolaysyla tm dillerin ortak bir kkten geldii eklindeki teori hakl olarak, benzerlikler zerine bina ediliyor. Ama benzerlikler her zaman ayn kkene iaret etmeye bilir. Az nce verdiim rnekteki gibi, benzer armlar ve kltrel etkileimler bu benzerliklere yol am olabilir. Henz toplumlarn hangi noktalarda etkiletiini bilmiyoruz. Aralarnda hibir ba olmadn sandmz topluluklarn, aslnda ook eskilere dayanan balar ortaya kyor. renin Eski Msr ile Gney amerika medeniyetleri arasndaki gibi... Basit rnekler verirsek ikisi de piramit yapyor ve baz Msr Mumyalarnda bulunan bitki kalntlar incelendiinde bunlarn Gney Amerikaya zg olduu grlyor. Ki o ana kadar byle bir ba (ticaret gibi) dnlmyordu. Bu gn basit kanolarla okyanuslarn aldn ve bunu deneyecek kadar lgn insanlar olduunu biliyor ve gryoruz. Dolaysyla benzerliin kkenini burada aramak lazm. Yine "arm" kelime belirlenmesinde kullanlr. Bylece kelime aklda kalr ve kelime ile onun ieret ettii gerek varlk arasnda sk ba kurulur ki bu dil iin faydaldr. Sonu oarak bilim,elbette ki benzerlikleri, baz karmlarda bulunmak iin kullanr. Aynen Darwin'in yapt gibi... Ama bildiklerimiz arttka, benzerliklere neden olan eyler hakknda daha mantkl sonulara ularz. Farkl yerlerde yaayan (corafik olarak) topluluklarn dilleri arasndaki benzerlii "tek dil" teorilerine kaynak olarak kullandk. Darwin'in yaptna benzeyen bu yzeysel analiz sonucunda ortaya atlan bu teori, dilin oluumu hakkndaki yeni bilgiler ile (arm ve topluluklar aras yeni etkileim kaytlar) artk farkl ve daha mantkl aklamalar getiriyoruz. Aynen Darwin'in yzeysel benzerliklere itafen ortaya att EVRM teorisi, artk genler ve biyoloji alanndaki yeni bilgiler sayesinde daha da derinlere gidiyor. Dolaysyla dillerin ortaya k konusundaki bu teori (tek dil teorisi) bizlere genel bir gr vermitir ama artk almtr. Bugn nasl hayvanlar arasndaki ba, yzeysel deil genetik benzerliklere dayanarak aklyorsak ve bu ekilde hi umulmayan akrabalklar ortaya koyuyorsak, dil konusunda da bu olmakta. Sonuta evrim hakkndaki bilgi bizi hayatn okyanus dibinde, karadaki termal su-balk ortamlarda balad bilgisine ulatryor. Yani illa ki "tek bir noktadan yayld" eklinde aklamaktan daha iyisini yapyouz. lk nerde ortaya kt zaten nemsiz bir ayrntdr. Diller de muhtemelen corafi olarak farkl yerlerdeki topluluklarda (ayn anda, ard arda veya baka sralamalarla)ortaya kt. Aynen yaam gibi... Doaysyla "LK" kavramna bu kadar nem verip bir ekilde kutsallatrmak pek de doru deil. Bilimin spesifik olarak ilk noktay bulmas (tabii varsa) gerekmiyor. nemli olan yapy ve ileyii ortaya koymaktr.




Syleyeceklerim var!

Bu yazda yazanlara katlyor musunuz? Eklemek istediiniz bir ey var m? Katlmadnz, beenmediiniz ya da dzeltilmesi gerekiyor diye dndnz bilgiler mi ieriyor?

Yazlar yorumlayabilmek iin ye olmalsnz. Neden mi? nanyoruz ki, yreklerini ve dncelerini ekinmeden okurlarna aan yazarlarmz, yazlar hakknda fikir yrtenlerle istediklerinde diyaloa geebilmeliler.

Daha nceden kayt olduysanz, buray tklayn.


 


zEdebiyat yazar olarak seeceiniz yazlar kendi kiisel ktphanenizde sergileyebilirsiniz. Kendi ktphanenizi oluturmak iin buray tklayn.

Yazarn dilbilim kmesinde bulunan dier yazlar...
Fince Trke Benzerlii
branice - Hinte Kardelii
Trke'nin ifresi - Trke'nin stnl - 2
Eston Dili ve Trke
Esperanto ve Trke
Trke'nin ifresi - Trke'nin stnl - 1
Trke'mizin Ermenice'ye Etkileri
Trke'nin Yitik Kardei; Kzlderilice!
Smer'e Farkl Bir Bak
Zuluca ve Trke

Yazarn bilimsel ana kmesinde bulunan dier yazlar...
Atomda Dna Var m?
Tebbet Suresindeki Mucizeler
oklu Hcre Modeli
slam Bilim Mzesi
Nasreddin Hoca Yazar Oldu
Hangi Tanr?

Yazarn dier ana kmelerde yazm olduu yazlar...
Sen Var Ya Sen! [iir]
akkd akkd [iir]
Blibilen Dilinde iir [iir]
Boyutlu iir [iir]
Miraciye [iir]
Saanak Sen Yayor [iir]
Blbller ehri stanbul [iir]
Trke Hamile Beyanlara [iir]
Buras Sessiz Biraz [iir]
New Orleans'l Siyahi Kirpiklerin [iir]


Ouz Dzgn kimdir?

Yazar edebiyatn her alannda almalar yapyor.

Etkilendii Yazarlar:
Btn yazarlardan az ok etkilendi. Zaten insanolunun zellii deil midir iletiimde bulunduu varlklardan etkilenmek?


yazardan son gelenler

bu yaznn yer ald
ktphaneler


 




| iir | yk | Roman | Deneme | Eletiri | nceleme | Bilimsel | Yazarlar | Babali Ktphanesi | Yazar Ktphaneleri | Yaratc Yazarlk

| Katlm | letiim | Yasallk | Sakllk & Gizlilik | Yayn lkeleri | zEdebiyat? | SSS | Knye | ye Girii |

Custom & Premade Book Covers
Book Cover Zone
Premade Book Covers

zEdebiyat bir zlenim Yapm sitesidir. zlenim Yapm, 2024 | Ouz Dzgn, 2024
zEdebiyat'da yaynlanan btn yazlar, telif haklar yasalarnca korunmaktadr. Tm yazarlarnn ya da telif hakk sahiplerinin izniyle sitemizde yer almaktadr. Yazarlarn ya da telif hakk sahiplerinin izni olmakszn sitede yer alan metinlerin -ksa alnt ve tantmlar dnda- herhangi bir biimde baslmas/yaynlanmas kesinlikle yasaktr.
Ayrntl bilgi icin Yasallk blmne bkz.