..E-posta: ifre:
zEdebiyat'a Üye Ol
Ska Sorulanlar
ifrenizi mi unuttunuz?..
Olgular grmezden gelindikleri iin var olmaya son vermiyorlar. -Huxley
iir
yk
roman
deneme
eletiri
inceleme
bilimsel
yazarlar
Anasayfa
Son Eklenenler
Forumlar
yelik
Yazar Katlm
Yazar Ktphaneleri



u Anda Ne Yazyorsunuz?
nternet ve Yazarlk
Yazarlk Kaynaklar
Yazma Sreci
lk Roman
Kitap Yaynlatmak
Yeni Bir Dnya Dlemek
Niin Yazyorum?
Yazarlar Hakknda Her ey
Ben Bir Yazarm!
u An Ne Okuyorsunuz?
Tm balklar  


 


 

 




Arama Motoru

zEdebiyat > Bilimsel > Dilbilim > Ouz Dzgn




19 Haziran 2005
Trke'mizin Ermenice'ye Etkileri  
Yaasn Sevgi!

Ouz Dzgn


Tm dnya dilleri eitli olaylarn sevkiyle birbirleriyle etkileim iine girmitir


:ABFEG:
Tm dnya dilleri eitli olaylarn sevkiyle birbirleriyle etkileim iine girmitir.Ermeniler ve Trkler yzyllarca bir arada yaam iki dost millettir.Bu gzel ilikilerin sonucunda daha 4.yyda Trke Ermeni dilini kkten etkilemeye balamtr.Bu etkileme bir ok ynden olmutur; (fonetik, tretim, morfolojik, szdizimi) Bu etkilerin varl dillendiren bir ok Ermeni dilbilgini de vardr.
nl Grc Edebiyat lya avavadze; Ermenilerin bakalarnn efsanelerini kendilerininmi gibi zannettiklerini ifade etmektedir.Yine ayn zat, ezberci Ermeni dil bilginlerinin kendi dillerindeki her bir zellii, kelimeyi, kendilerine mal etmelerini de eletirmektedir.Halbuki bu dildeki pek ok kelime ve ses zellii Trkeden gemitir.Baz Ermeni dil bilginleri gerekleri her alanda ak yreklilikle ifade edebilmektedirler.rnein, Mordman, Ermeni dilinin Turani dillerden kkl bir ekilde etkilendiini belirtmitir.Yine bir baka bilgin Patkonov, yzyllar ncesinden Trk etkisinin Ermeni dilini etkilediini sylemitir.Patkanov daha 5 ve 6.yydaki Ermeni kaynaklarnda bulunan Trke kelimeleri tesbit etmitir.rnein; gokar kelimesi daha bu dnemde Ermeni diline girmitir.Bu kelime ile kkenda olarak go-ko kelimesi vardr.Gokar ve Ko kelimeleri erkek koyun anlamnda her iki dilde kullanlmaktadr.Dier bir Ermeni dilbilimci Gukasyan da Patkanovla benzer grleri ifade etmektedir.Daha 5.yyda Ermeniceye giren baz Trke kelimeler unlardr; arg(iman), ark-ark, gokar-ko, zer-yer, torpah-toprak, hakan, tarhan, elteper vb..
Ermeni dili Seluklu, Osmanl ve Azeri Trkelerinden ok eitli zamanlarda etkilenmi bir dildir.Bu dnemlerde Ermeni Oymaklar ile Trk Ouz boylar arasnda ok gzel ilikiler kurulmutur.Sevartyan, Ermenilerin 12.yy ve sonralarnda Trkeyi bir ikinci dil olarak kullandklarn delilleriyle ortaya koymutur.Bir baka Ermeni dilbilgini Aaryan, 15.ve 19.yylar arasnda Ermeni yazl kaynaklarnda yazlm olan,4200 civarndaki Trke kelimeyi tespit etmitir.Bu Trke kkenli kelimelerin bazlar unlardr:
Bayat, balug(balk), bek(bey), biz, bostan, bostanc, deba, talan,gacag(kaak), nal , nalband, ban, tolma(dolma), bozba, oba, ana, ata, eziz(aziz), Gelet(galat), gap, gesd(kasd) ,gz(kz), yeas(yiyesi), helal, haram, a, aa, el, ilan, damga, donguz(domuz) gibi binlerce Trke kelime Ermeniceye girmitir.Ermeniceye szcklerin yan sra Trke sz bekleri de gemitir.Bu geiler tarzda olmutur:

1-Sadece anlam geilerine rnekler:

ne var ne yok?=in qa, in i qa?

Anan lsn=merit merni

Bir karn a, bir karn tok=mi por gut, imi por sovats

Ar oturmak=tsanir ntel

Aln yazs=oata gir

Parman dilemek=mat gtsel

2-Baz Trke kelimeler muhafaza edilerek olan geiler:

k yerine koymak=Gji to dnel

azad nefes almak=azad sunts kael

kapya glle atmak=kaekin golla gnal

helal st emmek=helal gat xmel

deli eytan diyor=dali eytan asma

3-Baz sz gruplar Ermeniceye aynen gemitir.

Ya baxt=ya bext

Bir glle bahar olmaz

Klbana

Tek elden ses kmaz

Akl akldan stndr

Tokun atan haberi olmaz

Biri yer biri bakar, kyamet ondan kopar

Verdiimiz rnekler gibi daha pek ok atasz ve deyim Ermeniceye Trkeden gemitir.Hoatur Abovyan, Per Prosyan, Gozoros Aayan, Gabriyel Sundukyan gibi onlarca bilgin Ermeniceye Trkeden geen bunca kelime ve sz grubunun varln ortaya koyan, ispatlayan kiiler olmulardr.

Ermeniler sz varlmzn yan sra baz ulusal kiiliklerimizden tutun da arklarmza varana kadar pek ok alanda bizden etkilenmilerdir.19.yyda Hovanes Nazaryants Ermeni dilinde sylenen Nasreddin Hoca fkralarn derlemitir.Prof.Dr.Zakirolu Abdullayev Trk dilinin Ermeni dilini gramer bakmndan da etkilediini ifade etmitir.nl bilgin Trkenin etkisiyle Ermenicede oluan yeni ses ve dizin zelliklerini yle sralamtr:

1-Ermenicedeki baz fiiller zellikle Azeri azndan etkilenerek ok anlaml konuma gelmilerdir.

Almak, ekmek, bitmek, srmek

2-Ermeni dilinde pek ok yeni ses tremitir.nce e, ve sesleri aslen Ermeni dilinde olmayan fakat Trkeden Ermeniceye geen sesler olmutur.

3-Trkeden Ermeniceye pek ok ek de gemitir:

-lik, -l, -i, -mc, -mi vb.bu eklerle birlikte kullanlan kelimeler de bu dile gemitir.

Balux, tozlux, nianl, namuslu

4-Trke baz kelimelerle Ermenice fiiller birleerek birleik fiiller oluturmulardr.

Azarlam inel(azarlam olmak) vb.

5-Trkeden Ermeniceye Pekitirme sfatlar da gemitir.

Kpkrmz-qasgarmir

Sapsar-depdegin

Kapkara-sepsev

Tertemiz-ipida

Dopdolu-leplesun

unu da belirtmekte yarar vardr ki, Ermenice zerinde Trkenin yan sra Farsa ve Arapann da etkisi olmutur.

6-Ermeni Guzanlar(ozan) Trk dillerine ba vurarak Ermeni iirini gelitirmeye almlardr.rnein 10.yyda yaam Grikor Narekatsi iirlerinde sel, mum, derman, xaber(x=h), arkan vb bir ok Trke kelime kullanmtr.

7-Ermenice Trkedeki tamlama yapsndan da etkilenmitir.Ermenicedeki tamlama yaps Farsadakine benzer ekildeyken Trkenin etkisiyle deimeye balamtr.Normalde bir Ermeni Ev Alinin demesi gerekirken imdi Trkedeki gibi Alinin ev demektedir.

8-Hint Avrupa dillerinin tamamnda olduu gibi Ermenicede de ortalar(sfat fiil) ki balac yardmyla yaplmaktayd.Ancak imdi Ermenicede sfat fiil oluumu, Trkedeki gibi eklerin yardmyla olmaktadr.

9-Eskiden Ermenicede ngilizcede olduu gibi oul bir saynn niteledii isim de oul eki alrd.Be kitaplar gibi..Ancak Trkenin etkisiyle zamanla sondaki oul eki bu gibi sfatlardan sonra kullanlmamaya balamtr.

unu da bilmeliyiz ki,dilimizin yan sra kltrmz, folklormz, geleneklerimiz de Ermeni yaantsnda derin izler brakmtr.Halen Ermeni illerinde Trke arklar, trkler ilgiyle ve beeniyle dinlenmektedir.brahim Tatlses gibi sanatlarmz Ermenilerin gnlnde taht kurmulardr.u anda Trkenin ana dil gibi konuulduu Ermeni kyleri vardr.Ermeni aklar pek ok mzik terimini bile Trkeden almtr.rnein, guzan(ozan), saz, santu, keman, kemanca, balama gibi onlarca terim Ermenicede yaamaktadr.Ayrca Ermeni dostlarmzn ruh dnyalarnda bizim ruh dnyalarmza yapt gibi ince klar brakan, Asl ve Kerem, ah smail benzeri destanlar halen Ermeni ellerinde yz binlerce insann hayal dnyalarn trl trl renkleriyle zenginletirmeye devam etmektedirler.Bu kadar benzer ynlerimiz olan ve bir zamanlar Osmanlnn Millet-i Sadka(dost millet) olarak adlandrd Ermeni kardelerimizin iinde yeertilmeye allan Trk dmanln anlamakta zorluk ekiyoruz.Mslman Trklerin soykrm gibi vahetleri yapamayacana onun onlarca millet zerinde binlerce yl sren saltanat ahittir.O Osmanl deil mi ki; spanyadan kaan Yahudilere sahip kt..Yine o Osmanl deil mi ki, tebaas olan hibir milleti asimle etmeye almad.. Osmanlnn yzlerce yl dost millet, karde millet olarak tanmlad bir ulusun baz fertleri bu devleti arkadan vurmaya kalkmamalyd. Osmanl dou blgelerindeki Ermenileri durup dururken srmemitir.Osmanl yine ezilen bir tebaasn zulmden kurtarmak amacyla bu blgedeki Ermenileri yine Osmanl'nn kendi topra olan Suriye'ye yerletirmitir.
Soykrm var diyenler halen Trkiyede yaayan binlerce Ermeni kardeimizin tam bir Trkiye dostu ve a olmalarn nasl aklayacaklardr?(Trk Ermenileri Trklerle ayn haklara sahip kardelerimizdir.Onlar lkelerine her zaman bal, yrekleri sevgiyle arpan iyi insanlardr.)Dnyann her yerinde zulme uram Yahudilere gidip sorun, tarihte en rahat hangi devlette yaadnz? diye.Onlarn cevab hi kukusuz Osmanlda olacaktr...Osmanl kendisine itaat edenlere kesinlikle ses karmam, onlarn huzuru ve refah iin almtr.Dnyann drt bir tarafndaki hamamlar, kprler, kervansaraylar bunun canl birer ahididir.
Trkler ve Ermeniler binlerce yl bir arada yaam iki dost millettir.Trkiye gelecein lider lkelerinden olacaktr.Ermenistan, Trklerle ve Trkiyeyle iyi ilikiler kurmaldr.Soykrm iddialarndan vazgeilmelidir.ocuklarmzn sevgi ve kardelie muhta o tertemiz yreklerini, nefret ve kinle doldurduumuz yeter artk..Nasl bir gelecek istiyorsak yle genler yetitirmeliyiz.Kavgac, kindar bir nesil yetitirenler, kendi sonlarn hazrlyor demektir.Trkiyeyle iyi ilikiler kuran Ermenistan, geliecek ve zenginleecektir.Bakn Yunanistan bunu anlam grnmektedir.Ne kadar inkar etseler de, Osmanl tarihi, Ermeni toplumunun erefli bir tarihini iermektedir.Ermenilerin ve Trklerin o krlma noktasna kadar hafza birlii vardr.Bu hafza birlii iki ayr toplumu adeta tek bir millet konumuna getirmiti.Biz Ermeni dostlarmza ellerimizi uzattk.Ermeni dostlarmz da, soykrm gibi sama iddialar bir kenara braktnda, Trk ve Ermeni dostluu tm dnyada emsali grlmemi bir ilerlemenin kaynan oluturacaktr.Ancak ncelikle Ermenilerin de bar zmsemeleri ve dayanaksz iddialarndan ebediyen vazgemeleri arttr.Onlara destek veren Avrupal devletler ise bilime, akla ramen hislerinin, duygularnn esiri olmulardr.Onlarn da kinleri, nefretleri uyandrmaktan vazgemelerini temenni ediyoruz.Eer bir bar seli tm dnyay ykamazsa u anda istirahata ekilmi olan ktln gleri yeniden ayaa kalkacak, Allah korusun belki de bir nc dnya sava insanl ncekilerde olduu gibi belki de daha dehetli bir ekilde kasp kavuracaktr.Tm insanlk bizimle beraber haykrmal: Yaasn bar ve sevgi, yaasn akl ve bilim, yaasn gerekler

Not:Bu almada Elvset Zakirolu ABDULAYEV'in bilimsel yazlarndan faydalanlmtr.Onun "Trk Dillerinin Tarihsel Gelime Sorunlar" adl kitabn herkese tavsiye ederim.TDK yaynlarndan kmtr. (Dillerin ifresi...)

.Eletiriler & Yorumlar

:: Dou Anadolunun gerekleri.
Gnderen: Hasan Yldz / , Almanya
9 Austos 2009
TARH GEREKLER: 1. Kr’lerin vatan bu gnk Trkiye snrlar dndaki mezopotamya dr. 2. Ayrlklarn Krt olarak tantmaya abaladklar Dou Anadolu Alevileri kesinlikle Trk soyundandr. Krt’ler hi bir zaman Alevi olmamlardr. 3. Tunceli, Erzincan ve Elaz kylerinin ou Alevi az bir ksmda Ermeni kydr. . Bu blgede kalan Ermeniler Urartu dilinin devam Ermenice’nin bozuk lehesi olan "zazaca" konuabildikleri iin Krt kisvesi altnda gizlenmektedir. 4. Devlet iindeki ayrlk ibirlikiler Dou Anadolu kylerinin eski Trk ve Ermeni isimlerini Krt’e diye deitirerek bu blgedeki soydalarmzn ve gizli Ermenilerin Krt nfsu iinde saylmasn salamlardr 5. PKK sivil halka kar toplu kymlarn zellikle bu gibi Alevi ve gizli Ermeni kylerinde yapmakta fakat medya bunu PKK krtleride ldrd diye yaynlamaktadr. 6. Trk snrlar iinde Iraktan siyasi amala g etmi yada ettirilmi yaklak 4 milyon KRT vardr. Doudaki Alevileri katarak Trkiyede 13 Milyon Krt olduu doru deildir. KANIT : TRT6 (TRTE) de Krte diye yaynlanan fakat gerekte Ermenice olan (ksmen zazaca) oyun havasnn esprili bir videosu ekte sunulmaktadr. SONU: Meseleye objektif bakldnda Problem sadece mide bulandran sinek mertebesindedir. Bytlen bu kk sorunun zmne katk iin Dou Anadolu’nun ( Varto llerinin ) gerek tarihini renmeli ve retmeliyiz. Sayglarmla. Hasan Yldz




Syleyeceklerim var!

Bu yazda yazanlara katlyor musunuz? Eklemek istediiniz bir ey var m? Katlmadnz, beenmediiniz ya da dzeltilmesi gerekiyor diye dndnz bilgiler mi ieriyor?

Yazlar yorumlayabilmek iin ye olmalsnz. Neden mi? nanyoruz ki, yreklerini ve dncelerini ekinmeden okurlarna aan yazarlarmz, yazlar hakknda fikir yrtenlerle istediklerinde diyaloa geebilmeliler.

Daha nceden kayt olduysanz, buray tklayn.


 


zEdebiyat yazar olarak seeceiniz yazlar kendi kiisel ktphanenizde sergileyebilirsiniz. Kendi ktphanenizi oluturmak iin buray tklayn.

Yazarn dilbilim kmesinde bulunan dier yazlar...
Fince Trke Benzerlii
branice - Hinte Kardelii
Trke'nin ifresi - Trke'nin stnl - 2
Eston Dili ve Trke
Adem ve Havva Dili
Esperanto ve Trke
Trke'nin ifresi - Trke'nin stnl - 1
Trke'nin Yitik Kardei; Kzlderilice!
Smer'e Farkl Bir Bak
Zuluca ve Trke

Yazarn bilimsel ana kmesinde bulunan dier yazlar...
Atomda Dna Var m?
Tebbet Suresindeki Mucizeler
oklu Hcre Modeli
slam Bilim Mzesi
Nasreddin Hoca Yazar Oldu
Hangi Tanr?

Yazarn dier ana kmelerde yazm olduu yazlar...
Sen Var Ya Sen! [iir]
akkd akkd [iir]
Blibilen Dilinde iir [iir]
Boyutlu iir [iir]
Miraciye [iir]
Saanak Sen Yayor [iir]
Blbller ehri stanbul [iir]
Trke Hamile Beyanlara [iir]
Buras Sessiz Biraz [iir]
New Orleans'l Siyahi Kirpiklerin [iir]


Ouz Dzgn kimdir?

Yazar edebiyatn her alannda almalar yapyor.

Etkilendii Yazarlar:
Btn yazarlardan az ok etkilendi. Zaten insanolunun zellii deil midir iletiimde bulunduu varlklardan etkilenmek?


yazardan son gelenler

 




| iir | yk | Roman | Deneme | Eletiri | nceleme | Bilimsel | Yazarlar | Babali Ktphanesi | Yazar Ktphaneleri | Yaratc Yazarlk

| Katlm | letiim | Yasallk | Sakllk & Gizlilik | Yayn lkeleri | zEdebiyat? | SSS | Knye | ye Girii |

Custom & Premade Book Covers
Book Cover Zone
Premade Book Covers

zEdebiyat bir zlenim Yapm sitesidir. zlenim Yapm, 2024 | Ouz Dzgn, 2024
zEdebiyat'da yaynlanan btn yazlar, telif haklar yasalarnca korunmaktadr. Tm yazarlarnn ya da telif hakk sahiplerinin izniyle sitemizde yer almaktadr. Yazarlarn ya da telif hakk sahiplerinin izni olmakszn sitede yer alan metinlerin -ksa alnt ve tantmlar dnda- herhangi bir biimde baslmas/yaynlanmas kesinlikle yasaktr.
Ayrntl bilgi icin Yasallk blmne bkz.