..E-posta: ifre:
zEdebiyat'a Üye Ol
Ska Sorulanlar
ifrenizi mi unuttunuz?..
Bir deliyle aramda tek bir ayrm var. Ben deli deilim. -Salvador Dali
iir
yk
roman
deneme
eletiri
inceleme
bilimsel
yazarlar
Anasayfa
Son Eklenenler
Forumlar
yelik
Yazar Katlm
Yazar Ktphaneleri



u Anda Ne Yazyorsunuz?
nternet ve Yazarlk
Yazarlk Kaynaklar
Yazma Sreci
lk Roman
Kitap Yaynlatmak
Yeni Bir Dnya Dlemek
Niin Yazyorum?
Yazarlar Hakknda Her ey
Ben Bir Yazarm!
u An Ne Okuyorsunuz?
Tm balklar  


 


 

 




Arama Motoru

zEdebiyat > nceleme > Sanat ve Sanatlar > Salih Zeki avdarolu




13 Mays 2009
Yahya Kemal iiri" Nin Muskimizdeki Yeri  
Salih Zeki avdarolu
Yahya Kemal Beyatl iiri ile Geleneksel muskimizin ilikisi...


:DEGB:


"Bu yaz kemeneyi bir dinledinse Kanlca’da,
Baharda bir gece tanbru dinle amlca’da
Bu sazlarn duyulur her telinde sde vatan,
Sihirli rzgr eser dim bu topraktan."

Y.K.BEYATLI

3 Kasm 1958 Osmanl-Trk Edebiyat ve kltrnn abide simalarndan air Yahya Kemal Beyatl’ nn vefat tarihi. Yani bu byk air leli tam 50 yl olmu. Daha dn gibi hatrlyorum; Sisli ve souk bir Ankara sabah. Ulus kokulu’ nda 4. Snf rencisiyim. retmenimiz merhum Hikmet Tznata Hanmefendi , gzleri yal bir ekilde Yahya Kemal’ in vefatn biz rencilerine bildiriyor ve yine byk bir hznle “Sessiz Gemi” iirini okuyor. Akabinde bizlerin anlayabilecei bir ekilde onun ne kadar byk bir air olduunu anlatyor. Beyatl’ y o gn tandm ve “Sessiz Gemi” yi de o gn ezberime aldm. Sonrasnda onu ve iirlerini ok sevdim. Mehmed Akif ‘ i daha lkokula baladmz yl stikll Mar ile tanm ve sevmitik; Zaten Akif “ reel hayat” a dair ne sylyorsa, Yahya Kemal’ in “sanat” ta benzeri eyleri tekrarladn delikanllmzda anlayacaktk. Tpk Ramazan Bakkal’ n “Sancl bir corafyada, bilgi, kltr ve sanatla yeterince tanamayan insanmz iin en nemli k yolu olarak Yahya Kemal’i grdm. lkemin Ik Kulesi olarak Yahya Kemal’i sevdim.” (1) dedii gibi.

Onun en ok bilinen yn olan airliinin yannda bir de, Osmanl - stanbul a ve Geleneksel Muskmiz hayranl da inkr edilemez gereklerdir. Hatta btn bu karakteristik zelliklerinin de ncesinde Yahya Kemal Enstits Mdr Kzm Yeti’ in ifadeleriyle:
“Maziye, kltr deerlerimize sahip kma konusunda o bir balatcdr. Ama unutmayalm ki onun etkisi suda halkalar gibi dalga dalga yaylmtr.”

lerleyen yllarda Yahya Kemal’ inde byk etkisiyle Geleneksel Muskmize meylettim. Sonrasnda tabii ki Mnir Nureddin Seluk’ u ve onun bestelerinde Yahya Kemal’ i daha da ok tandm.

Aralarnda 10 senelik bir ya fark olmasna ramen, ikisi de bir imparatorluun kn benzeen hzn duygular ile yaarlar. Mnir Bey de Yahya kemal gibi :

“... Devlet-i Aliyye’nin tarih sahnesinden ekilmeye balad bir dnemde hayatnn baharn yaam, o trajik ve ayn zamanda muhteem finali seyretmiti. Sanatnn temelinde bu byk ayrln acs yatar, zaman kurtarmak iin yapt fantezi eserler bir yana braklrsa, onun zamana meydan okuyan ve okuyacak olan besteleri, klsik kltrden beslenen aheserlerdir…” (2)

Ayrca Yahya Kemal’de Mnir Bey kadar olmasa da bir anlamda musknin rahle-i tedrisinden gemitir.
“… akrabalarndan Abdurrahmanpaazade brahim Bey'in evinde Hac Arif Bey ynetiminde yaplan icra fasllarn izleyerek, Trk mziini yakndan tanm, klasik bestecilerimizi derinden anlayp sevmitir…” (3)
Yahya Kemal, Paris’ ten stanbul’ a dndkten sonra, Avrupa’ da edindii hayat tarzndan dolay bir bocalama devresi geirirken ve :

“…stanbul’da yapamayaca dncesine kapld bir srada, Tanburi Cemil Bey ve dier mzisyenleri dinlediini, ‘vatan’a bu ‘altn kap’dan geerek dndn hissettiini yazar.
Bylece Divan iirinden sonra ikinci bir temsil esi olarak mzii benimser. Buna stanbul mimarisi ve biraz geriden hat sanat da eklenince, Trklerin Anadolu’ya giriiyle kurulmaya baladn, stanbul’un el deitirmesiyle ivme kazandn varsayd uygarl drt ayak stne oturtmu olur. “Yahya Kemal ve Ahmet Hamdi Tanpnar’da Mzik” adl kitabmda rneklediim zere, onun sanatsal elere verdii bu temsil deeri, Parnas akmndan etkilenmi olmasnn getirdii bir ‘ikme’dir ayn zamanda. Osmanl’da grsel sanatlar yeterince gelimedii iin, yerine iir, mimari ve zellikle de mzii ikme etmitir.

“ok insan anlyamaz eski musikimizden / Ve ondan anlamyan bir ey anlamaz bizden” dizelerini syledii zaman, sadece Itri’nin, Hfz Post’un, Dede Efendi’nin mziinden etkilenmi biri olarak deil, ‘kendi gkkubbemiz’in dayanaklarndan birinden sz eder gibi konumaktadr.

Bir baka iirinde Itri’nin ‘neva-kr’n Osmanl ordularnn seferlerinin ve bu yolla kurulan uygarln fon mzii, hatta ufku, gibi sunar.

Tanpnar, gnlnde “Yahya Kemal’in ark musiki zevki ve muhabbeti zannetmem ki benimki gibi olsun” derken bir bakma hakldr. nk Yahya Kemal’de mzik uygarlk temsilini ve ‘bezm-i mey’ kutsamasn aarak somut hayata bir trl intikal edemez. Bu intikali de Tanpnar romanlaryla yapmtr. Her ikisi de, mzie verdikleri nem ve deer a- sndan benzersizdirler. ” (4)

Bu iki sanat sevdlsnn msra ve ezgilerinin bir birleriyle kucaklamamas mmkn deildi.
Kendisine en byk n salayan arklarnn szlerinin bir ounu nl air Yahya Kemal’den alan Mnir Bey’ in, byk airimiz ile uzun bir gemie dayanan salam bir dostluu vardr. 1951 senesinde Mnir Bey’ in “jbilesi” sebebiyle byk air onun hakknda unlar yazacaktr :

“…Mnir Nureddin’in en stn meziyeti, son ikiyz yl iinde Itr’ den Zeki Dede’ ye kadar, Mill Musk’ nin Kr, Beste, Semai, Nak Durak ve sair ekillerinde, en halis eserlerini mkemmel bir ifade ile tegann etmeyi bilmek bilmek olmutur. Bu meziyet Tanbur Cemil’in esiz dehasn hatrlatr. O’ nun sazla ifade ettiini, Mnir Nureddin sesi ile ifade etmitir. Bu sanatn srr, eski bestelere derin bir vukuf ve amaz bir bigi ile nfuz etmek ise de, ondan fazla olarak, Mill Musk dehamzn, yer yer, ne tarzda tecelli ettiini duymak ve tam bir ifade ile almak yahut okumaktr. Bu meziyet milletin nadir insanlara nefh ettii bir mevhibedir.

Bu devirde yaayan ihtiyar, orta yal, gen vatandalar eski muskimizin bestelerini Mnir Nureddin’ den dinledikleri iin talihlidirler…” (5)

Biri iirimiz, dieri Muskimizin bu iki zirve ismi, ayn tarih ve kltr uurunun ve stanbul aknn ortak paydasnda buluup, gfte-melodi alverilerinde bulunurlar. Bu bulumalar sonrasnda, harika bestelerin ortaya kmas da srpriz olmaz. te bu beraberliklerinde birinde :

“…Mnir Bey hem alar, hem de Yahya Kemal’ e Muhayyer makamnda yeni besteledii iki rbaiini okur ;
‘epevre bahar iinde bir yer grdk’
Yahya Kemal’ in gzlerinden yalar szlmektedir. Arkadann kolunu smsk tutar; ’Bana sz ver Mnir,’ der, ’benim iirlerimi senden baka kimse bestelemeyecek. Buna msaade etmeyeceksin .Onlar ancak
sen besteleyebilirsin.’
Ne yazk ki Mnir Nureddin, ok istedii halde ‘Endls’te Raks’ sevgili arkadana dinletemeden, air aramzdan ayrlr…” (6)

Bu vasiyet aa yukar yerine getirilmitir. Ancak bunun bir istisns vardr. O da Mnir Bey kadar deerli bir mzik adam olan Cnuen Tanrkorur, engin mzikal ve kltrel birikimiyle Yahya Kemal’ in birok iirinin bestesine imza atar.

mr boyunca Mnir Bey, muski repertuvarmza Yahya Kemal’ in iirlerinden ald dizelerden :
Nihavent makamnda, “stinye Krfezinde bu akam gariplii”, “Kandilli yzerken uykularda”, Mhur makamnda, “Bir glene vardk ki uzak mihr-ile mehden”, Krdlihicazkr makamnda, “Endls’ te raks”, “Ey nz- ive velvele-i n olan sana” Hicaz makamnda, “Sana dn bir tepeden baktm azz stanbul”, “ Artk demir almak gn gelmise zamandan”,”Eslf kapldka gzelden gzele”,Muhayyer makamnda, “ epevre bahr iinde bir yer grdk “, Rast makamnda, “Hfz’ n kabri olan bahede bir gl varm”, Uak makamnda, “Bir merhaleden dnele dery grnr”, “heste ek krekleri mehtb-uyanmasn”,Segh makamnda, “Dnlmez akamn ufundayz vakit ok ge” szleri ile balayan arklarn besteler.

Mnir Nurettin Bey’ den sonra std Yahya Kemal’in iirlerini en ok besteleyen ikinci bestekr Tanrkorur’dur.

“..Yahya Kemal,iirlerini,sesini ve tavrn ok sevdii,meclisinde bulundurmaktan zevk ald Mnir Nureddin tarafndan bestelenmesini aslnda pek istemez,yaptklarn beenmezmi.Ancak bana yle geliyor ki,eer Cinuen Tanrkorur’un bestelerini dinleseydi,’Tamam,derdi,benim de aradm ses bu’…nk on sekiz besteden hi biri,varln borlu olduu iire ihanet etmedi;aksine derinden kavrayp kucaklad,sarp sarmalad…” (7)

Tanrkorur’un ,Yahya Kemal’in iirlerine yapt besteler 1996’da zel bir konserle icra edilir.Bu besteleri dinleyen bir yazarmzn izlenimleri olduka heyecan ve zevk doludur.Bakn konser sonras neler yazm :

“…Cinuen Tanrkorur’un Yahya Kemal’in iirlerinden yapt ve muskimizin iindeki,t iindeki saf,hresiz ve elmas melodileri,bir ’te’sir-i sihirkr’ile bulup karan bestelerini dinlemenin hazzn yaadm.Bu mstesn elaman melodiler,beni paralanm hayatmzn hemen hemen her tarafna hakim olan ‘zevk hezimeti’nden (deyi,Tanpnar’ndr)ekip kard ve bir haz transandans ile,muskisinde bir taraftan dinin,te taraftan btn hayatn akt byk Itr’nin iklimine gtrd.Muskinin kkszlemi ve ileri boalm aa gvdelerine benzeyen,kuru hayatmz nasl batan baa derleyip toparlayarak bir glistana dndrdn o Rast Destan’da yaamak nasip oldu….” (8)

Ayrca Yahya Kemal iirleri arasnda popler besteler olarak, Selahattin Pnar’ n “Kalbim yine zgn seni andm da derinden” szleriyle balayan Beyat arks, Zeki Arif Ataergin’ in Krdilihicazkr “Dn kahkahalar ykseliyorken evinizden”, Fahri Kopuz’ un Nihavent “Gece Leyl’ y ayn on drd” ve Sleyman Erguner’ in Uak “mrn u biten nevesi tmolsun erenler” ini sayabiliriz.

Yahya Kemal’ in Geleneksel Muskmiz’ in repertuvarna geen yukardaki iirlerinin dnda,temalar itibariyle dorudan musknin ilendii irlerinin balklarn da u ekilde sralayabiliriz:

Sleymaniye’ de Bayram Sabah, Itr , Kar Muskleri, smail Dede’ nin Kinat, Derin Beste,Yol Dncesi, Seyfi’ ye Refakat, Sen arklarn Durduu Bir Lhza Kenarda, Mihrbd, Mevsimler …

lmnn 50. Ylnda onu rahmet ve muhabbetle anyoruz.


K A Y N A K L A R .

(1) Rmeysa Tanrseven, “ Ramazan Bakkal ile Yahya Kemal Faaliyeleri Haknda Sohbet”, http://sanatalemi.net

(2) Sadettin KTEN, ”Ahmed Paa’ dan Mnir Bey’ e”, Trk Edebiyat Dergisi, Nisan/1994, say: 246

(3) “Yahya Kemal”, www.kultur.gov.

(4) Mira Zeynep ZKARTAL, “50 Yldr ‘sde Bahar lkesi’ nde…Yahya Kemal”, www.milliyet.com.tr, 24 Nisan 2008

(5) Nevzat ATLI, ” O,Emsalsiz Yorumu ile Muskimizde Yeni Bir r At”, Tercman Gazetesi, 4 Mays 1981

(6) Aye KULN, Aye KULN, ”Bir Tatl Huzur”, Everest Yaynlar, stanbul/2006, (3.basm), s.129, 130

(7) Beir AYVAZOLU,”airler ve Bestekrlar”,Zaman Gazetesi,8 Kasm 1996

(8) Hilmi YAVUZ,”Gelenek,Mzik ve Tanrkorur”,Zaman Gazetesi,21 Mays 1996





Syleyeceklerim var!

Bu yazda yazanlara katlyor musunuz? Eklemek istediiniz bir ey var m? Katlmadnz, beenmediiniz ya da dzeltilmesi gerekiyor diye dndnz bilgiler mi ieriyor?

Yazlar yorumlayabilmek iin ye olmalsnz. Neden mi? nanyoruz ki, yreklerini ve dncelerini ekinmeden okurlarna aan yazarlarmz, yazlar hakknda fikir yrtenlerle istediklerinde diyaloa geebilmeliler.

Daha nceden kayt olduysanz, buray tklayn.


 


zEdebiyat yazar olarak seeceiniz yazlar kendi kiisel ktphanenizde sergileyebilirsiniz. Kendi ktphanenizi oluturmak iin buray tklayn.

Yazarn sanat ve sanatlar kmesinde bulunan dier yazlar...
Bir u Beyi : Mnir Nureddin Bey
Endls slam Devleti Medeniyeti inde Elbette Muski de Vard
1930 Lu Yllarda Muskimize Ynelik Tasfiye ve Ayar Sonras Aralanan Kap le Tanp Dost Olduumuz Arap Muskisi ve Arap Filmleri Maceramz
Vefatnn 21. Senesinde Mskmizde Bir Ekol, cr ve slp bidesi: Bekir Sdk Sezgin
Osmanl Msksinin pi ekiliyor
Sadrzam Rmi Mehmed Paa ile Mzikolog - Bestekr Dimitrius Kantemirolu Dostluu
Necip Fzl - Nzm Hikmet
Lle Devri Nin nemli Bestekrlar
Byk Gezginimiz Evliya elebi" Nin Seyahatnamesi inde Yer Alan Muski Bilgileri tibariyle Akademik Adan ncelenmeli ve Deerlendirilmelidir.
Doumunun 170. Ylnda Muskimizin Bir Byk Gfte airi: Mehmet Sdi Bey (1839 - 1902)

Yazarn nceleme ana kmesinde bulunan dier yazlar...
Mukaddes Kitabmzdaki yetler ile Tarih Veriler Inda: Trkiyede Yahudicilik Hareketleri
Cumhuriyet' n Radikal 'nkilplar '' Srecinde Tarihi Musikimiz de Payn Almt
Necip Fzl" da "Peygamber" Ak….
2. Adam smet nn' Nn Mzik ile likisi
Osmanl Dmanl Cumhuriyet Hkmetine Osmanl Ariv Belgelerini Dahi Hurda Kat Deerinden Sattrmt
Yazlnn 600. Ylnda Sleyman elebi" Nin "" Mevld"
Ezan Bundan Tam 70 Sene nce Tekrar rab a Okunmaya Balanmt.
2. Adam smet nn Nn Cumhurbakanl Dneminde Kltr, Sanat ve Muski
Trk Muskisi' Nin Okullarda retim ve Radyolarda Yayn Yasaklar Sonrasnda Arap Filmlerindeki Mziklerin Mziimizin Arabesklemesine Etkileri
nc Selim Devrinde Trk Musikisi

Yazarn dier ana kmelerde yazm olduu yazlar...
Vefatnn 67. Ylnda Ziya Osman Saba Y Rahmetle Anyoruz... [iir]
ki Bedene Tek Ruh [iir]
Ad Konulmam Duygular [iir]
Ak Bir Terennm se [iir]
Hayal Bazan Gerei Aar [iir]
Sensizlik Beyitleri [iir]
Yamuru Beklerken [iir]
Her ey Gemite Kald [iir]
Vesvese [iir]
"" Mzi Kalbimde Yaradr "" [iir]


Salih Zeki avdarolu kimdir?

Otuz yldan fazla bir sredir Geleneksel Trk Muskisi eitimi aldm. skdar Muski Cemiyeti' nde 20 yl korist - solist olarak grev yaptm. Bu gz Trk Muskisi zerine makaleler yazyorum. (bkz. www. musikidergisi. com)

Etkilendii Yazarlar:
N.Fazl , C.Meri, B.Ayvazolu,


yazardan son gelenler

yazarn ktphaneleri



 

 

 




| iir | yk | Roman | Deneme | Eletiri | nceleme | Bilimsel | Yazarlar | Babali Ktphanesi | Yazar Ktphaneleri | Yaratc Yazarlk

| Katlm | letiim | Yasallk | Sakllk & Gizlilik | Yayn lkeleri | zEdebiyat? | SSS | Knye | ye Girii |

Custom & Premade Book Covers
Book Cover Zone
Premade Book Covers

zEdebiyat bir zlenim Yapm sitesidir. zlenim Yapm, 2024 | Salih Zeki avdarolu, 2024
zEdebiyat'da yaynlanan btn yazlar, telif haklar yasalarnca korunmaktadr. Tm yazarlarnn ya da telif hakk sahiplerinin izniyle sitemizde yer almaktadr. Yazarlarn ya da telif hakk sahiplerinin izni olmakszn sitede yer alan metinlerin -ksa alnt ve tantmlar dnda- herhangi bir biimde baslmas/yaynlanmas kesinlikle yasaktr.
Ayrntl bilgi icin Yasallk blmne bkz.